II SA/Gl 1702/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-05-07
Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Piotr Broda, Grzegorz Dobrowolski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że organ pierwszej instancji nie zbadał, jakie roboty budowlane zostały wykonane w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, a jakie bez takiej decyzji, oraz czy w postępowaniu naprawczym można żądać od inwestora przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania bez wykazania, że materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący lub nie mógł zostać uzupełniony. Sąd nie podzielił poglądu organu odwoławczego, że w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego można żądać od inwestora przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zaskarżenia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o umorzeniu postępowania w sprawie legalności obiektu budowlanego. Po wieloletnim postępowaniu, organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając budynek za wybudowany zgodnie z prawem. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, uznając ją za przedwczesną i zarzucając organowi pierwszej instancji nierozróżnienie robót wykonanych w okresie ważności pozwolenia na budowę od tych wykonanych po jego wyeliminowaniu z obrotu prawnego, a także błędne stanowisko co do braku możliwości żądania decyzji o warunkach zabudowy w postępowaniu naprawczym. Skarżąca Fundacja wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi Fundacji "A" w C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Prezydent miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. U. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią biurową w C. przy ul. [...]. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...].
Następnie, w wyniku wznowienia postępowania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. uchylił ww. decyzję własną z dnia [...] r. oraz decyzję nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. W wyniku rozpoznania odwołania M. U. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie.
Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 132/00 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r.
Wojewoda [...], będąc związany powyższym wyrokiem NSA, decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję Nr [...] z dnia [...] r. Prezydenta Miasta C. oraz decyzję nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., nr [...] przenoszącą powyższą decyzję Prezydenta Miasta C. Nr [...] z dnia [...] r. za zgodą M. U. na rzecz A. K. Decyzją tą Wojewoda zatwierdził nadto projekt budowlany wraz z projektem zamiennym opracowanym w lipcu 2001 r. i udzielił A. K. pozwolenia na budowę ww. budynku.
Powyższa decyzja Wojewody [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 290/01.
W konsekwencji Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu odwołania R. i E. J., decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
W związku z powyższym, PINB dla miasta C. postanowieniem z dnia [...] r. wstrzymał w stosunku do inwestora, wówczas "A", roboty budowlane związane z budową ww. budynku Następnie, decyzją z dnia [...] r. PINB dla miasta C., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 3 Ustawy Prawo budowlane nakazał inwestorowi dostarczyć projekt budowlany zamienny, z analizą zacienienia budynku realizowanego przy ul. [...] w celu stwierdzenia uciążliwości dla należącego do małżonków J. budynku mieszkalnego usytuowanego na sąsiedniej posesji. W dniu 20 lipca 2005 r. dostarczono do organu powiatowego wymagane dokumenty. Decyzją z dnia [...] r. PINB dla miasta C. zatwierdził projekt budowlany zamienny ww. budynku oraz zezwolił na wznowienie robot budowlanych w przedmiotowym obiekcie. Powyższa decyzja została zaskarżona przez E. i R. J., jednak [...] WINB w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 154/06 WSA w Gliwicach uchylił decyzję [...] WINB z dnia [...] r. w przedmiocie wznowienia robót budowlanych i utrzymaną nią w mocy decyzję PINB w C. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organy błędnie przyjęty, iż wykonane roboty zostały wykonane z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego pozwolenia na budowę, podczas gdy w rzeczywistości pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Ponadto nieprawidłowo nałożono na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 obowiązek dostarczenia ekspertyz i ocen. W toku dalszego postępowania organy mają obowiązek ustalić, jaka część robót została wykonana w oparciu o ważne pozwolenie na budowę i w stosunku do wykonanych robót, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i w zależności od jego wyniku, organy podejmą decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt. 1 lub pkt. 2 Prawa budowlanego. Jednocześnie WSA w Gliwicach podkreślił, że przez sformułowanie "zabudowa pierzei" "należy rozumieć zabudowę wzdłuż jednej linii placu, ulicy, przy czym jest to tak zwana zabudowa frontowa."
PINB dla miasta C. decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, nakazał Inwestorowi, doprowadzenie budynku do zgodności z obowiązującymi przepisami przez rozbiórkę części zachodniej budynku dla odsunięcia budynku na odległość 3 m od granicy z działką przy ul. [...]. Przedmiotowa decyzja została zaskarżona przez E. i R. J. W wyniku rozpatrzenia odwołania, [...] WINB decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż istnieje potrzeba uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez nałożenie obowiązku z art. 81 c Prawa budowlanego.
W związku z powyższym, organ powiatowy postanowieniem z dnia [...] r. nakazał Instytutowi "A" z siedzibą w C., na podstawie art. 81 c Prawa budowlanego, dostarczenie ekspertyzy technicznej wykazującej możliwość rozbiórki części zachodniej budynku. Żądaną ekspertyzę przedłożono.
Następnie organ powiatowy decyzją z dnia [...] r. nakazał inwestorowi zaniechanie dalszych robót budowlanych. W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania [...] WINB decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] r. PINB dla miasta C. nakazał inwestorowi uzupełnienie przedłożonej ekspertyzy technicznej wraz z opinią techniczną wykazującą zgodność wybudowanego obiektu z aktualnie obowiązującymi przepisami i uwzględniającej m.in. wszystkie punkty art. 5 Prawa budowlanego.
Następnie, decyzją nr [...] z dnia [...] r. PINB dla miasta C. nakazał inwestorowi zaniechanie dalszych robót budowlanych. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, [...] WINB decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Realizując zalecenia organu II instancji, PINB dla miasta C. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. nakazał inwestorowi dostarczenie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Następnie decyzją z dnia [...] r. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia projektu budowlanego, na podstawie którego został wybudowany budynek.
W wyniku odwołania R. J. od powyższej decyzji, [...] WINB decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. [...] WINB wskazał, iż niezasadne było nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia projektu budowlanego. Ponadto przypomniał swoje stanowisko wyrażone w decyzji poprzednio wydanej w tej sprawie, iż organ powiatowy powinien ustalić, czy przedmiotowy budynek może być, zgodnie z ważną decyzją o warunkach zabudowy, umiejscowiony w granicy z działką sąsiednią. Wskazał także, że twierdzenie Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miejskiego w C. zawarte w piśmie z dnia 5 listopada 2012 r., iż dla istniejącego obiektu nie można wydać decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest błędne. Ponadto [...] WINB wskazał, iż organ powiatowy nie ustalił wszystkich stron postępowania.
Rozpoznając po raz kolejny sprawę, PINB dla miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. umorzył postępowanie dotyczące ww. budynku. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że cały budynek wybudowano w czasie ważności decyzji o pozwoleniu na budowę i zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, a roboty wykończeniowe prowadzono w czasie ważności decyzji zezwalającej na wznowienie robót. Brak jest robót budowlanych, które wykonywane były nielegalnie tj. bez pozwolenia na budowę. Prowadząc nadto postępowanie naprawcze na podstawie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego nie może żądać od inwestora uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Organ podkreślił, że § 12 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.) dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wymaga takich właśnie ustaleń. Miasto C. nie posiada planu miejscowego ale przedmiotowa inwestycja posiada decyzję o warunkach zabudowy, pełnomocnik inwestora przedłożył bowiem żądaną decyzję nr [...] z dnia [...] r.. Przywołany przepis natomiast nic nie mówi zaś o ważności decyzji o warunkach zabudowy tak jak np. art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane gdzie wyraźnie ustawodawca formułuje wymóg, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy. Ponadto art. 65 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że jeżeli została wydana decyzja ostateczna o pozwoleniu na budowę nie stwierdza się wygaśnięcia decyzji o warunkach zabudowy. Organ uzyskał nadto aktualną analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Na wskazanym terenie istnieje możliwość zabudowy budynkiem mieszkalnym, budynkiem usługowym lub o funkcji mieszanej. Wskazana jest lokalizacja w pierzei ulicy [...] i dopuszcza się zabudowę przy granicach sąsiednich działek budowlanych. Na tej podstawie ustalono, że ww. budynek został wybudowany zgodnie z § 12 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
Kontynuując wywody PINB wskazał, że przedmiotowy budynek wzniesiono aż po kalenicę dachu do dnia 22 lutego 2002 r. Z dniem [...] r. PINB wstrzymał roboty budowlane z powodu braku pozwolenia na budowę, które zostało wyeliminowane z obiegu prawnego gdy budynek był wybudowany. Obiekt po wykonaniu robót zabezpieczających był w stanie surowym zamkniętym. Roboty wykończeniowe zrealizowano na podstawie decyzji PINB z dnia [...] r., którą zatwierdzono projekt zamienny i zezwolono na wznowienie robót. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją [...] WINB z dnia [...] r. Do dnia 14 czerwca 2006 prowadzono roboty wykończeniowe. W dniu 30 maja 2007 r. WSA uchylił decyzję [...] WINB i orzekł, że zaskarżona decyzja z dnia [...] r. nie podlega wykonaniu w całości. Jednak już od dnia 12 marca 2007 r. w PINB był złożony wniosek o pozwolenie na użytkowanie budynku.
Organ I instancji wskazał nadto, że odległość między budynkami ul. [...] nr [...] i nr [...] wynosi 8 m co jest zgodne z § 271 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Spełnione zostały warunki ochrony przeciwpożarowej. W sprawie zaś zacieniania sąsiedniego budynku inwestor przedstawił analizę zacieniania sporządzoną w czerwcu 2005 r., która wskazuje, że lokalizacja budynku nie ma żadnego wpływu na zacienianie pokoi mieszkalnych w sąsiadującym budynku mieszkalnym. Posesja sąsiednia ma bezpośredni wjazd na działkę z drogi publicznej oraz ma dostęp do istniejących mediów. Wybudowany obiekt nie powoduje kierowania wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości. Budynek mieszkalny nie będzie nadto powodował hałasu i drgań większych niż hałas pochodzący z ruchliwej ulicy.
W konsekwencji PINB dla miasta C. wskazał, iż nie znalazł podstaw do nałożenia obowiązku wykonania czynności wynikających z art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego. Tym samym brak jest podstaw prawnych uzasadniających wydanie decyzji w oparciu o przepisy merytoryczne, gdyż nie zachodzi żaden z przypadków określonych w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, a samo postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe winno być na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzone.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej R. J. stwierdził, iż rozpoczęcie budowy w dniu 24 czerwca 1999 r. było możliwe tylko dzięki fałszywym oświadczeniom M. U. oraz nierzetelności pracowników Urzędu Miasta. Kontynuacja przedmiotowej budowy nastąpiła nadto w dniu 18 czerwca 2001 r., w czasie gdy obowiązywało postanowienie NSA wstrzymujące wykonanie przedmiotowej decyzji. Budynek posadowiono niezgodnie z prawem, brak też decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla A. K.
R. J. zażądał nadto wyznaczenia innego organu do załatwienia tej sprawy ze względu na niezdolność PINB dla miasta C. do wydania decyzji zgodnej z prawem.
Postanowieniem z dnia [...] r. [...] WINB odmówił wyłączenia PINB dla miasta C. W wyniku natomiast rozpoznania wniesionego odwołania organ II instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] WINB w K. uchylił zaskarżoną decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania a następnie wskazał, iż WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 30 maja 2007 r. o sygnaturze II SA/Gl 154/06, nakazał by w dalszym postępowaniu organy nadzoru budowlanego zbadały, jaka część obiektu została wybudowana w oparciu o ostateczne w dacie budowy pozwolenie na budowę, a jaka część obiektu powstała po wyeliminowaniu decyzji udzielającej pozwolenia na budowę z obrotu prawnego. Zdaniem [...] WINB organ I instancji nie zbadał jednak, jakie roboty były prowadzone w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, a jakie bez takiej decyzji.
Z kolejności wydarzeń wynika, zdaniem organu odwoławczego, że decyzja o pozwoleniu na budowę była ostateczna od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] r. do dnia 5 marca 2001 r., tj. ogłoszenia wyroku NSA, uchylającego decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. oraz od dnia doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. do dnia 9 grudnia 2003 r. Natomiast z dziennika budowy wynika, że przystąpiono do wytyczenia budynku w dniu 24 czerwca 1999 r., zaś od dnia 18 czerwca 2001 r. do dnia 4 marca 2002 r. realizowane były roboty budowlane, zatem część z nich została wykonana po wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W związku z powyższym uznać należy, zdaniem [...] WINB, że umorzenie postępowania było przedwczesne. Organ powiatowy powinien zbadać, jaka dokładnie część robót została wykonana po wyeliminowaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i objąć tak wybudowaną część budynku trybem z art. 51 Prawa budowlanego. Bowiem w sytuacji, gdy część robót została wykonana kiedy to w obrocie prawnym pozostawała nieostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, należy w stosunku do robót tych zastosować nie tryb art. 48 ale art. 51 Prawa budowlanego. Ponadto, odnosząc się do kwestii decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, to jak podnosi się w judykaturze, istnieje możliwość uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla budynku objętego postępowaniem prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego (organ przywołał w tym miejscu odnoszący się do art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 539/12 stwierdzając, iż wyrażone stanowisko znajdzie również zastosowanie w innych przypadkach opisanych w art. 51 Prawa budowlanego).
Pismem z dnia 14 października 2013 r. "A" w C., reprezentowany przez r. pr. J. N., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję [...] WINB zarzucając jej naruszenie:
art. 48 Prawa budowlanego poprzez uznanie, iż w sprawie prowadzonej przez PINB dla Miasta C. nie ma zastosowania tenże przepis;
błędne zastosowanie art. 51 i art. 50 Prawa budowlanego poprzez wskazanie, iż dla rozpatrzenia sprawy ten artykuł ma zastosowanie
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji PINB dla miasta C. z dnia [...] r. W uzasadnieniu stwierdził, że [...] WINB błędnie przyjmuje, iż w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 50 Prawa budowlanego. A ponieważ takowe nie zachodzą, nie ma również podstaw do zastosowania art. 51 Prawa budowlanego. A jeśli nie stosuje się ani art. 50, ani art. 51 Prawa Budowlanego, to przyjęty przez PINB art. 48 Prawa budowlanego jako podstawa do umorzenia postępowania jest właściwa.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia 6 stycznia 2014 r. R. J. wyraził zdziwienie faktem podważania zasadności decyzji drugoinstancyjnej. Opisał jego zdaniem niezgodny z prawem przebieg budowy, zarzucił też, że budynek, pomimo zgłoszeń do PINB, dalej jest użytkowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej podniesione, musiała zostać uwzględniona. Zaskarżona decyzja narusza bowiem art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać w pierwszej kolejności trzeba, iż w myśl art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania wydaje kończącą postępowanie w sprawie decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, uchylającą zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie pierwszej instancji albo też umarzającą postępowanie odwoławcze. Zasadą jest zatem, iż organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną, która została mu przedłożona w wyniku wniesionego odwołania. Jako wyjątek traktować zatem należy przewidziane w § 2 przywołanego artykułu prawo i jednocześnie obowiązek organu drugiej instancji nie orzekania w sposób kończący sprawę i wydania jedynie decyzji kasacyjnej uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wybór takiego właśnie wyniku rozpoznania odwołania nie zależy od swobody uznaniowej organu. Możliwość ta, stosownie do przywołanego art. 138 § 2 k.p.a., ma bowiem zastosowanie jedynie w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W konsekwencji, dokonując wykładni a contrario, w sytuacji gdy materiał dowodowy został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, bądź możliwy do uzupełnienia w trybie art. 136 k.p.a. uchylenie zaskarżonej w wyniku odwołania decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi temu do ponownego rozpoznania nie jest dopuszczalne.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [...] WINB w K., zdaniem Sądu, nie wskazał żadnych przekonujących argumentów pozwalających na ocenę, iż istotnie decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Te bowiem dwa zarzuty, które organ II instancji sformułował wobec decyzji pierwszoinstancyjnej, uznać należy w świetle obowiązującego prawa za nietrafne.
Bezspornym w sprawie jest, jak to już powyżej wskazano, iż wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 154/06, kiedy to WSA w Gliwicach uchylił decyzję [...] WINB z dnia [...] r. w przedmiocie wznowienia robót budowlanych i utrzymaną nią w mocy decyzję PINB w C. z dnia [...] r., Sąd wskazał w uzasadnieniu, że w toku dalszego postępowania organy mają obowiązek ustalić, jaka część robót została wykonana w oparciu o ważne pozwolenie na budowę i w stosunku do wykonanych robót, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i w zależności od jego wyniku, podjąć decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt. 1 lub pkt. 2 Prawa budowlanego. Stosownie zaś do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Wypełniając nakaz ten PINB dla miasta C. stwierdził w decyzji z dnia [...] r., iż jego zdaniem cały budynek wykonano w okresie ważności pozwolenia na budowę na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego, a roboty wykończeniowe prowadzono w czasie ważności decyzji zezwalającej na wznowienie robót. Przedmiotowy budynek wzniesiono aż po kalenicę dachu do dnia 22 lutego 2002 r. Z dniem [...] r. PINB wstrzymał roboty budowlane z powodu braku pozwolenia na budowę, które zostało wyeliminowane z obiegu prawnego gdy budynek był już wybudowany. Obiekt po wykonaniu robót zabezpieczających był w stanie surowym zamkniętym. Roboty wykończeniowe zrealizowano na podstawie decyzji PINB z dnia [...] r., którą zatwierdzono projekt zamienny i zezwolono na wznowienie robót. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją [...] WINB z dnia [...] r.. Do dnia 14 czerwca 2006 r. prowadzono roboty wykończeniowe. W dniu 30 maja 2007 r. WSA uchylił decyzję [...] WINB i orzekł, że zaskarżona decyzja z dnia [...] r. nie podlega wykonaniu w całości. Jednak już od dnia 12 marca 2007 r. w PINB był złożony wniosek o pozwolenie na użytkowanie budynku. Tym samym organ I instancji oceną, iż wszystkie roboty zostały wykonane w okresie ważności pozwolenia na budowę objął zarówno okres, w którym w obrocie prawnym była decyzja ostateczna w przedmiocie udzielonego pozwolenia, jak i okres, w którym wskutek wyeliminowania decyzji Wojewody w obrocie pozostawała jedynie nieostateczna udzielająca pozwolenia na budowę decyzja Prezydenta Miasta.
W decyzji drugoinstancyjnej [...] WINB nie polemizuje z wskazanymi powyżej przez organ I instancji datami i opisami stanu budowy wskazuje natomiast, iż jego zdaniem "organ nie zbadał, jakie roboty były prowadzone w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, a jakie bez takiej decyzji" i podaje własne w tej mierze wyliczenia wskazując w konkluzji, że "decyzja o pozwoleniu na budowę była ostateczna od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] r. do dnia 5 marca 2001 r., tj. ogłoszenia wyroku NSA, uchylającego decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. oraz od dnia doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. do dnia 9 grudnia 2003 r. Natomiast z dziennika budowy wynika, że przystąpiono do wytyczenia budynku w dniu 24 czerwca 1999 r., natomiast od dnia 18 czerwca 2001 r. do dnia 4 marca 2002 r. realizowane były roboty budowlane, zatem część z nich została wykonana po wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę". Zdaniem bowiem organu II instancji tut. Sąd w wyroku, o którym mowa powyżej, nakazał by organy zbadały jakie roboty były prowadzone w oparciu o ostateczną decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Wskazać w tym miejscu należy, iż wbrew twierdzeniom [...] WINB w istocie w wyroku tym Sąd nie posłużył się ani razu pojęciem "decyzji ostatecznej" mówiąc jedynie o "decyzji w okresie ważności". Nadto organ odwoławczy zalecając PINB by ustalił jakie roboty miały miejsce w czasie gdy decyzja była ostateczna nie wskazał, bo i nie mógł jak się wydaje wskazać, jaki wpływ na końcowe rozstrzygnięcie ma w przypadku robót podjętych na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę rozróżnienie pomiędzy robotami kontynuowanymi w dacie gdy decyzja nadal była ostateczna i robotami kontynuowanymi w okresie, w którym decyzja o pozwoleniu na budowę już nie była ostateczna (wskutek uchylenia decyzji drugoinstancyjne) ale jeszcze nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. W obu bowiem przypadkach wyeliminowanie z obrotu pozwolenia na budowę powoduje, że wykonane prace podlegać muszą trybowi określonemu w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego. Podkreśla to zresztą sam [...] WINB, który w notabene dość nieklarownym passusie stwierdził, iż "Organ powiatowy powinien zbadać, jaka dokładnie część robót została wykonana po wyeliminowaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i objąć tak wybudowaną część budynku trybem z art. 51 Prawa budowlanego. Bowiem w sytuacji, gdy część robót została wykonana w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostawała nieostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, należy zastosować nie tryb art. 48 ale art. 51 Prawa budowlanego".
Passus ten uznać należy za niezrozumiały w części odnoszącej się do art. 48 Prawa budowlanego albowiem postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji toczyło się właśnie na podstawie art. 51 Prawa budowlanego (przepis ten stanowił jedną z podstaw prawnych wydanej decyzji pierwszoinstancyjnej), nie zaś art. 48, który w ogóle w decyzji tej nie był wspomniany.
Drugi sformułowany przez organ odwoławczy zarzut wobec decyzji pierwszoinstancyjnej dotyczy błędnej, jak twierdzi organ, dokonanej przez PINB oceny, iż w trakcie postępowania naprawczego nie można domagać się od inwestora przedłożenia ważnej decyzji o warunkach zagospodarowania i zabudowy terenu. Zdaniem bowiem [...] WINB istnieje możliwość uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla budynku objętego postępowaniem prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego (organ przywołał w tym miejscu odnoszący się do art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 539/12 stwierdzając, iż wyrażone stanowisko znajdzie również zastosowanie w innych przypadkach opisanych w art. 51 Prawa budowlanego).
Poglądu wyrażonego przez organ II instancji w odniesieniu do postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego Sąd nie podziela. Sąd przychyla się bowiem do wyrażanej w orzecznictwie tezy, iż decyzja o warunkach zabudowy nie może być wydana dla inwestycji, która podlega legalizacji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. W odróżnieniu od art. 48 tejże ustawy art. 51 nie przewiduje możliwości nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i to dla inwestycji już zrealizowanej – por. np. wyrok NSA z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1009/11; wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1451/09.
Rozpoznając ponownie wniesione odwołanie organ odwoławczy zanalizuje całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy uwzględniając oceny prawne sformułowane powyżej i w zależności od poczynionych ustaleń wyda właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając.
Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze Sąd podkreśla, iż oparte one zostały na nieporozumieniu. Wbrew twierdzeniom r. pr. J. N. decyzja pierwszoinstancyjna nie została wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Konieczność zaś przeprowadzenia postępowania naprawczego opartego na art. 51 tejże ustawy wynika z prawomocnego wyroku tut. Sądu, o którym mowa powyżej. Przepisy normujące procedurę sądowoadministracyjną nie przewidują nadto wnioskowanego przez pełnomocnika "utrzymania w mocy decyzji PINB".
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło