III SA/Kr 1491/13
WyrokWSA w Krakowie2014-05-13
Skład orzekający: Janusz Bociąga, Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnych po terminie, a podnosił okoliczności wskazujące na siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że mimo niewłaściwego zastosowania przez organ przepisu art. 61a § 1 k.p.a. (powinien był wydać decyzję, a nie postanowienie), naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wniosek został złożony po terminie, a podnoszone okoliczności zdrowotne nie spełniały definicji siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu przepisów unijnych, co skutkowałoby odmową przyznania płatności nawet w postępowaniu merytorycznym.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnych na rok 2013 po terminie. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, a organ odwoławczy utrzymał to postanowienie w mocy, uznając, że podnoszone przez rolnika okoliczności zdrowotne nie stanowią siły wyższej ani nadzwyczajnych okoliczności. Rolnik złożył skargę do WSA, argumentując, że jego stan zdrowia uniemożliwił terminowe złożenie wniosku. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia [...] 2013 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania K. J. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 a § 1 kpa w związku z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) oraz art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65 ze zm.).
W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, że wniosek o przyznanie płatności w roku 2013 powinien być złożony w terminie od 15 marca do 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu. Skoro K. J. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013 w dniu 21 czerwca 2013 r., to stosownie do art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 opóźnienie wynoszące ponad 25 dni kalendarzowych skutkuje niedopuszczalnością wniosku. Zdaniem organu, do kategorii uzasadnionych przyczyn wskazujących na konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania należy zaliczyć upływ terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. J., wskazując, że powodem złożenia wniosku po terminie był jego zły stan zdrowia, co udokumentował załączonymi do wniosku o przyznanie płatności zaświadczeniami lekarskim, oraz dokumentacją szpitalną.
Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia 12 listopada 2013 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 61 a kpa oraz w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy uznał ustalenia dokonane przez organ l instancji za prawidłowe. Wskazano, że zgodnie z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, ostatnim dniem składania wniosków bez kar za opóźnienia był 15 maja 2013 r. i od tej właśnie daty obliczano dodatkowe 25 dni na składanie tych wniosków. Zatem ostatnim dniem składania wniosków na 2013 r. był 10 czerwca 2013 r. ( gdyż 9 czerwca 2013 r. przypadał w niedzielę). Strona złożyła wniosek 21 czerwca 2013 r., co oznacza przekroczenie terminu, a termin ten nie może zostać przywrócony. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zostały również przez stronę podniesione okoliczności mogące mieć na podstawie przepisów unijnych i przepisów kpa charakter siły wyższej i wpływające na możliwość nieuwzględnienia opóźnienia. Za działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności, zgodnie z przepisem art. 31 pkt. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. (Dz.U. UE.L.2009.30.16) uważa się bowiem następujące przypadki: śmierć rolnika, długookresową niezdolność rolnika do pracy, poważną klęskę żywiołową w dużym stopniu dotykającą grunty rolne gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich i chorobę epizootyczną dotykającą wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt. Wykonywanie badań i leczenie w poradni internistycznej, na które powołał się K. J., nie mieści się w pojęciu "długookresowej niezdolności rolnika do pracy", a nie można tej okoliczności zakwalifikować do zdarzeń o charakterze siły wyższej. Organ podkreślił, że strona miała możliwość złożenia wniosku już od 15 marca 2013 r. osobiście lub za pośrednictwem operatora pocztowego lub osoby do tego wyznaczonej. Także treść przepisu art. 58 § 1 kpa nie pozwalała zdaniem organu na uwzględnienie zażalenia strony. Wskazując na powyższe organ odwoławczy uznał, że w sprawie miało miejsce opóźnienie w złożeniu wniosku wynoszące ponad 25 dni, co uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 kpa. Fakt złożenia wniosku o przyznanie płatności po terminie mieści się zdaniem organu w zakresie pojęcia "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w powyższym przepisie.
K. J. nie zgodził się z rozstrzygnięciem zawartym w ww. postanowieniu Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie zarzucając naruszenia przez organy konkretnych przepisów prawa. W toku postępowania sądowego skarżący przedłożył orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 października 2013r. wskazując, iż stanowi ono zasadniczy dowód na okoliczność, że z uwagi na poważną chorobę nie mógł opuszczać mieszkania od kwietnia 2013r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W związku z wycofaniem wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 31 stycznia 2014 r. pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów ostępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w ninijeszym postępowaniu było postanowienie Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymujące w mocy postanowienie organu l instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Jako podstawę prawną postanowienia wskazał organ odwoławczy przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 61 a kpa, w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Nie budzą wątpliwości ustalenia dokonane przez organy w zakresie dotyczącym daty złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Ustaleń tych, z których wynika, że wniosek ten został złożony w dniu 21 czerwca 2013 r. nie kwestionuje także sam skarżący. Nie akceptuje natomiast skarżący zaskarżonego rozstrzygnięcia, ze względów, które przytoczył w piśmie procesowym, oraz na które wskazywał w zażaleniu na postanowienie organu l instancji. Twierdził mianowicie skarżący, że opóźnienie w złożeniu wniosku winno być usprawiedliwione istnieniem okoliczności od niego niezależnych, wynikających z przedstawianych zaświadczeń lekarskich.
Należy zatem wskazać, że zasady i tryb przyznawania płatności, o które ubiegał się skarżący regulują przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r. poz. 1164 ze zm.), dalej "ustawa j.p.o.", oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz
wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, z późn. zm.) dalej rozporządzenie nr 1122/2009. Nadto wymogi stawiane rolnikowi ubiegającemu się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej wynikają z przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.) dalej rozporządzenie nr 73/2009. Jak wynika z art. 18 ust. 1 ustawy j.p.o., płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek o przyznanie w/w płatności składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja (ust. 2 art. 18). Stosownie natomiast do ust. 3 tego przepisu, termin, o którym mowa w ust. 2 nie podlega przywróceniu.
Zgodnie z art. 56 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009, rolnicy składają wnioski o wsparcie w ramach systemu płatności jednolitej do dnia, który zostanie określony przez państwa członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja. Z kolei art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1122/2009 stanowi, że z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby złożył wniosek w terminie, o 1% za każdy dzień roboczy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny. Powyższy przepis rozporządzenia nr 1122/2009 określa więc ostateczny termin składania wniosków, oraz skutki złożenia wniosku po terminie określnym w art. 18 ust. 2 ustawy j.p.o. i w art. 56 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009|), czyli po "wyznaczonym terminie" tj. po 15 maja, lecz przed 25 dniem od jego upływu, co skutkuje obniżeniem płatności w wysokości 1% za każdy dzień roboczy. W świetle powyższych regulacji za prawidłowe należało uznać także ustalenie faktyczne organu dotyczące ostatecznej daty składania wniosków o przyznanie płatności za 2013 rok. Terminem tym był 10 czerwca.
Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 18 ust 1 ustawy j.p.o. ma charakter materialny (por. np. wyroki NSA z dnia 20 kwietnia 2011r., II GSK 497/10, LEX nr 1081549, NSA z dnia 24 listopada 201 Or., II GSK 1020/09, LEX nr 787120, WSA w Olsztynie z dnia 18 października 2008r. l SA/Ol 319/08, LEX nr 500931). Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia (lub innej realizacji) prawa podmiotowego. Jak się wskazuje w doktrynie "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu", (tak B. Adamiak[w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 wydanie, wyd. C.H. Beck, str. 336). Zatem materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przywróceniu mogą podlegać jedynie - w przypadku ich uchybienia - terminy procesowe. Jednoznacznym potwierdzeniem materialnego charakteru terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia jest treść art. 18 ust. 3 ustawy j.p.o, zgodnie z którym termin, o którym mowa w ust. 2 nie podlega przywróceniu.
Kwestią wymagającą oceny w niniejszej sprawie jest zasadność wydania przez organ rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 61 a § 1 kpa - postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o przyznanie skarżącemu płatności na rok 2013, tj. dokonanie przez organ rozstrzygnięcia w o charakterze procesowym, a nie wydanie na podstawie art. 19 ustawy j.p.o. decyzji administracyjnej o odmowie przyznania płatności z powodu złożenia wniosku po terminie wynikającym z przepisów ustawy j.p.o., oraz rozporządzenia 1122/2009. Zgodnie z art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Przepis ten dodany został do ustawy procesowej przez art. 1 pkt. 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zmieniającej kpa z dniem 11 kwietnia 2011 r. (Dz.U. z 2011 r. nr 6, poz. 18). Należy przychylić się do stanowiska wyrażonego w komentarzu do kpa przez A. Wróbla (A. Wróbel, komentarz aktualizowany LEX/el. 2014 do art. 61 a kpa), że o ile konieczność wstępnego badania i orzekania w drodze postanowienia przez właściwy organ, czy osoba, która złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, jest stroną, nie budzi wątpliwości, to druga przesłanka wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania sformułowana jako "inne uzasadnione przyczyny" jest ogólna i nieprecyzyjna. Zdaniem komentatora, odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy osoba żąda jego wszczęcia, powinna być oparta na jasnych i przejrzystych przesłankach procesowo-prawnych. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do przypadków mieszczących się w zakresie pojęcia "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania" należy zaliczyć sytuacje, które w sposób oczywisty, jednoznaczny, przy pierwszym zestawieniu stanu faktycznego (zakresu żądania zawartego we wniosku) i obowiązującego stanu prawnego stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy (litis pendentis) albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (res iudicata) lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnoprawnym. Skoro jednak, na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18 czerwca 2013r., II SA/Kr 509/13, LEX nr 129195 i powołane tam orzeczenia). Ocena wniosku o dopłatę dokonywana przez właściwe organy jest oceną terminowości i szeregu innych, formalnych wymogów wniosku. Przy ocenie terminowości złożenia wniosku organ musi brać pod uwagę nie tylko treść art. 18 ust. 2 ustawy j.p.o., ale również treść art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1122/2009. Nadto, w przypadku wskazania przez rolnika na okoliczności mogące wyczerpywać zaistnienie w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 (do których odsyła przepis art. 75 rozporządzenia Rady (WE) 1122/209) tj. siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych organ winien ustalić, czy okoliczności te były przyczyną opóźnienia w złożeniu wniosku o przyznanie płatności. Ustalenie istnienia tych okoliczności nie może skutkować odmową przyznania płatności z powodu uchybienia terminu z art. 18 ust. 2 ustawy j.p.o. Ocena terminowości złożenia wniosku o przyznanie płatności nie w każdym przypadku będzie więc oceną wynikającą w sposób oczywisty, jednoznaczny, przy pierwszym zestawieniu stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego. Istnienie przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności, bądź brak takiej przeszkody będzie musiało być wynikiem szczegółowych ustaleń organu co do istnienia przesłanek z art. 75 rozporządzenia Rady (WE) 1122/2009, tj. siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, oraz z nart. 23 ust. 1 tego rozporządzenia ( przekroczenie terminu o mniej niż 25 dni roboczych). Sytuacja taka będzie wymagała przeprowadzenia postępowania administracyjnego a więc wydania decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie niewątpliwie skarżący już do wniosku o przyznanie płatności dołączył zaświadczenia lekarskie świadczące o "poważnym stanie zdrowia, oraz zagrożeniu stanu zdrowia" (co wynika z treści zażalenia skarżącego) i organ odwoławczy dokonał oceny tych dokumentów pod kątem zaistnienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, przywołując prawidłowo stosowne przepisy prawa i uznając, że przesłanki usprawiedliwiające złożenie wniosku po terminie nie zachodzą. W istocie oparł swe rozstrzygnięcie nie tylko na "prostym" zestawieniu daty złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności, ale także na rozważeniu okoliczności wynikających z innych dowodów w sprawie, przedstawionych przez skarżącego. Stan taki winien więc skutkować wydaniem rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej o odmowie przyznania płatności. Dlatego należało uznać, że organ naruszył przepis art. 61 a § 1 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie. Należy w związku z tym rozważyć, czy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem tylko takie naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się stanowisko, zgodnie z którym: "skutkiem uchybienia terminu do złożenia wniosku będzie brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności" (tak np. wyroki: N SA z dnia 24 listopada 201 Or. II GSK 1020/09, LEX nr 787120, WSA w Olsztynie z dnia 18 października 2008r., l SA/Ol 319/08, LEX nr 500931). Prezentując taki pogląd nie rozważano jednak kwestii dotyczących formy mającego zapaść rozstrzygnięcia, co jest zrozumiałe, ponieważ skargi dotyczyły decyzji o odmowie przyznania płatności z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku, wydanych przed wejściem w życie art. 61 a kpa. Zwrócić należy także uwagę na treść art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym "jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny". Oznacza to zdaniem sądu istnienie regulacji, zgodnie z którą uzasadnione będzie wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 61 a § 1 kpa, jeżeli w sposób oczywisty, bez konieczności dokonywania ustaleń w przedmiocie istnienia okoliczności takich jak siła wyższa i okoliczności nadzwyczajne (w przypadku podnoszenia ich przez rolnika), można stwierdzić, że wniosek o przyznanie płatności nie może być rozpoznany merytorycznie, czyli "jest niedopuszczalny" z powodu przekroczenia terminu do jego złożenia. Na takie rozwiązanie wskazuje także treść art. 3 i art. 19 ust. 1 ustawy j.p.o., z których nie wynika, aby stosowanie art. 61 a kpa w stanach objętych hipotezą tego przepisu było wyłączone.
Powracając do kwestii oceny uchybienia organu, które polegało na nieprawidłowym zastosowaniu przepisu art. 61 a § 1 kpa, w kontekście regulacji zawartej w art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a uznać należało, że uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Z nie budzących wątpliwości ustaleń organów w zakresie stanu faktycznego wynika bowiem, że wydanie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej także nie mogło zakończyć się przyznaniem skarżącemu wnioskowanej płatności, lecz tylko odmową jej przyznania, ponieważ wniosek złożony został po terminie i nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 75 rozporządzenia Rady (WE) 1122/2009, ani okoliczności skutkujące zmniejszeniem płatności stosownie do art. 23 ust. 1 tego aktu. Także uznanie przez organ, że skarżący złożył wraz z wnioskiem o przyznanie płatności wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia nie zmieniłoby sytuacji skarżącego, skoro termin do złożenia wniosku nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy j.p.o.). Za zbędne należało więc uznać rozważania organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dotyczące możliwości przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku, w świetle regulacji zawartej w art. 58 kpa, skoro stosowanie tego przepisu wyłącza regulacja wykluczająca przywrócenie terminu zawarta w art. 18 ust. 3 ustawy j.p.o. Podkreślić także należy, że podjęcie przez organ rozstrzygnięcia w procesowej nie pozbawiło skarżącego możliwości poddania tego rozstrzygnięcia kontroli sądowej.
Odnosząc się do treści pisma złożonego w toku postępowania sądowego, oraz załączonego do tego pisma orzeczenia o niepełnosprawności wskazać należy, że sąd administracyjny orzeka wyłącznie o zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności biorąc pod uwagę stan sprawy w dacie jego wydania i nie ma możliwości orzeczenia co do meritum sprawy. Stwierdzenie przez sąd, że zaskarżony akt lub czynność nie zawierają wad enumeratywnie wskazanych w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. prowadzić musi do nieuwzględnienia skargi i jej oddalenia.
Wobec nie stwierdzenia przez sąd podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalić. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło