II SA/Ol 155/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-04-17
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Marzenna Glabas, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej, wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest zgodna z prawem, jeśli rokowania z właścicielem nie doprowadziły do porozumienia, a inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej, wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest zgodna z prawem, jeśli inwestycja jest celem publicznym zgodnym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a rokowania z właścicielem, choć nie doprowadziły do porozumienia, zostały przeprowadzone. Kwestie wysokości odszkodowania, ustanowienia służebności przesyłu czy wpływu inwestycji na środowisko nie należą do zakresu postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.Stan faktyczny
Spółka zwróciła się do Starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na cele budowy napowietrznej dwutorowej linii energetycznej 400 kV. Starosta wydał decyzję zezwalającą na założenie i przeprowadzenie linii oraz określającą pas technologiczny. Właściciele nieruchomości wnieśli odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty w części dotyczącej ograniczenia korzystania z nieruchomości, uchylając jedynie rygor natychmiastowej wykonalności. Właściciele wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym brak prawidłowych rokowań i nieuwzględnienie ich zastrzeżeń. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S.Z. na decyzję Wojewody z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Wnioskiem z dnia 5 września 2013 r. Spółka A (zwane dalej: Spółką) zwróciły się do Starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości nr "[...]" położonej w obr. W., gmina W., powiat O., stanowiącej własność S. i D. Ż., poprzez zezwolenie Spółce na założenie i przeprowadzenie napowietrznej dwutorowej linii energetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP.
Po rozpatrzeniu wniosku, Starosta decyzją z dnia "[...]"r. w pkt 1 ograniczył sposób korzystania z części wnioskowanej nieruchomości, poprzez zezwolenie Spółce na założenie i przeprowadzenie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP, polegającej na wybudowaniu 1 stanowiska słupa, podwieszenie napowietrznych przewodów linii o długości ok. 330 m na wysokości nie mniejszej niż 13,4 m, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu na części nieruchomości w pasie technologicznym linii o szerokości 2x35 m o powierzchni 19440 m2. Podano, że lokalizację linii i obszar pasa technologicznego przedstawiono na załączonej mapie stanowiącej integralna część decyzji. W pkt 2 decyzji ograniczono sposób korzystania z nieruchomości opisanej w pkt 1, poprzez uprawnienie inwestora do wstępu na nieruchomość w celu - wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano – montażowych związanych z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP, - wykonania czynności związanych z konserwacja, usuwaniem awarii i eksploatacją przedmiotowej linii elektroenergetycznej. W pkt. 4 zobowiązano Spółkę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu linii, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód. Natomiast w pkt 5 decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) zwanej dalej: u.g.n.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z wniosku złożonego przez Spółkę wynika, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, jest również zgodna z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP na terenie gminy W. uchwalonym uchwałą Rady Gminy Nr XXVIII/198/2013 z dnia 7 czerwca
2013 r. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że przedstawiciele inwestora przeprowadzili bezskuteczne próby polubownego ustalenia warunków umowy z właścicielami nieruchomości w sprawie udostępnienia nieruchomości i uzyskania zgody na budowę linii elektroenergetycznej 400 kV. Stwierdzono, że na przedstawione przez Spółkę warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody. Po wszczęciu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w dniu 7 października 2013 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, na którą stawili się przedstawiciele Spółki oraz właściciel nieruchomości – D. Ż. Zapoznając się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, właściciele nieruchomości podtrzymali swoje stanowisko i złożyli zastrzeżenia do przeprowadzenia linii elektroenergetycznej 400 kV. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na wyjątkowo ważny interes strony. Realizowane przez Spółkę przedsięwzięcie, polegające na budowie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP, jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n., a także inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Inwestycja ta ma zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodni obszar kraju, umożliwiając wymianę trans graniczną energii elektrycznej z sąsiednimi krajami w ramach Unii Europejskiej. Ponadto projekt ten jest współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytet X "Bezpieczeństwo energetyczne w tym dywersyfikacja źródeł energii". Niezrealizowanie inwestycji do 2015 r. spowoduje utratę wielomilionowych środków unijnych, jak również może spowodować dotkliwe straty oraz zahamowanie rozwoju regionu.
Od powyższej decyzji D. i S. Ż. wnieśli odwołanie domagając się jej uchylenia oraz wydania decyzji odmawiającej udzielenia Spółce zezwolenia na przeprowadzenie przez należącą do nich działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej. Wnieśli również o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 3051 i art. 3052 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93) zwanej dalej: k.c., poprzez nieuwzględnienie faktu, że na należącej do skarżących działce nie została ustanowiona służebność przesyłu na rzecz Spółki;
- art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej: k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i pominięcie zastrzeżeń skarżących odnośne przeprowadzenia linii;
- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji powodów niewzięcia pod uwagę zgłoszonych zastrzeżeń przy rozstrzyganiu sprawy.
Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" utrzymał w mocy pkt 1-4 decyzji organu I instancji oraz uchylił pkt 5 decyzji organu dotyczący nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu stwierdzono, że na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. właściwy starosta może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie takiego zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na tego typu wykonanie prac. Wynikające z tego przepisu uprawnienie starosty do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy i może być realizowane tylko wówczas, gdy negocjacje właściciela z inwestorem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora na daną nieruchomość. Wojewoda zauważył, że pismem z dnia 26 lipca 2013 r. Spółka, będąca inwestorem, zaprosiła do rokowań S. i D. Ż. w związku z brakiem porozumienia co do ustanowienia służebności przesyłu na działce nr "[...]" obręb W., będącej ich własnością. W piśmie tym zostało zaproponowane właścicielom odszkodowanie za udzielenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Następnie w piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r. inwestor odpowiedział szczegółowo na zarzuty odnośnie planowanej inwestycji zgłoszone przez właścicieli, a pismami z dnia 3 września 2013 r. poinformował właścicieli nieruchomości o zakończeniu rokowań wobec braku porozumienia i skierowaniu sprawy na drogę postępowania administracyjnego. Poza wymianą korespondencji, w dniu 7 października 2013 r. została przeprowadzona z udziałem stron rozprawa administracyjna. Ze sporządzonego protokołu rozprawy wynika, że właściciele nieruchomości nie wyrażają zgody na zawarcie porozumienia i żądają wykupu całej nieruchomości o łącznej powierzchni 12,71 ha. Zdaniem organu odwoławczego, przedstawione działania świadczą, że rokowania w tej sprawie zostały przeprowadzone lecz nie doszło do zawarcia porozumienia. Organ zauważył, że w załączonych dokumentach znajduje się również kopia uchwały Rady Gminy z dnia 7 czerwca 2013 r., Nr XXVIII/198/2013 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP na terenie gminy Wieliczki, z której wynika przebieg tej inwestycji przez nieruchomość odwołujących się. Został zatem spełniony warunek określony w art. 124 u.g.n., przewidujący szczególny warunek wywłaszczenia, możliwego m.in. wówczas, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zakłada dla danej nieruchomości realizację celu publicznego. W tej sytuacji organ I instancji słusznie w trybie art. 124 u.g.n. ograniczył sposób korzystania z prawa własności przedmiotowych działek.
Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że w pkt 2 decyzji organu I instancji wskazano, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polegać będzie w szczególności na uprawnieniu inwestora do wstępu na nieruchomości w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano-montażowych związanych z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV oraz wykonania czynności związanych z funkcjonowaniem tej linii po wybudowaniu. Wydanie decyzji umożliwiającej przedsiębiorstwu przesyłowemu wstęp na cudzą nieruchomość w celu założenia, a potem eksploatacji i konserwacji urządzeń służących do przesyłu energii, stwarza nie tylko uprawnienie do wejścia na grunt w czasie zakładania tych urządzeń i ich konserwacji, ale także możliwość realizowania zadań i celów gospodarczych, którym te urządzenia służą. Ponadto za bezzasadny uznano zarzut niewyjaśnienia zgłaszanych przez właścicieli zastrzeżeń, gdyż wnoszone przez nich uwagi były wyjaśniane na etapie wcześniejszym przez inwestora (pisma z dnia: 3 czerwca 2013 r. i 20 sierpnia 2013 r.), natomiast organ rozpatrujący wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości gruntowych nie jest kompetentny do oceny planowanych rozwiązań technicznych. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że rozpatrzenie sprawy w trybie administracyjnym, zakończone wydaniem decyzji w sprawie ograniczenia korzystania z nieruchomości nie jest zależne od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o ustanowienie służebności przez sąd cywilny. Organ uchylił natomiast pkt 5 skarżonej decyzji dotyczący nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności wskazując, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.
Na tę decyzję S. Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w pkt 1 oraz decyzji organu I instancji w pkt 1-4 i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zobowiązania organu I instancji do: ustalenia czy w sprawie były prowadzone negocjacje, do ponownego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, przeprowadzenia oględzin miejsca planowanej inwestycji oraz wizualizacji terenów objętych inwestycją. Ponadto zobowiązania wnioskodawcy do prawidłowego wyliczenia kwoty wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie:
- art. 7 k.p.a. poprzez nieinformowanie strony o podjętych w postępowaniu działaniach, jak również nieuwzględnienie przy rozpoznaniu sprawy zarzutów skarżącego odnośnie braku prawomocnej decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych oraz pominięcie wniosków skarżącego o właściwe wyliczenie wartości odszkodowania za ustanowienie służebności przesyłu;
- art. 8 k.p.a. poprzez nieustalenie co było przyczyną niewyrażenia zgody na ustanowienie służebności przesyłu, niewykazanie, że wnioskodawca dążył do zawarcia porozumienia, nieudostępnienie stronom do wglądu dokumentacji sprawy;
- art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie, że przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wnioskodawca powinien był wykazać, że prowadził negocjacje;
- art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu, nieinformowanie o podejmowanych czynnościach oraz niezapewnienie możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami;
- art. 28 k.p.a. poprzez nieustalenie stron postępowania;
- art. 49 k.p.a. poprzez przeprowadzenie rozprawy w sposób budzący zastrzeżenia, niedopuszczanie skarżącego do głosu, nieinformowanie stron o możliwości zapoznania się z dokumentacją i nieogłaszanie wszystkich istotnych dla stron informacji;
- art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że inwestycja nie wymaga przeprowadzenia badań w zakresie środowiskowych uwarunkowań i oparcie się w tym zakresie jedynie na oświadczeniu inwestora;
- niezobowiązania wnioskodawcy do przedłożenia raportu oddziaływania na środowisko pomimo możliwości znaczącego oddziaływania inwestycji na środowisko;
- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie decyzji oraz pominięcie, że miejscowy plan nie jest uchwalony dla przebiegu całej linii 2x400 kV;
- art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) zwanej dalej: u.p.z.p., w zw. z art. 6 u.g.n. bowiem planowana inwestycja nie należy do inwestycji celu publicznego i jest sprzeczna z obowiązującym Planem Zagospodarowania Przestrzennego dla Województwa;
- art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. poprzez udzielenie zezwolenia mimo, że nie przeprowadzono wcześniej rokowań z właścicielem nieruchomości;
- art. 124 ust. 4 u.g.n. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, które wykazałoby, że podmiot występujący o zezwolenie dopełni obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego;
- art. 125 ust. 5 u.g.n. poprzez niepoinformowanie strony, że zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. przysługuje jej roszczenie o wykup tej nieruchomości lub odszkodowanie za szkodę i utratę wartości, jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty;
- art. 104 k.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie decyzji;
- niepouczenie w trakcie rozprawy skarżącego, że w związku z niewyrażeniem zgody na warunki zaproponowane przez wnioskodawcę nie otrzyma on wynagrodzenia po wydaniu decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
W uzasadnieniu podniesiono, że inwestor pismem z dnia 26 lipca 2013 r. zaprosił skarżącego do rokowań proponując odszkodowanie za udzielenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wycinkę drzew w łącznej kwocie 16.871 zł. W piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r. inwestor, odpowiadając na zarzuty skarżącego, zignorował podnoszone przez niego uwagi, a następnie pismem z dnia 3 września 2013 r. poinformował stronę o zakończeniu rokowań oraz skierowaniu sprawy na drogę postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego, wymiany pomiędzy inwestorem a skarżącym trzech pism nie można uznać za negocjacje. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący przytoczył wyroki NSA. Podkreślono, że mimo, iż do porozumienia nie doszło z winy inwestora, organ uznał, że rokowania zostały prowadzone. Organ nie zbadał jednak, czy żądania skarżącego były niemożliwe do realizacji oraz czy propozycja inwestora odpowiadała realiom danej sprawy. W trakcie rozprawy administracyjnej skarżący żądał wykupu całej nieruchomości, jednak organ nie zawiesił postępowania i nie skierował sprawy do negocjacji. Ponadto skarżący podniósł, że w przypadku realizacji inwestycji pozostanie z niesprzedawalną nieruchomością rolną, co pozbawi go prawa do pełnej emerytury. Nie będzie też możliwe czerpanie z nieruchomości kruszywa, co znacznie uszczupla dochody na przyszłość. Nie wiadomo także, czy w przyszłości teren pod linią nie zostanie przekwalifikowany jako inwestycyjny i nie będzie trzeba płacić z tego tytułu wyższych podatków. Zarzucił, że organy nie wzięły pod uwagę tych okoliczności. Zdaniem skarżącego, rozpoznając wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości organ I instancji powinien był rozpoznać także wniosek o przejęcie nieruchomości na własność w trybie art. 124 ust. 5 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2014 r. Spółka wniosła o oddalenie skargi podnosząc m.in., że skarżący na każdym etapie postępowania miał możliwość wypowiedzenia się do wszystkich okoliczności sprawy, w sprawie były prowadzone rokowania, a odszkodowanie zostanie ustalone w odrębnym postępowaniu, po zrealizowaniu inwestycji. Wyjaśniono również, że przebieg linii został ustalony w przepisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a wydana decyzja jest zgodna z zapisami tego planu. Ustalenia w zakresie oddziaływania linii na środowisko są przedmiotem odrębnego postępowania, a obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego wynika wprost z art. 124 ust. 4 u.g.n.
Na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego sprostował skargę. Podał, że przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody z dnia "[...]", podtrzymując zarzuty i wnioski skargi. Oświadczył, że przebieg planowanej linii energetycznej mógłby być inny, co wynika z przedłożonych 2 map. Podał, że skarżący nie składał skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Pełnomocnik organu i pełnomocnik uczestnika postępowania wnieśli i wywiedli, jak w pismach procesowych złożonych w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do ust. 3 tego przepisu, udzielenie zezwolenia o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że udzielenie przez starostę zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne, zostało uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić, aby zrealizowany został cel publiczny, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny. Przy czym z istoty omawianej decyzji, która, jest rodzajem wywłaszczenia wynika, że istotne jest precyzyjne i jednoznaczne określenie przez wydający tę decyzję organ administracji, zarówno przebiegu inwestycji przez nieruchomość, jak również zakresu dokonanego przez organ ograniczenia właściciela (użytkownika wieczystego) w jego prawie korzystania z nieruchomości.
W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu trafnie uznano, że inwestycja planowana przez Spółkę jest celem publicznym, który jednocześnie zgodny jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Cele publiczne zostały wymienione w art. 6 u.g.n. W pkt 2 powołanego przepisu jako cel publiczny wskazana jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Wobec faktu, że przedmiotowa sprawa dotyczy budowy dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV, uznać należy, że analizowana przesłanka została spełniona.
Nie budzi także wątpliwości, że wydane zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości należącej do skarżącego, położonej w gminie W., obr. W. zgodne jest z zapisami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Rada Gminy uchwałą z dnia 7 czerwca 2013 r., Nr XXVIII/198/2013 uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP na terenie gminy Wieliczki (opublikowanej Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2013 r., poz. 2243). Zgodnie z § 1 ust. 3 tej uchwały, plan obejmuje pas terenu szerokości 100 m przebiegający od granicy z gminą Olecko do granicy z gminą Bakałarzewo, położony w obrębach: Rynie, Wojnasy, Wilkasy, Niedźwiedzkie, Starosty, Kleszczewo. Natomiast w § 4 ust. 1 pkt 1 tej uchwały zapisano, że celem regulacji prawnych zawartych w ustaleniach planu jest umożliwienie realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu międzynarodowym (ponadlokalnym), jaką jest dwutorowa, napowietrzna linia elektroenergetyczna 400 kV Ełk - Granica RP - Alytus. Na podstawie § 16 pkt 2 dopuszczono możliwość tymczasowego zajęcia terenów objętych planem, na cele związane z budową i eksploatacją linii 400 kV. Zatem zarzut skarżącego, że planowana inwestycja nie ma charakteru inwestycji celu publicznego oraz braku przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w tym zakresie jest gołosłowny. Sąd nie uwzględnił zarzutu skargi, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa, bo jej uzasadnienie pomija fakt, że miejscowy plan nie jest uchwalony dla przebiegu całej linii energetycznej. Nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia. Dla prawidłowego zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. wystarczającym było bowiem pozostawanie w obrocie prawnym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego dla terenu objętego niniejszym postępowaniem. Organ nie miał zatem obowiązku wypowiadania się co do pozostałej części inwestycji, która nie wchodziła w zakres tegoż postępowania. Skarżący na rozprawie przyznał, że nie skarżył w/w uchwały w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Część graficzna planu zawiera oznaczenie terenu przeznaczonego pod budowę linii energetycznej i pasa technologicznego. Sugestia strony skarżącej, że można było w rozpoznawanej sprawie przewidzieć inny przebieg tejże linii jest bezzasadna, skoro teren, którego dotyczy zaskarżona decyzja odpowiada temu, który został przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który jest aktem powszechnie obowiązującego prawa.
Wbrew stanowisku skarżącego w kwestii braku przeprowadzenia rokowań, Sąd podzielił argumenty organów orzekających, że w sprawie przeprowadzone zostały takie rokowania, o których stanowi art. 124 ust. 3 u.g.n. Przemawia za takim stwierdzeniem znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy korespondencja prowadzona pomiędzy inwestorem a skarżącym, jak również wcześniejsze wyjaśnienia, które przez inwestora były udzielane właścicielom nieruchomości w związku z podnoszonymi zastrzeżeniami.
I tak pismem z dnia 26 lipca 2013 r. Spółka oficjalnie zaprosiła skarżącego oraz małżonkę D. Ż. do rokowań w związku z brakiem porozumienia co do ustanowienia służebności przesyłu na działkach będących ich własnością (k. 96 i 84 akt adm.). W piśmie tym zostało zaproponowane odszkodowanie za udzielenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do pisma tego zostały załączone m.in. mapy obrazujące przebieg dwutorowej linii przez nieruchomość stron, jak również opinia rzeczoznawcy o potencjalnym zmniejszeniu wartości nieruchomości na skutek ograniczenia sposobu korzystania z niej w związku z budową przedmiotowej linii elektroenergetycznej. W odpowiedzi na to pismo państwo Ż. poinformowali, że nie wyrażają zgody na założenie i przeprowadzenie przez ich nieruchomości dwutorowej napowietrznej linii oraz nie wyrażają zgody na wypłatę wskazanego odszkodowania, które nie jest godziwe 9k. 44 akt adm.). Podnieśli zastrzeżenia odnośnie bezpieczeństwa ludzi i produkcji tej inwestycji. Następnie, jak wynika z akt, inwestor w piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r. odpowiedział na zarzuty dotyczące planowanej inwestycji. W kolejnym piśmie z dnia 26 sierpnia 2013r. skarżący wraz z małżonką podnieśli, ze nigdy nie traktowano ich poważnie w negocjacjach, a zgłaszane zastrzeżenia były bagatelizowane. Z powodu braku porozumienia się stron, pismem z dnia 3 września 2013 r. Spółka poinformowała właścicieli nieruchomości o zakończeniu rokowań i skierowaniu sprawy na drogę postępowania administracyjnego.
Należy zauważyć w tym miejscu, że strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób przewidziany w dyspozycji art. 124 ust. 3 u.g.n. nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby w sytuacji, gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym w treści wskazanej normy prawnej jakiejś szczególnej formy zakończenia takich rokowań. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 357/11, dostępny w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi tej nieruchomości warunki uzyskania zgody na wykonanie prac. W rozpoznawanej sprawie Spółka pismem z dnia 26 lipca 2013 r. zaprosiła skarżącego do rokowań i zaproponowała odszkodowanie za udzielenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak porozumienia stron w tym zakresie, na co wskazują przedstawione wyżej pisma, był wystarczający do stwierdzenia, że złożenie wniosku o wydanie kontrolowanej obecnie decyzji, zostało poprzedzone etapem nieskutecznych negocjacji. Natomiast kwestia wysokości odszkodowania, wbrew przekonaniu strony skarżącej, nie należy do niniejszego postępowania. Należy tu wyjaśnić, że w trybie art. 124 u.g.n. nie podlega weryfikacji okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego niekorzystne, czy takie które są dla niego nie do przyjęcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1657/11, dostępny w CBOSA).
Za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący braku zapewnienia mu czynnego udziału w toku postępowania. Z akt sprawy wynika, że został on zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, jak również został zawiadomiony o terminie rozprawy przeprowadzanej w toku tego postępowania oraz umożliwiono stronie złożenie uwag i wyjaśnień. Natomiast brak uwzględnienia zgłoszeń i żądań skarżącego nie może być traktowany i oceniany jako nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zapoznania się z nim. Wobec tego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 k.p.a.
Zupełnie niezrozumiały jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 28 k.p.a. Wszakże w postępowaniu, którego przedmiotem jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, stronami jest wnioskodawca, który wystąpił o orzeczenie o takim ograniczeniu (w niniejszej sprawie: spółka A.) oraz właściciele nieruchomości, wobec której toczy się postępowanie w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. ( w rozpoznawanej sprawie D. Ż. i S. Ż.). Podmioty te były stronami niniejszego postępowania, organ zatem nie naruszył art.28 k.p.a.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut dotyczący braku rozpoznania przez starostę, przy rozpatrywaniu wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości gruntowych, wniosku o przejęcie tej nieruchomości na własność, stosownie do art. 124 ust. 5 u.g.n. Wskazać tutaj pozostaje, że zgodnie z treścią art. 124 ust. 5 u.g.n. dopiero, jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Zatem już z treści tego przepisu wynika, , że z takim żądaniem można wystąpić dopiero po założeniu lub przeprowadzeniu przewodów i urządzeń i stwierdzeniu, że na skutek ich budowy doszło do uniemożliwienia właścicielowi dalszego prawidłowego korzystania z nieruchomości, co oznacza brak dopuszczalności rozpoznania takiego wniosku na etapie podejmowania przez starostę decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Dopiero bowiem po zrealizowaniu inwestycji, na której umożliwienie realizacji zostanie wydana decyzja w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, będzie możliwe wystąpienie z takim wnioskiem w trybie ust. 5 tego przepisu. Również ewentualne kwestie związane z ustanowieniem służebności oraz z odszkodowaniem przysługującym na rzecz strony, wobec której dokonano ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie należą do postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.
W zakresie przedmiotowego postępowania nie mieści się też, podnoszona w skardze, kwestia zaniechania dokonania ustaleń, czy inwestor dopełni obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego.
Podobnie, niniejszym postępowaniem, zważywszy na zakres przesłanek określonych w w/w art. 124 ust. 1 u.g.n., nie jest objęty problem ewentualnego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. Jak już bowiem Sąd stwierdził, w rozpoznawanej sprawie istotne było dokonanie ustaleń, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w w/w art. 124 ust. 1 u.g.n. W tym zakresie organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy zasadne było zastosowanie cyt. art. 124 ust. 1 u.g.n.
Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została podjęta po zakończeniu prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, z uwzględnieniem norm zawartych w art. 7 – 10, art. 28, art.49, art.80 k.p.a. oraz należycie uzasadniona, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. oraz nie narusza prawa materialnego.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło