I SA/Gd 375/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi ,,A" S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia 13 grudnia 2013 r. określił "A" S.A. wysokość podatku od nieruchomości za 2008 r. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2013 r. decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 13 grudnia 2013 r., nr [...], [...], [...], Prezydent Miasta, będący w niniejszej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wszczął egzekucję administracyjną należności wynikających ze wskazanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji. W dniu 13 grudnia 2013 r. zajęto prawo majątkowe stanowiące wierzytelność z rachunku bankowego "A" S.A. Pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. strona wniosła na podstawie art. 33 pkt 1 i art. 45 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o odstąpienie od egzekucji i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie stwierdziła, że w prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniu doszło do sytuacji przewidzianej w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wykonanie obowiązku). Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., Prezydent Miasta uznał zarzut za nieuzasadniony. Organ egzekucyjny podniósł, iż ustalił chwilę zarówno wszczęcia egzekucji, jak i wykonania zobowiązania podatkowego. Organ egzekucyjny w celu dokładnego zbadania stanu faktycznego zwrócił się do Banku "B" S.A. o podanie informacji, kiedy został dokonany przelew kwoty 24.200.000,00 zł, z podaniem dokładnej daty oraz godziny wraz z minutami, na rachunek Urzędu Miejskiego. Z poczynionych ustaleń wynikało, że wpłata przez stronę zobowiązaną kwoty 24.200.000.00 zł została dokonana w dniu 13 grudnia 2013 r. o godzinie 15.40, a więc po zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku "C" S.A. przez organ egzekucyjny. Prezydent Miasta zauważył też, że egzekucja administracyjna zostaje wszczęta z chwilą zaistnienia zdarzeń wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. tj.; doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis art. 26 § 5 u.p.e.a stwarza zatem alternatywę rozłączną i oznacza, iż spełnienie tylko jednego warunku prowadzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Zatem spełnienie przez organ egzekucyjny warunku w postaci doręczenia bankowi "C" S.A. zawiadomienia o zajęciu w dniu 13 grudnia 2013 r. o godz. 14.42 należało uznać za moment wszczęcia egzekucji administracyjnej. Organ podkreślił fakt, że przed przystąpieniem do zastosowania środka egzekucyjnego organ ustalił, że strona zobowiązana nie dokonała żadnej wpłaty na poczet decyzji z dnia 13 grudnia 2013 r. W dniu 20 stycznia 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. W zażaleniu podniesiono, że zobowiązanie zostało przez spółkę wykonane całkowicie dobrowolnie dniu odebrania decyzji określającej wysokość podatku. Tego dnia organ egzekucyjny wszczął również egzekucję administracyjną. Zobowiązanie zostało dobrowolnie wykonane przez spółkę około pół godziny po doręczeniu bankowi zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego. Stanowi to naruszenie art. 6 § 1 i art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 8 k.p.a. Organ pierwszej instancji miał zamiar nie dopuścić, by podatnik dobrowolnie wykonał obowiązek. Nie zbadał, czy podatnik przystąpił do wykonania zobowiązania. Obowiązek powstał dopiero po doręczeniu decyzji podatnikowi, mimo że podatek od nieruchomości należny od osób prawnych podlega samoobliczeniu oraz wpłacie do właściwego organu. Wszczynanie egzekucji, gdy obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy, jest niedopuszczalne. Organ egzekucyjny naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, ponieważ wszczęcie egzekucji miało na celu jedynie przerwanie biegu terminu przedawnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zobowiązana spółka złożyła zarzut wykonania obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Przypomniano, że postanowieniem z dnia 13 grudnia 2013 r. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Postanowienie to zostało doręczone wraz z decyzją określającą wysokość podatku dnia 13 grudnia 2013 r. W wyniku doręczenia spółce postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności obowiązek podatkowy stał się wymagalny. Na postanowienie w sprawie rygoru spółka nie złożyła zażalenia. W ocenie Kolegium, od chwili doręczenia podatnikowi decyzji objętej rygorem natychmiastowej wykonalności organ egzekucyjny uzyskał uprawnienie do wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem oraz do zobowiązanego. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny, wystawiając tytuł wykonawczy i zawiadamiając bank o zajęciu prawa majątkowego zanim spółka przystąpiła do wykonania zobowiązania, działał zgodnie z przepisami prawa. Istotna jest okoliczność, iż do chwili doręczenia tytułu wykonawczego nie doszło do wykonania obowiązku egzekucyjnego. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. ze zm. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego, który nie uchylał się od wykonania obowiązku oraz dobrowolnie zobowiązanie wykonał; 2. art. 45 § 1 u.p.e.a., w związku z art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady niezbędności, tj. niedopuszczalne zastosowanie środka egzekucyjnego, mimo przedstawienia przez zobowiązanego dowodów stwierdzających wykonanie obowiązku; 3. art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.), w związku z art. 60 §1 pkt 2 O.p., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wykonanie obowiązku nastąpiło w danym momencie określonym godziną, w sytuacji gdy terminem wykonania zobowiązania jest dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika; 4. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), poprzez naruszenie zasady praworządności oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niezgodny ze słusznym interesem obywateli; art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z zasadą zaufania jego uczestników do władzy publicznej. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie postanowienia Kolegium z dnia 6 lutego 2014 r., wydanego w sprawie o sygnaturze akt SKO Gd/476/14 oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 19 grudnia 2013 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Problematyka zbieżności daty wszczęcia egzekucji administracyjnej, poprzez doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności oraz daty zapłaty należności przez zobowiązanego była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z 12 sierpnia 2008 r., I FSK 1298/06 (LEX nr 485354) i z 8 listopada 2011 r., II FSK 844/10 (LEX nr 1094677). W wymienionych orzeczeniach NSA podniósł, iż żaden przepis ustawy z 17 czerwca 1966 r. nie definiuje pojęcia "chwila wszczęcia postępowania egzekucyjnego". Pozwala to na przyjęcie, iż chwilą "wszczęcia egzekucji" w rozumieniu art. 26 § 5 u.p.e.a. jest dzień (konkretna data dniowa), w którym dochodzi do prawem określonego zdarzenia wywołującego po myśli tej regulacji określony w niej skutek w postaci wszczęcia egzekucji. W sytuacji gdy egzekucja została wszczęta w konkretnym dniu poprzez doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności to dokonanie w tym samym dniu wpłaty należności przez zobowiązanego nie można uznać za wcześniejsze wykonanie obowiązku (por. wyrok z 28 grudnia 2011 r., III SA/Łd 1031/11, LEX nr 1154684). Sąd pogląd ten podziela. Stanowisko skarżącego, iż organ dążył do wywołania skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie oznacza, iż uzasadniony jest zarzut wykonania obowiązku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Zatem, jeżeli zgodnie z przepisami organ przerwał bieg przedawnienia, to nie można mu z tego powodu czynić zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Tym samym nie może być mowy o naruszeniu wskazanych w skardze przepisów prawa. Skarżąca spółka zarzuciła także naruszenie przepisu art. 7 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia tego przepisu, gdyż egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym nie został wykonany przed dokonaniem czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego ani też nie stał się bezprzedmiotowy. Sąd wyraża pogląd, że od chwili doręczenia podatnikowi decyzji objętej rygorem natychmiastowej wykonalności organ egzekucyjny uzyskuje uprawnienie do wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem oraz do zobowiązanego. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przesądza w ocenie Sądu istnienie przesłanki "uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku", o której mowa w art. 6 u.p.e.a., w szczególności gdy strona nie podjęła czynności zmierzających do zwalczania rygoru. Taką bowiem decyzję organy podatkowe mają obowiązek egzekwować i to niezwłocznie. Powyższe oznacza, że Sąd nie podzielił argumentów skargi wskazujących na naruszenie wymienionych przepisów. Sąd uznał, że w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. albowiem egzekwowanie obowiązków podatkowych przez uprawnione organy stoi w zgodzie z zasadami wyrażonymi w tych przepisach. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 p.p.s.a.).