V SA/Wa 519/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia ... listopada 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych oddala skargę W dniu... sierpnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. wystosował do pełnomocnika D. M. (zwanego dalej: skarżącym) upomnienie nr ... wzywające do uregulowania należności w łącznej kwocie ... zł. W/w upomnienie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego w dniu ... sierpnia 2011 r. Upomnienie zawierało pouczenie, iż wskazane w nim należności należy wpłacić w terminie 7 dni od dnia otrzymania na rachunek bankowy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w przeciwnym razie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji w celu przymusowego ściągnięcia należności Agencji. W związku z niedokonaniem przez skarżącego zapłaty kwoty wskazanej w w/w upomnieniu w dniu ... września 2011 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. – działając jako wierzyciel wystawił w stosunku do skarżącego tytuł wykonawczy nr ... Zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą nr ... z dnia ... września 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w B. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego w Jednostce Wojskowej nr ... W dniu ... września 2011 r. pełnomocnikowi skarżącego został doręczony odpis tytułu wykonawczego nr ... z dnia ... września 2011 r. oraz odpis zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą nr ... z dnia ... września 2011 r. W dniu 5 października 2011 r. do organu egzekucyjnego Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. wpłynęło (z załącznikami) pismo pełnomocnika skarżącego z dnia ... października 2011 r. stanowiące zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr ... z dnia ... września 2011 r. Postanowieniem nr ... z dnia ... października 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w B. odmówił uwzględnienia zarzutów. Jednocześnie organ egzekucyjny odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów. Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi zobowiązanego w dniu 13 października 2011 r. W dniu ... października 2011 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł do Prezesa WAM zażalenie na wydane przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B.powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia ... listopada 2011 r., nr ..., Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazał, że podstawą do wystawienia w stosunku do skarżącego tytułu wykonawczego nr ... z dnia ... września 2011 r. był art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r., Nr 206, poz. 1367 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem o administracyjnym trybie dochodzenia od skarżącego należności przysługującej Agencji przesądza fakt pełnienia przez w/w służby jako żołnierza zawodowego oraz zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że skarżący mimo niezamieszkiwania w przydzielonym lokalu nie przekazał mieszkania do dyspozycji Agencji, a w lokalu tym nadal zamieszkuje jego była żona. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że utracił on prawo do zajmowania lokalu mieszkalnego położonego w O., przy ul. ... jako że stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku przeniesienia żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej, dyspozycji lub wyznaczenia na stanowisko służbowe w innej miejscowości żołnierz ma prawo nadal zajmować kwaterę albo inny lokal mieszkalny na podstawie decyzji o przydziale kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, nie dłużej lak niż do dnia: 1) w którym kolejna decyzja o przydziale kwatery albo innego lokalu mieszkalnego stała się ostateczna albo odmowy przyjęcia przydzielonej kolejnej kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2) ostatniego w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym następuje wypłata świadczenia mieszkaniowego; 3) zwolnienia z czynnej służby wojskowej. Zdaniem Prezesa WAM z powyższego wynika, że skarżący nadal jest uprawniony do zajmowania lokalu mieszkalnego położonego w O., przy ul. ..., tj. "ma prawo zajmować kwaterę", a decyzja podjęta przez niego o opuszczeniu wskazanego wyżej lokalu nie wynikała z faktu objęcia nowego stanowiska służbowego, lecz z powodów rodzinnych. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z obowiązującym do....06.2010 r. § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 13.06.2005 r. w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. z 2005 r.. Nr 116, poz. 975 z późń. zm.) zwolnienie lokalu mieszkalnego, kwatery funkcyjnej i kwatery zastępczej następuje protokołem przyjęcia/zdania. Ponadto ust. 6 w/w § 18 stanowi, że po sporządzeniu protokołu przyjęcia / zdania przedstawiciel Agencji odbiera klucze od osoby zwalniającej lokal mieszkalny oraz oplombowuje drzwi wejściowe do lokalu, a z kolei z ust. 8 w/w § 18 wynika, że za datę zwolnienia lokalu mieszkalnego, kwatery funkcyjnej, kwatery zastępczej, kwatery internatowej i miejsca w internacie przyjmuje się dzień sporządzenia protokołu. Podkreślono, że powyższe warunki nie zostały przez skarżącego spełnione. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożono do WSA ... sierpnia 2011 r., a w niej zarzucono: - obrazę przepisów prawa materialnego, przez ich błędną wykładnię art. 37 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 206 poz. 1367 ze zm., dalej – ustawa o zakwaterowaniu) poprzez uznanie, iż osoba nie zajmująca lokalu i niezamieszkująca w nim w rozumieniu przepisów ustawy o zakwaterowaniu jest osobą zobowiązaną do uiszczenia opłat za jego użytkowanie, a tym samym osobą zobowiązaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej u.p.e.a.) i dopuszczalne jest prowadzenie przeciwko niej egzekucji administracyjnej. - obrazę przepisów prawa materialnego - art. 24 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, nadanym przez art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 22.01.2010r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektóry innych ustaw ( Dz. U. Nr 28, poz. 143 ) w. zw. z art. 20 ustawy zmieniającej, poprzez jego zastosowanie, pomimo: 1. wygaśnięcia decyzji Dyrektora OR WAM nr ..., stanowiącej tytuł skarżącego do spornego lokalu, a tym samym – utraty przez D. M. uprawniania do lokalu przed dniem wejścia w życie art. 24 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu w brzmieniu nadanym ustawa zmieniającą; 2) niezaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 24 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu; - obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez naruszenie przepisu art. 33 pkt 1 u.p.e.a., polegające na przyjęciu, iż "istnienie obowiązku", o którym mowa w tym przepisie, oznacza wyłącznie istnienie zobowiązania pieniężnego, nie zaistnienie obowiązku w odniesieniu do konkretnego zobowiązanego; - obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez naruszenie przepisu art. 33 pkt 6 u.p.e.a., polegające na przyjęciu, iż egzekucja administracyjna może być prowadzona wówczas, gdy dotyczy ona obowiązku ogólnie mieszczącego się w kompetencji organu, nawet gdy w konkretnej sytuacji przedmiotem egzekucji są należności o charakterze odmiennym. W konkluzji skarżący wniósł o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. w całości, - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych; W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., V SA/Wa 162/12 uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wyjaśnił, iż posiadanie tytułu prawnego przez skarżącego statuuje prawo WAM do egzekwowania opłat za lokal w trybie egzekucji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych opłaty i opłaty pośrednie za używanie lokalu mieszkalnego zajmowanego przez żołnierza zawodowego, nieuiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.). W ocenie Sądu skoro sam organ w decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. przesądza, że skarżący nie ma tytułu prawnego do lokalu to art. 37 ust. 1 nie może być podstawą do dochodzenia opłat za używanie lokalu w drodze egzekucji administracyjnej. Podstawy takiej nie dawał również art. 37 ust. 2 tej ustawy, stanowiący, że za opłaty z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby stale zamieszkujące w tym lokalu. W sprawie bezsporne jest, że skarżący w lokalu nie przebywa i z niego nie korzysta. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., w której wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r., II GSK 1457/12 uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku, Sąd odwoławczy stwierdził, iż kluczowe dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy było ustalenie czy istniała podstawa prawna do wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego, innymi słowy czy skarżący był zobowiązany do uiszczania opłat za ten lokal. Uwzględniając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o przytoczone przepisy prawa stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż zobowiązany nie posiada tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego w O. przy ulicy T. W ocenie Sądu sam fakt nieprzebywania i niekorzystania z lokalu mieszkalnego nie zwalnia żołnierza zawodowego od uiszczania opłat za używanie lokalu mieszkalnego. Oznacza to, iż skarżący był zobowiązany do uiszczania w terminie opłat za zajmowany lokal. Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2013 r., II GSK 1457/12 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. Badając, we wskazanym zakresie, zaskarżone postanowienie Prezesa WAM w W. z dnia ... listopada 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie orzekając w sprawie oddalił skargę D. M. przyjmując, iż rozstrzygnięcie to jest zgodne z prawem. Sąd zwraca uwagę, iż kluczowe dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest ustalenie, czy w niniejszej sprawie istniała podstawa prawna do wystawienia tytułu wykonawczego nr ..., obejmującego nieuiszczone przez zobowiązanego opłaty z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego położonego przy ul. ... w O., za okres od ... kwietnia 2011 r. do ... lipca 2011 r. Odpowiadając na tak postawione pytanie niezbędne, w ocenie Sądu, jest odwołanie się do art. 24 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowi, że w przypadku przeniesienia żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej, dyspozycji lub wyznaczenia na stanowisko służbowe w innej miejscowości żołnierz ma prawo nadal zajmować kwaterę albo inny lokal mieszkalny na podstawie decyzji o przydziale kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, nie dłużej jednak niż do dnia: 1) w którym kolejna decyzja o przydziale kwatery albo innego lokalu mieszkalnego stała się ostateczna albo odmowy przyjęcia przydzielonej kolejnej kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2) ostatniego w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym następuje wypłata świadczenia mieszkaniowego; 3) zwolnienia z czynnej służby wojskowej. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2013 r., powyższy przepis obowiązywał w czasie prowadzenia postępowania przez organy obydwu instancji, a tym samym stanowił wzorzec kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Prawidłowo organ przyjął, z braku innych dowodów, iż nie zaistniały określone w powołanym przepisie przesłanki, gdyż opuszczenie przez zobowiązanego lokalu było spowodowane względami rodzinnymi. Wynika z tego, że zobowiązany, w okresie, którego dotyczy tytuł wykonawczy był nadal uprawniony do zajmowania lokalu mieszkalnego położonego przy ul. ...w O. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, iż do czasu rozliczenia lokalu mieszkalnego, czyli do dnia protokolarnego przekazania go przez uprawnionego do dyspozycji WAM (art. 32 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu), żołnierz zawodowy, z jednej strony, jest uprawniony do przebywania i dysponowania tym lokalem (art. 24 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu), a z drugiej strony – jest zobowiązany do ponoszenia z tego tytułu opłat (art. 37 ustawy o zakwaterowaniu). Zgodnie z art. 37 ustawy o zakwaterowaniu opłaty i opłaty pośrednie za używanie lokalu mieszkalnego zajmowanego przez żołnierza zawodowego, nieuiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego zgodnie z przepisami u.p.e.a. (ust. 1). Osoby pełnoletnie stale zamieszkujące w lokalu odpowiadają solidarnie (ust. 2). Zajmowanie lokalu, w rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu jest utożsamiane z posiadaniem tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego ustanowionego w drodze decyzji administracyjnej albo umowy najmu albo umowy użyczenia (art. 1 a pkt 6 powołanej ustawy), natomiast zamieszkiwanie, to przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego (art. 1a pkt 5 ustawy). Uwzględniając zatem przytoczone przepisy prawa oraz to, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż zobowiązany nie posiada tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego w O. przy ulicy T., Sąd stwierdza, iż sam fakt nieprzebywania i niekorzystania z lokalu mieszkalnego nie zwalnia żołnierza zawodowego od uiszczania opłat za używanie lokalu mieszkalnego. Wskazane przepisy nie zawężają bowiem kręgu osób odpowiedzialnych za uiszczenie opłat za używanie lokalu jedynie do osób stale zamieszkujących w lokalu, lecz można rzec rozszerzają podmiotowo tę odpowiedzialność, stanowiąc, że nie tylko zajmujący lokal, ale także osoby w nim na stale zamieszkałe odpowiadają solidarnie za uiszczenie opłat za jego używanie. W rozpoznawanej sprawie nie zostały, w ocenie Sądu wykazane okoliczności, które wskazywałyby na utratę przez zobowiązanego prawa do przyznanego żołnierzowi lokalu mieszkalnego. Stąd też, jak wyjaśnił sąd odwoławczy w przytoczonym powyżej wyroku, w sytuacji, gdy zamiarem zobowiązanego była rezygnacja z przyznanego mu na podstawie przepisów ustawy o zakwaterowaniu lokalu mieszkalnego, to powinien był podjąć działania w celu przekazania zajmowanego lokalu do zasobów WAM. Skoro tego nie uczynił, to stosownie do wskazanych przepisów był on zobowiązany do uiszczania w terminie opłat za zajmowany lokal. Niesprostanie temu obowiązkowi zasadnie doprowadziło Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. oraz Prezesa WAM do odmowy uwzględnienia podnoszonych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd przychyla się do stanowiska organów administracji, zawartych w wydanych w sprawie rozstrzygnięciach, zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłat za przydzielony lokal mieszkalny istnieje do czasu jego protokolarnego zdania, w stanie wolnym od osób i ruchomości. Z uwagi na fakt nie przekazania przez skarżącego do dyspozycji WAM w/w lokalu mieszkalnego stosownie do obowiązujących przepisów prawa, należy stwierdzić, iż skarżący pomimo, iż nie zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym w O. przy ul. ..., w okresie objętym tytułem wykonawczym, to zobowiązany był do ponoszenia opłat za lokal mieszkalny. Oznacza to, że po stronie skarżącego istniał obowiązek zapłaty zaległych opłat pośrednich i opłat za używanie zajmowanego lokalu mieszkalnego. Z powyższych względów Sąd uznał postawione w skardze zarzuty, tak przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania za nieuzasadnione. W tym też zakresie Sąd nie zgadza się z zarzutem skarżącego wskazującego na niedopuszczalność w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W tych też okolicznościach sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.