II SA/Kr 339/14

WyrokWSA w Krakowie2014-05-12

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Joanna Tuszyńska, Krystyna Daniel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedłożenia oceny stanu technicznego obiektu budowlanego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jeśli nie wykazano istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych, materiałów lub stanu technicznego obiektu, a jedynie stwierdzono brak pozwolenia na budowę?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, wykroczył poza granice sprawy wyznaczone treścią skarżonego postanowienia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności. Ponadto, organ pierwszej instancji nie wykazał istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych, materiałów lub stanu technicznego obiektu, co jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Brak pozwolenia na budowę sam w sobie nie jest równoznaczny z wątpliwościami co do stanu technicznego obiektu.
Stan faktyczny
Organ pierwszej instancji nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia oceny stanu technicznego budynku garażowego. Inwestor twierdził, że garaż został wybudowany w latach 1989/1990 i remontowany po powodzi w 2010 r. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując na nieprawidłowe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego i konieczność ustalenia, czy budowa zakończyła się przed wejściem w życie ustawy z 1994 r., a także czy wykonane prace należy kwalifikować jako odbudowę lub budowę nowej inwestycji. Inwestor zaskarżył postanowienie organu odwoławczego, zarzucając naruszenie zasady dwuinstancyjności i przedwczesne rozstrzyganie o meritum sprawy. Sąd administracyjny uchylił oba postanowienia, stwierdzając brak podstaw do zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Krystyna Daniel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2014 r. sprawy ze skargi J.C. na postanowienie nr [....] [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 stycznia 2014 r. znak: [....] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny o stanie technicznym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane; III. zasądza od [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego J.C. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie: Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r. ([...]) na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2010 r., nr 243, poz. 1623) oraz art. 123 kpa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nałożył na Inwestora J. C. obowiązek przedłożenia w terminie do 30 listopada 2013 r. 2 egz. oceny stanu technicznego budynku garażowego o wymiarach w rzucie 6,00 mx 4,00 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w Z. wykonanej w oparciu o inwentaryzację architektoniczno-budowlaną opracowanej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia. Organ ustalił, że na działce nr [...] w Z. znajduje się garaż blaszak o wymiarach 6,00 m x 4,00 m i wysokości od 1,90 do 2,20 m. Budynek usytuowany jest dłuższym bokiem wzdłuż ogrodzenia z działką nr [...] w odległości 1,00 m do 1,25 m od tego ogrodzenia oraz w odległości 5,65 do 5,80 m od ogrodzenia od strony ulicy M.. Budynek nie posiada żadnych instalacji wewnętrznych ani wentylacji. Posadzka w budynku wykonana jest z płytek chodnikowych. Plac pomiędzy bramą wjazdową, a garażem wyłożony jest płytkami chodnikowymi na szerokości średnio 3,12 m. Bezpośrednio przed garażem w ostatnim rzędzie brak czterech płytek chodnikowych od strony działki nr [...]. Garaż ustawiony jest na płytkach chodnikowych. Bezpośrednio pod garażem płytki są ułożone szerzej niż przy wjeździe do garażu. Od strony działki nr [...] jest poszerzenie o jeden rząd płytek o wymiarach 0,50 m x 0,50 m na całej długości budynku, zaś po stronie przeciwnej jest poszerzenie o jeden rząd płytek plus jeden rząd kostki brukowej na łączną szerokość 0,60 m. Po obu stronach budynku wyżej opisane płytki chodnikowe są nowe. Na placu przed garażem widoczne są kępki trawy wśród spękanych płytek i w spoinach pomiędzy płytkami. W garażu większość płytek chodnikowych jest stara, a niektóre są nowe. Widoczne jest przełożenie niektórych płytek. Przy ogrodzeniu z działką nr [...] widoczne są stare uszkodzone płytki złożone w pryzmę. Przy ogrodzeniu z ulicą w pobliżu wjazdu do garażu jest złożona w pryzmę blacha falista. Blacha stanowiąca wypełnienie ścian, wrót garażowych, drzwi do garażu oraz dachu jest blachą powlekaną nową - widoczne są ślady folii zabezpieczającej blachę. Słupki stanowiące konstrukcję, widoczne z zewnątrz są słupkami metalowymi, malowanymi. Pod farbą widoczne są ślady rdzy. Ślady rdzy widoczne są również na konstrukcji drzwi wejściowych. J. C. oświadczył, że na przełomie roku 1989/1990 wybudował w miejscu obecnie istniejącego budynku garaż blaszak wówczas na działce nr [...] w Z., później działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i [...]. Garaż pozostał na działce nr [...] (po podziale) w zbliżeniu do granicy z działką nr [...]. J. C. nie pamięta czy na budowę garażu blaszaka było pozwolenie, ponieważ wówczas przebywał poza granicami kraju, a jego ówczesny pełnomocnik – D. K. nie żyje i nie przekazała żadnych dokumentów. J. C. oświadczył również, że w wyniku powodzi w roku 2010 budynek uległ uszkodzeniu, a na uszkodzenia miała też wpływ korozja, dlatego od listopada 2012 roku rozpoczął remont budynku wymieniając sukcesywnie najpierw elementy konstrukcyjne, ściany, a na końcu dach. Na wykonanie remontu nie dokonywał zgłoszenia ponieważ uważał, że remont obiektu budowlanego po powodzi nie wymaga zgłoszenia. Wskazał również, że podczas podziału działek państwo S. - właściciele sąsiedniej działki nr [...] w Z. - wyrazili pisemną zgodę i zobowiązanie, że nie będą wnosić zastrzeżeń do budowy garażu w przedniej części działki nr [...]. Na tę okoliczność J. C. przedłożył ugodę z dnia 10 listopada 1992 roku. J. S. oświadczył, że stary garaż był przesunięty w stronę ulicy M. o co najmniej 1 m, był krótszy i węższy (szerokość 3 m, długość 4 m) - na szerokości starych płytek ułożonych przed wjazdem oraz w większej odległości od ogrodzenia z działką nr [...]. J. S. oświadczyła, że stary garaż stał bliżej o 1,60 m do 2,0 m do ulicy M. i w większej odległości od ogrodzenia z działką nr [...] w linii starych płytek widocznych przed wjazdem. Przed starym garażem była widoczna jedna studzienka po szambie, a w chwili obecnej są widoczne dwie studzienki. W celu ustalenia terminu zakończenia budowy budynku przesłuchano świadków w osobach J. S., E. R.. J. S. oświadczył, że stary garaż został postawiony na działce nr [...] na początku lat 90 ubiegłego wieku po rozgraniczeniu działek, a nowy garaż powstał w roku bieżącym (2013). E. R. zeznała, że stary garaż został postawiony po rozgraniczeniu działek, prawdopodobnie w latach 1993 – 1994 r. Obecny garaż postawiono w luty 2013 r. Zeznania złożyła również J. S. podając, że stary garaż został postawiony ok. 1995 r. oraz J. S. wskazując, że stary garaż stał bliżej drogi niż obecny garaż, który powstał 13 lub 14 lutego 2013 r. Organ nie dał wiary zeznaniom J. S., wskazując, że zmieniała ona zeznania, nadto wedle organu są one wewnętrznie sprzeczne, jak również sprzeczne są z materiałem dowodowym w postaci dokumentacji fotograficznej uprzednio przez nią przedłożonej. Organ nie dał także wiary zeznaniom J. S.. Podał nadto, że na podstawie porównania fotografii wykonanych podczas oględzin z fotografiami przedłożonymi przez J. S. ustalono, iż tylna ściana garażu obecnie istniejącego na działce nr [...] nie jest zbliżona o 2 metry do budynków zlokalizowanych na działce nr [...] i [...]. Inwestor podał, że garaż wybudowano w 1990 r. i od początku był posadowiony w tym samym miejscu; był zlokalizowany z zachowaniem odległości wymaganej przepisami prawa od ówczesnej granicy jego działki i nieruchomości państwa S.. W wyniku postępowania rozgraniczeniowego granica uległa zmianie, a państwo S. wyrazili zgodę na lokalizację garażu. Wskazał, że infrastruktura w zakresie krzewów oraz drzewek ozdobnych ulegała zmianom; garaż lekko osiadł dlatego przy remoncie uniesiono nieznacznie konstrukcję nośną na istniejących płytkach chodnikowych, aby przy dolnych krawędziach nie gromadziły się wody opadowe. Jednak w czasie kiedy garaż budowano przebywał za granicami kraju, na okoliczność tę przekładając kserokopię paszportu potwierdzającego pobyt za granicami kraju oraz kserokopię oświadczenia J. i J. S. z dnia 10 listopada 1992 r. Organ ustalił, że postępowanie rozgraniczeniowe przeprowadzono w ok. 1992 r., a omawiany budynek wybudowany został przed 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z oświadczenia przedłożonego przez J. C. z 10 listopada 1992 r. wynika jedynie, że dotyczy ono planowanej budowy garażu ewentualnie garażu w trakcie realizacji. Na jego podstawie, nie można więc przyjąć, że w roku 1992 r. garaż był już wybudowany. Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego w T. wskazał, że zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) obowiązującego w okresie budowy przedmiotowego budynku, wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków wymagała pozwolenia na budowę, natomiast zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ zakończenie budowy budynku garażowego, nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38. poz. 229 z późn. zm.), zgodnie z przepisem art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane rozpatrzono sprawę w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku. Stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 1974 r. w pierwszej kolejności zbadano czy budowa budynku nie narusza przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązujących w okresie jego budowy. Gmina [...] nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowy budynek został wybudowany w okresie obowiązywania Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Jednostek Osadniczych Żabno - Niedomice na lata 1986 - 2000 zatwierdzonego uchwałą nr XIV/94/8G Rady Narodowej Miasta i Gminy Żabno w dniu 18 grudnia 1986 roku (Dz. U. Województwa Tarnowskiego nr 1/87, póz. 11 z dnia 30 stycznia 1987). Z zapisów ww. planu wynika, że przedmiotowy budynek garażowy zlokalizowany jest w terenie zabudowy mieszkaniowej, a więc jego budowa nie narusza ustaleń planu obowiązującego w okresie jego budowy. W związku z tym, że budynek został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz z uwagi na to, że budowa prowadzona była bez wymaganego nadzoru, zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do jakości robót budowlanych wykonanych przy jego realizacji. Ponadto w ocenie stanu technicznego należy wskazać sposób wykonania wentylacji. W razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, organy mogą nałożyć w drodze postanowienia obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych tub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia (por. 81 c ust. 2). Na powyższe rozstrzygnięcie J. S. złożył zażalenie wskazując, że postępowanie prowadzone było nieprawidłowo, nieobiektywnie i przewlekle. Żalący się podniósł, że organ bezpodstawnie nie dał wiary jego wyjaśnieniom i wyjaśnieniom pozostałych świadków, przyjmując za wiarygodne wyjaśnienia J. C.. Podał żalący się, że nie jest prawdą, iż przedmiotowy garaż stoi w tym samym miejscu co stary garaż. Wskazał, że przy posadowieniu nowego jak i starego garażu nie została zachowana odległość 3 m od granicy działki J. S.; poprzedni i obecny garaż różniły się wielkością i kształtem, a nadto stary garaż był zbudowany z blachy falistej. Stary garaż został rozebrany 11 lutego 2013 r., a 12 lutego 2013 r. został postawiony nowy garaż - złożony przez firmę budowlaną. Wedle żalącego się nieprawdą jest również, że poprzedni garaż został zrealizowany w latach 1989/1990, został on bowiem zrealizowany po rozgraniczeniu działki tzn. po 1995 r. Bezpodstawnie nadto podważono materiał dowodowy w postaci zdjęć starego garażu i błędnie wskazano datę przesłuchania E. i J. S.. J. S. zwrócił się o rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o dowody z zeznań świadków i wizji lokalnej, z których wynika, że garaż zrealizowano niezgodnie z przepisami prawa budowlanego. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r. ([...]) na podstawie art. 138§2 w zw. z art. 1 23 i 144 kpa Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał co następuje: Zastosowanie przez organ I instancji przepisów uprzednio obowiązującej ustawy prawo budowlane było nieprawidłowe. Przedmiotem postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej jest aktualnie istniejący obiekt budowlany. Podstawowe znaczenie ma więc aktualny stan przedmiotu postępowania. Dla wykazania, czy zaistniały przesłanki do stosowania w sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. konieczne byłoby ustalenie, czy budowa przedmiotowego obiektu zakończona została przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. W toku kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 18 marca 2013 r. J. C. wyjaśnił, iż w wyniku powodzi w 2010 r. i korozji budynek uległ uszkodzeniu, w związku z czym rozpoczął jego sukcesywny remont. Remont rozpoczął w 2012 r. dokonując kolejno wymiany elementów konstrukcyjnych, blachy ścian i dachu. Również w piśmie z dnia 18 czerwca 2013 r. wyjaśnił, że prac remontowych dokonywał w odstępie kilkunastu miesięcy. Tak więc garaż w obecnym kształcie powstał po 1995 r., a więc po wejściu w życie aktualnie obowiązującej ustawy prawo budowlane. Nawet gdyby przyjąć, iż garaż istnieje od 1989 r. to zakres robót wykonanych w 2012 i 2013 r. kwalifikuje go jako obiekt podporządkowany aktualnej regulacji prawa budowlanego. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że budynek garażowy powstał pod rządami ustawy z 1994 r., a wykonane w 2012-2013 r. roboty budowlane należy zakwalifikować jako odbudowę lub budowę nowej inwestycji. Jak bowiem wyjaśnił inwestor dokonywał on sukcesywnej wymiany wszystkich elementów obiektu. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że odbudowa to odtworzenie istniejącego wcześniej i zniszczonego obiektu budowlanego, w tym samym miejscu i z zachowaniem pierwotnej wielkości, kształtu i układu funkcjonalnego. W toku ponownie prowadzonego postępowania należy zatem ustalić jak zmieniały się parametry obiektu na przestrzeni lat. Czy obecnie istniejący garaż usytuowany jest w tym samym miejscu, co wykonany w 1989 r. i czy ich wymiary są tożsame. Zebrany dotychczas materiał dowodowy nie wyjaśnia w pełni powyższej kwestii. Celem zweryfikowania powyższego należy pozyskać ortofotomapy obrazujące zagospodarowanie przedmiotowego terenu (aktualnie działki nr ewid. [...], kiedyś dz. nr ewid. [...] w Z.). Ustalenie czy była to odbudowa wcześniej istniejącego garażu czy nowa budowa będzie bowiem rzutowało na dalszy tok postępowania. Organ orzekający w pierwszej instancji pominął również wyjaśnienia J. C. zawarte w piśmie z dnia 18 czerwca 2013 r. z których wynika, że inwestor nie miał obowiązku zgłaszania do odpowiedniego organu wykonywanych prac z uwagi na treść art. 6 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działań a żywiołu (Dz. U. z 2010 r., nr 149 poz. 996). Wskazał wówczas inwestor, że prace spowodowane były pogarszającym się stanem technicznym obiektu na skutek nawalnych deszczy w maju i czerwcu 2010 r. Okoliczność tę należy również wyjaśnić w toku ponownego postępowania. Gmina została bowiem wpisana do wykazu gmin poszkodowanych w wyniku działania powodzi, wiatru, intensywnych opadów atmosferycznych lub pożarów, które miały miejsce w 2008, 2009 i 2010 r. i w miesiącach od stycznia do 28 września 2011 r. Zatem istnieje możliwość, iż rzeczywiście na wykonanie przedmiotowych robót nie była wymagana zgodna właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, co czyniło rzeczone postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym. Konieczne jest również wezwanie inwestora do przedłożenia materiału dowodowego dokumentującego czas przeprowadzenia przedmiotowych robót budowlanych; wyjaśnienia wymaga też czy w wyniku intensywnych opadów atmosferycznych w 2010 r. rzeczony garaż został zniszczony lub uszkodzony. Na powyższe rozstrzygnięcie J. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, "uznanie naruszenia prawa za mające istotny wpływ na dalsze postępowanie (....)", "wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych przewidzianych w art. 103 prawa budowlanego jako właściwych w dalszym rozpatrywaniu sprawy". Podniósł skarżący, że postanowienie z dnia 14 sierpnia 2013 r. stanowi czynność dowodową związana z prowadzonym postępowaniem w sprawie samowolnie wybudowanego budynku garażowego na działce nr [...] w Z., podczas gdy postanowienie WINB w K. odnosi się do meritum postępowania toczącego się przed organem I Instancji, w którym to organ szczebla powiatowego nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia. Tym samym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wkroczył w obszar postępowania właściwego dla Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w T., czym naruszył zasadę dwuinstancyjności. Na tym etapie przesądzanie bowiem co do podstawy prawnej prowadzonego postępowania jest co najmniej przedwczesne. Nadto w toku postępowania drugoinstancyjnego w sprawie czynności dowodowej jaką było postanowienie nakładające obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej budynku garażowego, organ pominął okoliczność, że ekspertyza techniczna została przez inwestora dostarczona, a wobec tego postępowanie w przedmiocie nałożenia obowiązku nałożenia ekspertyzy stało się bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Dodał, że przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ma na celu wyjaśnienie i rozważenie całokształtu okoliczności rozpatrywanej sprawy. Rozstrzygnięcie zaś przedmiotowej sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w znacznej części. W piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2014 r. J. S. i J. S. wnieśli o oddalenie skargi J. C.. Wskazali, że organ odwoławczy dokonał powtórnego rozpatrzenia sprawy w granicach zakreślonych przez postępowanie pierwszo instancyjne. Wszelkie wątpliwości, analizy i rozważania organu odwoławczego sprowadzają się zaś do kwestii ustalenia prawa właściwego, mającego zastosowanie w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zaskarżone do Sądu postanowione ma charakter kasacyjny, nie rozstrzyga więc merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Postanowienie takie nie stanowi bezpośredniej konsekwencji stosowania norm prawa materialnego, a wydawana jest na podstawie przepisu formalnego tj. art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa. Podjęcie takiego postanowienia poprzedzone być musi oceną dokonywaną w kontekście przesłanek cytowanego przepisu przesłanek, a więc zmierzającą do ustalenia czy postępowanie wyjaśniające wymaga uzupełnienia w całości lub znacznej części. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na to pytanie może być, ale nie musi, uzależnione od treści właściwych norm prawa materialnego dotyczących istoty rozpoznawanej sprawy. Uchylenie postanowienia organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania jest wyjątkiem od zasady wedle której organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznania sprawy co do meritum. Powody więc, dla których organ odwoławczy tego rodzaju postanowienie podejmuje, muszą ściśle odpowiadać przesłankom z art. 138 § 2 kpa. Nie wystarczy przy tym ogólne wskazanie, że "sprawa wymaga wyjaśnienia", ani samo wymienienie dostrzeżonych czy domniemanych uchybień. Konieczne jest, aby wynikiem stwierdzonych i realnie istniejących wad postępowania przed organem I instancji, lub wad jego postanowienia, konieczne było ponowne przeprowadzenie postępowania. Przedmiotem tej "sprawy", którą winien był rozpoznać ponownie organ zażaleniowy było postanowienie organu I instancji wydane w toku trwającego postępowania administracyjnego "w sprawie samowolnej budowy garażu". Postanowienie to ma charakter wpadkowy, procesowy: zmierza do pozyskania dowodu w sprawie. Przepisami ustawy Prawo budowlanego w sposób szczególny uregulowano przesłanki wydania i kwestie wykonania tego postanowienia, oraz dopuszczono możliwość jego zaskarżenia zażaleniem. Nie zmienia to jednak istoty tego aktu. Akt ten nie stanowi merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Prawidłowość jego wydania oceniana być musi przede wszystkim w świetle przewidzianych przepisu art. 81 c ust. 2 Prawa budowalnego przesłanek do jego wydania. Zgodnie z w/w przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W rozpatrywanej sprawie organ zażaleniowy nie zajął się praktycznie w ogóle badaniem opisanych w w/w przepisie przesłanek i nie odniósł się do stanowiska organu I instancji wedle którego sam fakt, że obiekt powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę pozwala na zobowiązanie inwestora do dostarczenia opisanych w postanowieniu dokumentów. Zajął się natomiast organ zażaleniowy sprawą administracyjną, w ramach której skarżone postanowienie zostało wydane i co do tej sprawy wyraził własne poglądy i sformułował zalecenia co do dalszego postępowania. Zdecydowanie więc organ zażaleniowy wykroczył poza granice sprawy wyznaczone treścią skarżonego postanowienia. Podzielić więc należy zarzut skarżącego o naruszeniu zasady dwuinstancyjności, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa. Korzystając z kompetencji przyznanych przepisem art. 135 ppsa Sąd poddał kontroli także postanowienie organu I instancji. Zgodnie z 81 c ust. 2 Prawa budowlanego określony obowiązek może być nałożony, jeżeli powstaną uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych, a także stanu technicznego budynku. Dla zastosowania tej normy nie jest wystarczające nawet stwierdzenie, że są wątpliwości; niezbędne jest także wykazanie, że dla ich powzięcia istniały racjonalne powody i że dotyczą one stanu technicznego obiektu / jakości materiałów budowlanych lub robót budowlanych /. Brak pozwolenia na budowę, a nawet brak wyznaczenia osoby pełniącej funkcję kierownika budowy, sam w sobie nie jest równoznaczny z wątpliwościami co do stanu technicznego. Braki te co najwyżej mogą stanowić przeszkodę uniemożliwiającą samodzielną ocenę stanu technicznego obiektu przy istniejących, opisanych i umotywowanych wątpliwościach. Stwierdzenie zaś takich wątpliwości nastąpić winno w nawiązaniu do konkretnego obiektu, jego rzeczywistego stanu, stopnia skomplikowania zastosowanych w nim rozwiązań ( por. np. wyrok WSA w Olsztynie z 16 lipca 2008 II SA/Ol 344/08 - LEX nr 510171). Stan techniczny obiektu - to stan jego sprawności technicznej jako całości oraz jego elementów takich jak instalacje, urządzenia. Do tak rozumianego stanu technicznego odnoszą się przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., zawarte w rozdziale " Utrzymanie obiektów budowlanych" / art. 61 i następne /. Usunięciu wątpliwości dotyczących tego właśnie problemu ma służyć ocena techniczna czy też ekspertyza o jakiej mowa w art. 81 c ust. 2. Tymczasem w sprawie niniejszej żadna wątpliwość co do stanu technicznego budynku nie została nawet wskazana, a budynek garażu został opisany jako obiekt prosty, bez instalacji, otworów itp. W istocie więc treść postanowienia, w połączeniu z treścią i zakresem nałożonych obowiązków zdaje się świadczyć o tym, że w sprawie nie tyle idzie o ustalenie stanu technicznego budynku, ile o przygotowanie dokumentacji technicznej obiektu, a temu przepis art. 81 c Prawa budowlanego nie służy. Ostatecznie stwierdzić należy, że - przy ustalonym stanie faktycznym - nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Organ nie wykazał, aby spełnione były ustawowe przesłanki uzasadniające zastosowanie w/w przepisu. Z tego powodu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa uchylić należało także postanowienie organu I instancji. Orzeczenie o zakazie wykonywania postanowienia i o kosztach postępowania wydano na podstawie odpowiednio art. 152 i art. 200 w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło