I FZ 110/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1000/13 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 19 września 2013 r. nr ... w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu za zaległości spółki postanawia: oddalić zażalenie. Zażalenie M. O. dotyczy postanowienia z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1000/13, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że M. O. złożył, wraz ze skargą, wniosek o zastosowanie wobec niego ochrony tymczasowej wskazując, iż wysokość zaległości podatkowych, którymi został obciążony, spowoduje znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki. Skarżący podniósł, że nie posiada żadnego majątku, a zatem prowadzona egzekucja może pozbawić go niezbędnych środków dla utrzymania siebie i jego rodziny. Wskazując na motywy swojego orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji opiewającej na kwotę ponad 4.000.000 zł plus odsetki nie może stanowić przesłanki wstrzymania jej wykonania. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, jak również, iż do odwrócenia skutku realizacji tej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Na powyższe orzeczenie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Jako podstawy zażalenia skarżący wskazał naruszenie: - art. 61 § 3 Ppsa poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie spełnił przesłanek wymaganych w powołanym przepisie, podczas gdy wykazał on, iż ewentualna egzekucja zobowiązania podatkowego w kwocie ponad 4.000.000 zł może doprowadzić po jego stronie do powstania znacznej szkody oraz trudnych do przezwyciężenia skutków, albowiem nie posiada on żadnego majątku i wykonanie decyzji może spowodować pozbawienie go środków niezbędnych do utrzymania siebie i rodziny; - art. 49 § 1 Ppsa poprzez jego niezastosowanie i nie wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy Sąd powziął wątpliwości, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że przyznanie ochrony tymczasowej nie wymaga przedstawienia żadnych dowodów w tym zakresie. Trudno bowiem wymagać by skarżący udowadniał przyszłe zdarzenia, tym bardziej, że nie jest możliwym przewidzenie sposobu i skuteczności prowadzonej egzekucji. Skarżący podniósł, ze art. 61 § 3 Ppsa nie nakłada również obowiązku udowadniania zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, a sąd musi z urzędu uwzględniać okoliczności decydujące o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem skarżącego, Sąd pierwszej instancji posiadał dokumentację finansową przekazaną przez organy podatkowe, a nadto miał wiedzę o łącznej zaległości z wszystkich postępowań, w których skarżący jest stroną, opiewających na kwotę ponad 12.000.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Na podstawie art. 61 § 1 Ppsa wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie natomiast do treści art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie o przyznaniu tzw. ochrony tymczasowej stanowi zatem odstępstwo od generalnej reguły, że zaskarżone decyzje podlegają wykonaniu i w związku z tym jego wydanie jest dopuszczalne wyłącznie po spełnieniu wskazanych powyżej przesłanek. Przesłanka odnosząca się do wyrządzenia znacznej szkody oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w uzasadnieniu złożonego wniosku. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania zastosowania instytucji ochrony tymczasowej. Wbrew argumentacji zażalenia, to na wnioskodawcy spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku lub uzasadnienie go w sposób lakoniczny, uniemożliwia sądowi ocenę, czy przesłanki te w sprawie zachodzą. Obowiązkiem sądu jest wprawdzie wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, lub robi to lakonicznie lub niezwykle ogólnikowo, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. W rozpoznawanej sprawie skarżący w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej stwierdził jedynie, że nie posiada żadnego majątku, a zatem prowadzona egzekucja może pozbawić go niezbędnych środków dla utrzymania siebie i jego rodziny. Tym samym, mimo że ciążące nań zobowiązania są znaczne, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wykazał, że w jego sytuacji spełniona jest choćby jedna z dwóch przesłanek wstrzymania wykonania aktu, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Ograniczenie się bowiem do ogólnego spostrzeżenia, że egzekucja może prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody nie spełnia warunku wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Za spełnienie przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej przez Sąd nie mogą zostać uznane także ogólne stwierdzenia strony dotyczące konsekwencji finansowych wykonania decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualnie wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Na marginesie powyższych wywodów należy dodać, że jakkolwiek wykonanie decyzji zawsze powoduje pewne konsekwencje finansowe, to jednakże nie zawsze związane one będą z wystąpieniem skutków o jakich mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Uwzględniając wskazany charakter prawny instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz nie wykazanie przez stronę przesłanek uzasadniających wstrzymanie prowadzi do konkluzji, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 61 § 3 Ppsa. Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 49 § 1 Ppsa należy zauważyć, że nie ma podstaw prawnych do uznania, iż braki w zakresie uzasadnienia wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji mogą być potraktowane przez sąd jako braki podlegające uzupełnieniu w oparciu o powołany przepis. Nie są to bowiem braki formalne w rozumieniu tego przepisu. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że Sąd pierwszej instancji był zobligowany do wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku w opisanym w zażaleniu zakresie. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd może bowiem nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, co prowadzi do oczywistej konkluzji, że sąd nie jest zobowiązany z urzędu do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Niewskazanie we wniosku okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oznacza brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, który to brak nie podlega sanacji w trybie art. 49 § 1 Ppsa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.