I FSK 1544/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi M.C. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1347/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej M.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 382/14 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września 2006 r. do marca 2008 r. postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) uchylić zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2018 r. wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania. 1. Wyrokiem z 27 kwietnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt I FSK 1347/15 oddalił skargę kasacyjną M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 382/14 oddalającego skargę M. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 27 lutego 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września 2006 r. do marca 2008 r. 2. 20 września 2017 r. M.C. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanym wyżej. Skargę tę oparł na następujących podstawach wznowienia postępowania tj. na art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania w ramach podstawy z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatrzył wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej tj. nie rozpatrzył zarzutów przedawnienia zawartych w skardze kasacyjnej i naruszenia art. 70 § 1 w związku z art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm. dalej "O.p.") oraz nie uwzględnił przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od września 2006 r. do marca 2008 r. Stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dysponował pełnymi aktami administracyjnymi ww. sprawy, brak było akt postępowań egzekucyjnych, które były niezbędne do oceny zarzutu przedawnienia zobowiązań podatkowych za ww. okresy. Zdaniem skarżącego naruszone zostały przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący przywołał przy tym większość przepisów postępowania, które zostały przez niego zawarte w skardze kasacyjnej przeciwko wyrokowi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku z 11 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 382/14, skierowanej Do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uzasadniając podstawę z art. 273 § 2 p.p.s.a. skarżący wskazał na: 1) protokoły przesłuchania wszystkich świadków i pozostałej dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy karnej prowadzonej wobec skarżącego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G., a obecnie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego na okoliczność treści informacji przekazywanych sobie między stronami transakcji na temat pochodzenia i przeznaczenia towarów, miejsc załadunku, rozładunku towarów, sposobu przewożenia towarów, miejsc przeznaczenia towarów, osób uczestniczących w transporcie towarów, w celu wykazania, iż transakcje zostały zrealizowane, a skarżący dochował dobrej wiary; 2) protokoły wszystkich przesłuchań A.B. z akt spraw karnych- skarbowych prowadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G., a obecnie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. na okoliczność treści informacji przekazywanych sobie między stronami transakcji na temat pochodzenia i przeznaczenia towarów, miejsc załadunku, rozładunku towarów, sposobu przewożenia towarów, miejsc przeznaczenia towarów, osób uczestniczących w transporcie towarów, w celu wykazania iż transakcje badane w niniejszej sprawie zostały zrealizowane, a skarżący dochował dobrej wiary; 3) akt postępowań egzekucyjnych prowadzonych względem skarżącego na podstawie trzech tytułów wykonawczych z 15 grudnia 2011 r. o nr SM 6/5429/11, SM 6/5427/11, SM 6/5426/1 na okoliczność przedawnienia zobowiązań skarżącego w podatku VAT za okres od września 2006 r. do marca 2008 r.; 4) postanowień Sądu Rejonowego [...] w G. [...] Wydział Gospodarczy z 16 marca 2017 r. sygn. akt [...] i [...] o wpisie skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych na okoliczność przedawnienia wskazanych wyżej zobowiązań. Powyższe w ocenie skarżącego doprowadziło do oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej oraz do bezzasadnego obciążenia skarżącego wysokimi kosztami postępowania. Wskazując na powyższe, wniesiono o uwzględnienie skargi o wznowienie i zmianę zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez uchylenie w całości wyroku WSA w Gdańsku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz wnoszącego skargę wraz z kosztami zastępstwa według norm przepisanych. Skarżący stwierdził jednocześnie, ze skarga o wznowienie została wniesiona w terminie określonym w art. 277 p.p.s.a. tj. w terminie 3 miesięcy od doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wyroku NSA w sprawie sygn. akt I FSK 1347/15 wraz z pisemnym uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę o wznowienie zważył co następuje: 3.1. W myśl art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Z przepisu tego wynika, że instytucja wznowienia postępowania jest instytucją wyjątkową. Wznowienie postępowania odnosi się bowiem jedynie do prawomocnych orzeczeń i musi być oparte o podstawy wymienione w dziale VII. Podstawy wznowienia określone zostały w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy ( art. 277 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie poza wymogami formalnymi przewidzianymi dla pisma, a określonymi w art. 46 p.p.s.a. powinna zawierać także oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Gdy do wznowienia postępowania tak jak w tej sprawie właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny skarga taka musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika ( vide art. 276 zd. 2 w związku z art. 175 p.p.s.a.). 3.2. Badanie skargi o wznowienie odbywać może odbywać się dwuetapowo. Wynika to bowiem z art. 280 § 1 i art. 281 p.p.s.a. W myśl tego pierwszego przepisu sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd odrzuci skargę, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Stosownie zaś do treści art. 281 p.p.s.a na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd jednak może po rozważeniu stanu sprawy połączyć dopuszczalność wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Z art. 281 p.p.s.a. wynika, że wybór jednego ze sposobów badania na rozprawie dopuszczalności wznowienia ustawodawca pozostawił do decyzji sądu. 3.4. Uznając, że zachowany został termin do wznowienia określony w art. 277 p.p.s.a. ocenić należy czy skarga o wznowienie oparta jest rzeczywiście na ustawowej podstawie wznowienia. Skarżący w skardze wskazał na dwie przyczyny wznowienia po pierwsze na przyczynę nieważności określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. po drugie na przyczynę określoną w art. 273 § 2 p.p.s.a. 3.5. W ramach przyczyny nieważności skarżący podniósł, że nie zostały rozpatrzone przez Naczelny Sąd Administracyjny wszystkie zarzuty skargi w zakresie prawa materialnego i przepisów postępowania. Przytoczył przy tym większość zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Istotna jest zatem ocena kiedy można mówić o pozbawieniu strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że żadna z pozostałych sytuacji określonych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie zachodziła. Skarżący był bowiem reprezentowany zarówno na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji, jak i przed sądem kasacyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę polega na tym , że strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części. Pozbawienie strony możności obrony swych praw stwarza sytuację, w której sąd nie powinien w ogóle przystępować do ostatecznego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy np. gdy wskutek niedoręczenia, czy wadliwego doręczenia stronie zawiadomienia na rozprawę strona nie miała możliwości brania w niej udziału ( vide B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business, wydanie 4 s. 565, wyrok NSA z 23 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 1012/05, publ. LEX nr 196651). 3.6. Żadna z sytuacji określonych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w sprawie tej nie zachodzi. Pełnomocnik skarżącego prawidłowo został bowiem zawiadomiony o terminie rozprawy kasacyjnej. Wskazując na przyczynę określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. skarżący w istocie domaga się ponownego rozpoznania jego skargi kasacyjnej co nie może odnieść pozytywnego skutku. Postępowanie o wznowienie nie jest bowiem ponownym rozpoznaniem sprawy. Musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia. O spełnieniu wymagań stawianych skardze o wznowienie w zakresie dotyczącym jej podstawy nie decyduje samo wskazanie przepisu i sformułowanie tej podstawy w sposób odpowiadający przepisom lecz istotny jest wynik sprawdzenia przez sąd, czy twierdzenia skargi mogą stanowić jej ustawową podstawę. Wbrew też temu co podnosi skarżący do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej w tym także w zakresie naruszenia art. 70 § 1 w związku z art. 70 § 4 O.p. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku objętym skargą o wznowienie się odniósł uznając, że kwestie związane z przerwaniem biegu przedawnienia i zastosowania środków egzekucyjnych nie mają znaczenia w tej sprawie, gdyż doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. ( vide k 9 uzasadnienia wyroku wskazanego wyżej). Na stronie 10-12 sąd kasacyjny zawarł ocenę pozostałych zarzutów. To, że skarżący z oceną się tą nie zgadza nie oznacza, że doszło do pozbawienia strony możności działania i by zachodziła sytuacja określona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowiąca podstawę wznowienia. 3.7. Przechodząc do oceny podstawy wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. wskazać należy na treść tego przepisu. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Nowe dowody lub nowe okoliczności jako przesłanka wznowienia muszą istnieć w momencie wydawania orzeczenia objętego skargą o wznowienie, nie były znane sądowi, który wydawał orzeczenie, są istotne dla sprawy. Jako nowe środki dowodowe, skarżący wskazuje cały materiał dowodowy ze sprawy karnej skarbowej prowadzonej przeciwko niemu, protokoły wszystkich przesłuchań A. B. ze spraw karnych skarbowych prowadzonych obecnie przez Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w G.. Środek dowodowy tj. dowód w ścisłym tego słowa znaczeniu określany jest jako źródło informacji ( vide W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 353). Środkami dowodowymi w postępowaniu podatkowym mogą być między innymi zeznania świadków, czy dokumenty co wynika z art. 180 O.p. określającego przykładowe środki dowodowe. Środkiem dowodowym może być jednak określony dokument, czy określone zeznanie świadka. Wskazując na wykrycie nowych środków dowodowych jako stanowiących podstawę wznowienia postępowania w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. należy wskazać konkretny środek dowodowy tj. konkretne zeznanie, konkretnego świadka, czy konkretny dokument. Nie można uznać za wskazanie nowego środka dowodowego całości materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy karnej. Podobne uwagi odnieść należy do protokołów wszystkich przesłuchań A. B. z akt karnych, bez określenia o jakie protokoły z jakiej daty i z jakich konkretnie spraw mają pochodzić. Wskazując jako podstawę wznowienia postępowania nowe środki dowodowe należy określić precyzyjnie te środki dowodowe, a co więcej należy wskazać na niemożność powołania się na te środki dowodowe w poprzednim postępowaniu. Niemożność powołania się na nowe dowody musi być obiektywna i wykazana w sposób racjonalny. Skuteczne powołanie się na przesłankę określoną w art. 273 § 2 p.p.s.a. wymaga wykazania, że nowe okoliczności, czy nowe dowody w poprzednim postępowaniu były stronie nieznane i dla niej niedostępne. Żadna z tych okoliczności w skardze o wznowienie nie została też wykazana. Nie została również wykazana przesłanka istotności dla sprawy wskazanych przez skarżącego jako nowych środków dowodowych. Nie wskazano bowiem wpływu na wynik sprawy postępowań egzekucyjnych, czy też postanowień o wpisie skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Skarżący nie zauważa jakby tego, że w sprawie tej przyjęto, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Nie zauważa też, że kwestia związana z tzw. dobrą wiarą była przedmiotem oceny sądu kasacyjnego. W istocie więc skarga o wznowienie nie została oparta także na podstawie wznowienia określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. 3.8. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jak Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, które Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie w pełni podziela, że sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu ( vide postanowienia Sądu Najwyższego z 30 maja 1996 r. I CRN 101/95, OSNC 1996/10/138, z 28 października 1999 r. UKN 174/99, OSNP 2001/4/133, postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FSK 607/06 publ. w LEX nr 341337, z 5 lipca 2012 r. sygn. I OSK 1057/12, publ. w LEX nr 1225530). 3.9. Mając powyższe na uwadze skargę o wznowienie na podstawie art. 281 p.p.s.a. należało odrzucić jako nieopartą na ustawowej podstawie wznowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy jako, że nie zaszła żadna z przyczyn określonych w art. 110 p.p.s.a. Uwzględniając natomiast treść art. 222 w związku z art. 232 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zarządzenie Przewodniczącego o wezwaniu do opłacenia skargi o wznowienie postępowania skoro z przepisów tych wynika, że nie można obciążać strony w takiej sytuacji jaka miała miejsce w tej sprawie kosztami wpisu.