III SA/Gd 146/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi D. R. na postanowienie Wojewody z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta, w oparciu o art. 97 § 1 k.p.a., odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie wymeldowania D. R. z miejsca pobytu stałego - z lokalu położonego w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że D. R. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania z uwagi na złożenie w dniu 25 listopada 2013 r. do Sądu Rejonowego G. pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. Rozstrzygnięcie kwestii przywrócenia posiadania przedmiotowego lokalu przez sąd nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie wymeldowania. Postępowanie takie ogranicza się do ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, opuściła miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Wojewoda, postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia D. R., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził, że złożenie pozwu o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi przesłanki warunkującej zawieszenie postępowania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego. Zagadnieniem wstępnym może być kwestia prawna, od rozstrzygnięcia której zależeć powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, a nie wydanie decyzji o określonej treści. Podczas prowadzonego postępowania o wymeldowanie organ I instancji dysponuje szeregiem środków dowodowych przewidzianych kodeksem postępowania administracyjnego (m.in. przesłuchanie, rozprawa administracyjna, oględziny lokalu), które mogą posłużyć właściwemu ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w tym także charakteru opuszczenia miejsca pobytu stałego. Dlatego w sprawie o wymeldowanie nie istnieje żadna kwestia prawna, której rozstrzygnięcie przez inny organ uzależniałoby lub miałoby wpływ na rozpatrzenie sprawy o wymeldowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Wojewody D. R. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez przyjęcie przez organy , że wydanie wyroku przez sąd powszechny w postępowaniu posesoryjnym nie jest zagadnieniem wstępnym. Zdaniem skarżącego, skoro wystąpił do sądu powszechnego o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu wskazując, że opuszczenie lokalu nie ma charakteru trwałego i nie było dobrowolne, to tylko sąd może dokonać oceny, czy doszło do naruszenia utraconego posiadania i czy takie naruszenie zasługuje na ochronę prawną. Wyrok sądu powszechnego w tym zakresie będzie wpływał na ocenę przez organy administracyjne, czy skarżący opuścił lokal w sposób trwały i dobrowolny. Zatem wyrok taki jest zagadnieniem wstępnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy wniesienie do sądu powszechnego pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania i wydanie wyroku w takiej sprawie przez sąd powszechny jest zagadnieniem wstępnym w sprawie o wymeldowanie osoby, która takie powództwo wniosła. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267) organ administracji państwowej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W tej sytuacji kwestią wymagającą wyjaśnienia jest pojęcie "zagadnienia wstępnego". Przez pojęcie to należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2218/11, publ. LEX nr 1340221, z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2108/11 publ. LEX nr 1336372). Z poglądem powyższym należy się zgodzić. Postępowanie administracyjne , którego zawieszenia skarżący się domagał, dotyczy wymeldowania go z miejsca pobytu stałego. Decyzja w sprawie wymeldowania wydawana jest przez organ gminy wobec osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się , na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 993 ze zm.). Przesłanką dokonania wymeldowania osoby jest opuszczenie przez nią lokalu bez wymeldowania się. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że aby można było mówić o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powyższej ustawy opuszczenie musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Organ meldunkowy prowadząc postępowanie w sprawie wymeldowania powinien zbadać i jednoznacznie wyjaśnić, czy w danej sprawie opuszczenie lokalu miało taki charakter. Przesłankami wymeldowania są wobec tego okoliczności faktyczne, a nie kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postepowania przed sądem lub innym organem. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Tymczasem - zgodnie z art. 478 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( tj. Dz.U. z 2014 r., poz.101 ze zm.) - sąd powszechny w sprawach o naruszenie posiadania bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, czyli okoliczności faktyczne. Rozstrzygnięcie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu możliwe jest w toku postępowania administracyjnego o wymeldowanie z lokalu mieszkalnego, niezależnie od toczącego się postępowania przed sądem powszechnym o przywrócenie naruszonego posiadania. Organy administracji powinny brać pod uwagę treść wyroku sądu powszechnego w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania w przypadku wydania go przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, a w przypadku braku zakończenia postępowania przed sądem powszechnym przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie mieć na uwadze wniesienie takiego powództwa ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1181//11). Wniesienie przez osobę, wobec której toczy się postępowanie o wymeldowanie, powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania ma "istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym, ale nie jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych" (patrz wyrok NSA z dnia 19 marca 2013r. , sygn. akt II OSK 2218/11, LEX nr 1340221). Poglądy powyższe należy podzielić. Sąd jest świadomy faktu, że we wcześniejszym orzecznictwie przychylano się do poglądu, zaprezentowanego w skardze, że wniesienie powództwa posesoryjnego powinno pociągać za sobą zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie, jednak aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne uznaje , że wytoczenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania ( wyrok w takiej sprawie) nie jest zagadnieniem wstępnym w sprawie o wymeldowanie. W związku z powyższym Sąd uznając, że organ w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.