IV SAB/Po 123/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 maja 2014 r. sprawy ze skargi E. Z. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie bezczynności organu 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego E. Z. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] sierpnia 2012 r., nr [...], znak [...] (dalej decyzja z [...]0 sierpnia 2012 r.), Wójt Gminy K. działając na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej usg) oraz art. 59 i art. 60 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku E. Z. (dalej inwestor) ustalił warunki zabudowy dla inwestycji stanowiącej budowę instalacji zespołu 4 sztuk małych turbin wiatrowych na stalowych masztach wolnostojących i prefabrykowanych stopach fundamentowych na działce nr [...], położonej w K. przy ul. D. Odwołania od decyzji z [...] sierpnia 2012 r. zostały wniesione pismem z dnia [...] września 2012 r. przez M. i Cz. K. oraz pismem z dnia [...] września 2012 r. przez H. i J. B. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. inwestor wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej SKO albo Kolegium) zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, wnosząc o wydanie decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej budowy 4 sztuk małych turbin wiatrowych. Dnia [...] listopada 2013 r. inwestor (dalej zwany skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) skargę na bezczynność Kolegium, zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 §1 i art. 36 §1 kpa przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu. Skarżący wniósł o zobowiązanie SKO do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie zwracając uwagę, że bezczynność SKO trwa przez okres ponad 12 miesięcy, co świadczy o rażącym naruszeniu przepisów prawa (k. 4-7 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z [...] grudnia 2013 r., nr [...], Kolegium wniosło o jej oddalenie. Kolegium zwróciło uwagę, że w dniu [...] listopada 2013 r. wydało decyzję nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2013 r.), w której uchyliło decyzję z [...] sierpnia 2012 r. oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z tego względu SKO nie pozostaje bezczynne (k. 13-14 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu pod względem zgodności z prawem była bezczynność Kolegium w rozpoznaniu dwóch odwołań od decyzji z [...] sierpnia 2012 r. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że decyzją z [...] listopada 2013 r., nr [...] (decyzja z [...] listopada 2013 r.), SKO uchyliło w całości zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2012 r. oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącego dnia 4 grudnia 2013 r. (k. 22, 25 akt sądowych), a zatem już po wywiedzeniu skargi na bezczynność Kolegium, które miało miejsce dnia [...] listopada 2013 r. (k. 12 akt sądowych). Skarga okazała się zatem zasadna, z zastrzeżeniem, że w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania decyzji, postępowanie sądowoadministracyjne podlegało umorzeniu z uwagi na jej wydanie przez organ jeszcze przed datą orzekania przez Sąd. Zgodnie z art. 3 §2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 §2 pkt 1 – 4a ppsa. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Skarga w niniejszej sprawie była dopuszczalna, ponieważ dotyczyła bezczynności Kolegium polegającej na niewydaniu w terminie decyzji administracyjnej, w toku prowadzonego postępowania. Jednocześnie skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu wyczerpał tryb zaskarżenia wnosząc pismem z dnia [...] marca 2013 r. w trybie art. 37 §1 kpa zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podniosła zarzut bezczynności Kolegium w rozpoznaniu odwołań wniesionych od decyzji z 30 sierpnia 2012 r. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami. Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ rozpoznał już odwołania od decyzji z [...] sierpnia 2012 r., wydając decyzję z [...] listopada 2013 r. W sytuacji wydania decyzji przed rozpoznaniem skargi na bezczynność, Sąd umarza postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia sprawy (zd. 1 art. 149 §1 ppsa, zob. uchwała z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA z 2009 r. nr 4, poz. 63), natomiast nie jest zwolniony od wydania pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, tj. orzeczenia o ewentualnym rażącym charakterze bezczynności lub przewlekłości oraz (ewentualnie) o wymierzeniu organowi grzywny (zob. postanowienie z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; wyrok z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2390/12, baza orzeczeń NSA). Reasumując, w niniejszej sprawie obowiązkiem Sądu było dokonanie oceny czy w sprawie zaistniały zarzucane w skardze bezczynność i czy miały one charakter rażący. Oceniając powyższe zaznaczyć trzeba, że zgodnie art. 12 §1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 §1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). Ustawodawca przewidział jednocześnie, że do terminów określonych w powołanych wyżej przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro wniesione odwołania od decyzji z [...] sierpnia 2012 r. wpłynęły do Kolegium dnia [...] września 2012 r., to począwszy od tego dnia rozpoczął swój bieg miesięczny termin do załatwienia sprawy przez SKO. Postanowieniem z [...] października 2012 r., nr [...], Kolegium w oparciu o art. 36 §1 kpa wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy do [...] lutego 2013 r., wydając wszakże decyzję dopiero dnia [...] listopada 2013 r. Tym samym uznać należało, że wydanie decyzji przez organ II instancji nastąpiło ze znacznym przekroczeniem terminu do załatwienia sprawy. Wobec powyższego SKO przy rozpatrywaniu sprawy w II instancji dopuściło się bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie – która jednak ustała jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd. Dlatego postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na bezczynność SKO stało się bezprzedmiotowe w zakresie orzekania o zobowiązaniu tego organu do rozpatrzenia odwołania. Skoro bowiem organ wydał akt, co do którego pozostawał w bezczynności, to tym samym stan bezczynności ustał. W takiej sytuacji nie ma podstaw do oddalenia skargi, gdyż powodem oddalenia skargi może być tylko jej bezzasadność. Skoro organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi – a więc skarga była wówczas zasadna – lecz następnie przestał być bezczynny, to należy uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna – rozumiana tu jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności – a co za tym idzie, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku już samo wniesienie skargi na bezczynność organu wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. W tym stanie rzeczy Sąd w pkt 1 wyroku, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. W przedmiocie charakteru zaistniałej uprzednio bezczynności Sąd uznał, że miała ona charakter rażący. Orzekając w tym zakresie Sąd miał na uwadze, że od dnia otrzymania od Wójta akt administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu przez okres ponad roku nie podejmowało żadnych czynności w sprawie poza wydaniem postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy, który i tak został o kilka miesięcy przekroczony przez SKO. W związku z powyższym, mając na uwadze poczynione ustalenia i działając w oparciu o art. 149 §1 ppsa Sąd w pkt 2 wyroku orzekł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 ppsa, uwzględniając uiszczony przez Skarżącego wpis (100 zł), wynagrodzenie adwokata ustalone na podstawie §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.) w wysokości 240 zł oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 357 złotych.