I FZ 262/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 108/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - czerwiec 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 108/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił M. T. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 grudnia 2013 r. Sąd I instancji podniósł, że skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jednakże dane zawarte w formularzu wniosku są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. Do chwili obecnej skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów i oświadczeń, o które został wezwany. W konsekwencji sytuacja wnioskodawcy, nie została wyjaśniona i budzi wątpliwości Sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 246 § 1 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący nie wykazał (poprzez złożoną dokumentację), że w jego sytuacji występuje niemożność poniesienia kosztów sądowych, w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów wpisu od skargi; 2) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę wydania postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, polegający na niesłusznym uznaniu, że sytuacja majątkowa skarżącego pozwala mu na pokrycie wpisu od skargi w całości, w sytuacji, gdy brak jest podstaw uzasadniających ten wniosek; 3) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę wydania postanowienia, polegający na niesłusznym uznaniu przez Sąd, że w przypadku skarżącego nie występuje wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa, podczas gdy z załączonej do poprzednich pism dokumentacji wynika, iż w przypadku rodziny skarżącego wydatki znacznie przekraczają osiągane przychody rodziny, a co za tym idzie jego sytuacja majątkowa nie pozwala na uiszczenie wpisu; 4) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę wydania postanowienia, polegający na niesłusznym uznaniu przez Sąd, że działanie skarżącego jest działaniem celowym mającym wykazać jedynie te okoliczności i dowody, które wzięte pod uwagę mogłyby uzasadniać przyznanie stronie prawa pomocy, podczas gdy przepisy wyraźnie nakładają na stronę obowiązek wykazania, iż nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania i nie jest w stanie ich zdobyć. Wniósł o: zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie może zostać uwzględnione. Warto podkreślić, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, gdyż Sąd ten trafnie przyjął, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że skarżący miał świadomość, że jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach – zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy – nie były dla Sądu wystarczające do ustalenia jego rzeczywistych możliwości finansowych, o czym poinformowano skarżącego w wezwaniu z dnia 10 kwietnia 2014r., wystosowanym do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. Tymczasem skarżący nie przedstawił wymaganych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.