II FZ 1189/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 186/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w L. z dnia 27 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier za październik 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 186/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił C. Sp. z o.o. z siedzibą w W.przyznania prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Spółka wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w L. z dnia 27 stycznia 2014 r. określającą skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od gier za październik 2012 r. W skardze zawarty był wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak po stronie spółki jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów wpisu sądowego od skargi. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że spółka prowadziła działalność m. in. w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych. Spółka rok obrotowy 2012 zakończyła stratą w wysokości 4.341,561 zł, nie udzieliła jednak informacji dotyczących wyniku finansowego za rok 2013. Wartość posiadanych przez wnioskodawczynię środków trwałych wynosiła 5.841.741 zł, jej kapitał zakładowy stanowiła kwota 4.000.000 zł. Spółka po uprzednim wezwaniu do uzupełniania dokumentów, przedstawiła deklaracje VAT- 7 z których wynika, że w listopadzie 2013 roku uzyskała przychód w wysokości 35.000 zł, w grudniu 2013 r. jej przychód wyniósł 22. 000 zł zaś przychód w lutym 2014 r. zamknął się kwotą 24.000 zł. Postanowieniem z 24 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie na to postanowienie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA w Łodzi uzasadniając rozstrzygnięcie przeanalizował treść oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i stwierdził, iż nie ma podstaw do traktowania skarżącej spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Sąd I instancji zauważył, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ponadto podniósł, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. W ocenie Sądu I instancji brak było podstaw do uznania, że istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca spółka nie wykazała, że wygospodarowanie w aktualnej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie nie mieści się w jej możliwościach finansowych. W dniu 11 czerwca 2014 r. spółka wniosła pismo zatytułowane "sprzeciw skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z 2 czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy". W piśmie zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zażalenie podniosła, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, w efekcie nie osiąga żadnych zysków. Jej działalność ogranicza się jedynie do prowadzenia szeregu spraw, sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Środki trwałe, które posiada, są obecnie niesprzedawalne. Dodatkowo nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się upłynnić i zamienić na gotówkę. Ponadto nie ma wpływu na udziałowców Spółki w zakresie ich decyzji o ewentualnych dopłatach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że strona skarżąca błędnie zatytułowała pismo skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") na postanowienie odmawiające przyznanie prawa pomocy przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji Sąd potraktował pismo skarżącej jako zażalenie. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Przechodząc do rozpatrzenia argumentów podniesionych w piśmie skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskiwała Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności gospodarczej, z której uzyskiwane są przychody. Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości, co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez Spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, ponieważ nie stanowią one jedynych środków trwałych Spółki. Dokumenty zebrane w aktach sprawy wskazują, że do środków trwałych Spółki zalicza się także inne urządzenia techniczne i maszyny. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja skarżącej w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jako odnosząca się w istocie do przedmiotu zaskarżenia, nie zaś do przesłanki przyznania prawa pomocy, jest bez znaczenia w sprawie. Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę. Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej Spółki, a ponadto w zasadzie nie nawiązano w nim do argumentacji Sądu pierwszej instancji, która legła u podstaw oddalenia wniosku. Zażalenie sprowadza się do wykazania braku możliwości uzyskania przychodów, spowodowanej czynnikami niezależnymi od Spółki. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia