I SA/Wa 2334/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. C.-K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. C. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania postępowania dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskami z dnia 21 grudnia 2008 r. J.C. wystąpiła do Wojewody [...] oraz Wojewody [...] o potwierdzenie prawo do rekompensaty za majątek pozostawiony przez K. C. w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia 8 lipca oraz z 27 sierpnia 2010 r. Wojewoda [...] wezwał wnioskodawczynię do złożenia brakujących dokumentów i oświadczeń, wymaganych w przedmiotowej sprawie - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Następnie - wobec ustalenia, że nie jest on organem właściwym do załatwienia sprawy gdyż ostatnim miejscem zamieszkania K. C. było miasto [...] – zawiadomieniem z dnia 27 maja 2011 r. przekazał aktami sprawy z wniosku J. C. do załatwienia Wojewodzie [...] zgodnie z właściwością. Wobec faktu zainicjowania przez J. C. również postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty przed Wojewodą [...], organ ten, także podejmował stosowne czynności w sprawie. Przykładem tego są pisma z dnia 21 września 2009 r. oraz z dnia 22 stycznia 2010 r. wzywające stronę do usunięcia braków wniosku i złożenia dokumentów określonych w art. 6 ust. 6 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W dniu 4 marca 2010 r. J. C. wniosła do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania do czasu pozyskania wszystkich wymaganych dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] zawiesił postępowanie w oparciu o przepis art. 98 § 1 k.p.a. informując wnioskodawczynię, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a.: "Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane". Postanowienie to zostało odebrane przez M.C. w dniu 18 marca 2010 r. W trakcie trwania stanu zawieszenia przedmiotowego postępowania przez Wojewodą [...], Wojewoda [...] ww. pismem z dnia 27 maja 2011 r. przekazał Wojewodzie [...] materiał dokumentacyjny sprawy z postępowania, które skarżąca zainicjowała równocześnie przed Wojewodą [...] - jak się okazało organem niewłaściwym. O zaistniałym stanie faktycznym, Wojewoda [...], pismem z dnia 3 marca 2012 r. zawiadomił J. C. Następnie, pismem z dnia 20 czerwca 2013 r., w trybie art. 10 k.p.a., organ poinformował wnioskodawczynię o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją w sprawie, oraz o możliwości składania wyjaśnień i oświadczeń. W ostateczności, z uwagi na brak wniosku - ze strony J. C. - o podjęcie ww. postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] umorzył postępowanie dotyczące potwierdzenia J. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K. C. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda uznał, że niezłożenie przez stronę w terminie wymienionym w art. 98 § 2 k.p.a. wniosku o podjęcie postępowania, skutkuje tym, że żądanie wszczęcia postępowania wyrażone we wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty uznać należy za niebyłe. Ta okoliczność, pociąga za sobą konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., czemu wyraz organ administracji powinien dać wydając decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. W wyniku odwołania od powyższej decyzji, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy za Wojewodą wskazał, że w przypadku zawieszenia postępowania na wniosek strony i niezłożenia przez nią w trzyletnim terminie (liczonym od daty doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania) wniosku o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznać należy za niebyłe, a organ administracji jest zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie, postanowienie Wojewody [...] o zawieszeniu postępowania zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 18 marca 2010 r., a zatem termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania upłynął w dniu 18 marca 2013 r. Ponieważ strona nie złożyła wniosku o podjęcie postępowania w terminie, organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji o jego umorzeniu. Na tej podstawie, w ocenie organu odwoławczego, wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] nie naruszył przepisów prawa. Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 22 sierpnia 2013 r. J. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na prowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej; 2) art. 98 § 2 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania wszczętego na wniosek skarżącej przed Wojewodą [...], przekazanego następnie do Wojewody [...] celem dołączenia akt tego postępowania do akt sprawy nr [...], w sytuacji gdy Skarżąca nie składała wniosku w przedmiocie zawieszenia tego postępowania. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że związku z tym, iż nie składała wniosku o zawieszenie postępowania toczącego się przed Wojewodą [...], postępowanie to powinno nadal się toczyć. Postępowanie to nie zostało zawieszone przez organ ani z urzędu ani na wniosek strony. Co za tym idzie, postępowanie to nie powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 98 § 2 k.p.a., który w takim przypadku nie powinien mieć zastosowania. Zawieszenie postępowania administracyjnego toczącego się przed Wojewodą [...] na wniosek strony, nie powinno skutkować zawieszeniem innego postępowania administracyjnego toczącego się przed innym organem administracyjnym, pomimo tożsamego przedmiotu sprawy. Ponadto, należy mieć na uwadze, że postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania zostało wydane ponad rok przed przekazaniem sprawy przez Wojewodę [...], w związku z czym nie może ono odnosić skutku wobec postępowania, które toczyło się przed innym organem. W konsekwencji, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r., jak i ją poprzedzająca decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nie naruszają przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty J. C. z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K. C. w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji Wojewody [...] stanowią przepisy art. 105 § 1, oraz art. 98 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu tego przepisu oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Z kolei, przepis art. 98 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli natomiast w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął w dniu 4 marca 2010 r. wniosek J. C. o zawieszenie prowadzonego przez Wojewodę postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty do czasu pozyskania wszystkich wymaganych dokumentów. Wydanie więc przez Wojewodę postanowienia z dnia [...] marca 2010 r. o zawieszeniu postępowania czyniło zadość żądaniu J. C. To treść wniosku skarżącej przesądziła o charakterze aktu jaki podjął organ. Prawidłowo też Wojewoda poinformował w nim skarżącą o treści art. 98 § 2 k.p.a. J. C. (tj. domownik M.C.) postanowienie odebrała w dniu 18 marca 2010 r., a wobec tego skarżąca powinna mieć świadomość, że niezłożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie trzech lat od daty jego zawieszenia będzie skutkować uznaniem przez organ, że wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie rekompensaty został wycofany. Wobec więc takiej postawy skarżącej przez okres trzech lat od daty zawieszenia postępowania administracyjnego Wojewoda uprawniony był do wydania decyzji z dnia 12 lipca 2013 r. o umorzeniu postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. Ponadto, Sąd nie podzielił zarzutu skargi, że skoro skarżąca nie złożyła wniosku o zawieszenie postępowania toczącego się przed Wojewodą [...], to postępowanie przed tym organem powinno nadal się toczyć. Uszło bowiem uwadze skarżącej, że Wojewoda [...] nie był i nie jest organem właściwym do prowadzenia tego postępowania. Art. 19 k.p.a. nakazuje organom przestrzeganie z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zatem, od momentu wszczęcia postępowania do momentu rozstrzygnięcia sprawy organy muszą kontrolować swoją właściwość. Wskazać też trzeba, że naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Przepisy o właściwości mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swojej właściwości. Odnosi się to do wszystkich stadiów postępowania. Nie ma znaczenia dla sprawy, że postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania z dnia [...] marca 2010 r. zostało wydane ponad rok wcześniej przed przekazaniem mu sprawy przez Wojewodę [...], który uczynił to [...] maja 2011 r. Ważne jest bowiem to, że przed wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji o umorzeniu postępowania organ ten zawiadomił stronę skarżącą, iż Wojewoda [...] nie jest właściwym organem w sprawie, a skoro tak, nie ma znaczenia w tym postępowaniu czy J. C. składała czy też nie wniosek o zawieszenie postępowania prowadzonego równocześnie przed Wojewodą [...]. W konsekwencji, istotne jest to, że finalnie prowadzone było w sprawie, przez właściwy organ, jedno postępowanie administracyjne w oparciu o materiał dokumentacyjny zgromadzony w obu postępowaniach. Należy także zwrócić uwagę, iż również w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że: "W przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe należy, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie w formie decyzji" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11). W konsekwencji, Sąd uznał, że organy administracji rozpatrujące sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. ----------------------- 6