III SA/Po 217/14

Dnia 17 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi G. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby nie będące płatnikami składek I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje w mocy pkt II decyzji z dnia [...] października 2013r., nr [...], II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części objętej punktem I wyroku nie może być wykonana. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a."), w związku z art. 123 oraz art. 30, a w zakresie punktu 2) rozstrzygnięcia - art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), po rozpatrzeniu wniosku G. D. o umorzenie należności z tytułu składek: 1) umorzył postępowanie w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek na: – Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres [...], w kwocie [...] zł, – Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres [...], w kwocie [...] zł, 2) umorzył postępowanie w części dotyczącej składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na: – Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres [...], z tytułu składek w kwocie [...] zł oraz z tytułu odsetek w kwocie [...] zł, – Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres [...], z tytułu składek w kwocie [...] zł oraz z tytułu odsetek w kwocie [...] zł, – Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...], z tytułu składek w kwocie [...] zł oraz z tytułu odsetek w kwocie [...] zł. G. D. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonym od powyższej decyzji, zwrócił się do organu o jej zmianę. Zaznaczył przy tym, aby brak przedmiotu sprawy nie spowodował katastrofalnych skutków po jego stronie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 u.s.u.s. W stosunku do zadłużenia w części finansowanej przez ubezpieczonych nie mają zatem zastosowania przepisy dotyczące ulg i umorzeń. Z kolei w związku z zakresem przedmiotowym art. 28 ust 3a u.s.u.s. należy umorzyć postępowanie w stosunku do należności przypadających za ubezpieczonych, z wyłączeniem pracodawcy, zarówno w zakresie składek, jak i przypadających od nich odsetek. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł G. D., wnosząc o rozpatrzenie dokumentacji złożonej do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i uchylenie skarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach zakreślonych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), Sąd - nie będąc związanym granicami skargi - stwierdził, że częściowo została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2013 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2013 r. umarzającą postępowanie administracyjne w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek (punkt 1 rozstrzygnięcia) oraz w części dotyczącej składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek (punkt 2 rozstrzygnięcia). Podstawą wydanych decyzji jest art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Regulacja ta w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne znajduje umocowanie art. 123 u.s.u.s., który stanowi, iż w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jednym z przejawów bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, prowadzącym do umorzenia tego postępowania, jest sytuacja, w której organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Łodzi z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych z sytuacją taką mamy do czynienia jeżeli ich przedmiotem jest umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędacych płatnikami składek. Zważywszy bowiem na art. 30 u.s.u.s., w stosunku do tego typu składek wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 28 u.s.u.s. Wobec tego postępowanie administracyjne w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 K.p.a. (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1357/09, CBOSA). Nie budzi zatem wątpliwości, że Zakład umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek, działając w zgodzie z art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 30 u.s.u.s. Jednocześnie organ ten zasadnie nie objął tym rozstrzygnięciem należności skarżącego z tytułu odsetek za zwłokę powstałych w wyniku nieopłacenia powyższych składek. Jak bowiem słusznie podkreśla się w orzecznictwie, bezprzedmiotowość postępowania nie dotyczy w takiej sytuacji pozostałych elementów wspomnianych składek - odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 46/11). Mając na względzie powyższe, skarga w zakresie w jakim obejmuje skarżoną decyzję utrzymującą w mocy punkt 1) decyzji z dnia [...] października 2013 r., nie zasługuje na aprobatę Sądu, wobec czego, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku. Bezzasadne okazało się natomiast umorzenie postępowania w części dotyczącej składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, jednakże finansowanych przez płatnika. Brak jest bowiem podstaw do umorzenia postępowania w odniesieniu do należności, które podlegają umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 1 - 3 u.s.u.s. ale nie ma do nich zastosowania regulacja zawarta w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W tej sytuacji organ winien ograniczyć się do rozpatrzenia wniosku w zakresie tych należności na podstawie przepisów prawnych, które do przedmiotowych należności znajdują zastosowanie i dać temu odpowiedni wyraz w decyzji w przedmiocie umorzenia należności, wyjaśniając podstawę faktyczną i prawną tak podjętego rozstrzygnięcia. Niezrozumiałe jest natomiast stanowisko, wynikające z uzasadnienia skarżonej decyzji, że organ, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek zawierających zarówno część finansowaną przez płatnika jak i ubezpieczonych, zobowiązany jest wydać decyzję merytoryczną zawierającą tyle rozstrzygnięć ile podstaw prawnych do umorzenia ma zastosowanie w sprawie. Stwierdzenie przez organ braku podstaw do rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie zaległych należności za ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami składek, lecz finansowanych przez płatnika, w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., jakkolwiek trafne, winno skutkować po prostu odstąpieniem organu od rozpoznania wniosku skarżącego w powyższym zakresie na podstawie przywołanego przepisu, w odrębnej decyzji rozpoznającej merytorycznie tenże wniosek. Nie było natomiast potrzeby, ani tym bardziej konieczności, wydawania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania w tym zakresie, jak uczynił to organ I instancji w punkcie 2) decyzji z dnia [...] października 2013 r. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1216/13, CBOSA). W związku z powyższym zaskarżona decyzja, w zakresie w jakim utrzymała w mocy punkt 2) decyzji z dnia [...] października 2013 r., podlega uchyleniu jako wydana z naruszeniem art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, w części objętej punktem I wyroku, Sąd orzekł w punkcie III sentencji działając na podstawie art. 152 P.p.s.a.