I OSK 2224/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Marzenna Glabas (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 918/13 w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 maja 2014 r. (sygn. akt III SA/Lu 918/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Komendant Miejski Policji w Białej Podlaskiej decyzjami z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] skierował W. C. na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej jako "p.r.d".), na badania lekarskie oraz na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) p.r.d. na badania psychologiczne. Decyzje te stały się ostateczne. Starosta Bialski decyzją z dnia [...] marca 2013 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30 poz. 151 z zm., dalej jako "u.k.p."), orzekł o zatrzymaniu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, potwierdzonych prawem jazdy nr 02828/03/0601, wydanym w dniu 22 kwietnia 2003 r. przez Starostę Bialskiego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że Starosta Bialski był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej zatrzymującej prawo jazdy kategorii B, bowiem skarżący nie poddał się w zakreślonym terminie badaniom, nakazanym decyzjami z dnia 22 listopada 2012 r. Organ podniósł ponadto, że skarżący niesłusznie twierdzi, że dopiero skazanie za czyn, jaki mu zarzucono w postępowaniu karnym, może stanowić podstawę do wydania decyzji kierującej na badania psychologiczne, stwierdzające predyspozycje do dalszego kierowania pojazdami. Postępowanie w sprawie skierowania na badania psychologiczne jest samoistnym postępowaniem, którego rolą nie jest wymierzenie skarżącemu sankcji, ani też przesądzenie o winie kierującego pojazdami, ale dbałość o bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. W skardze wniesionej na powyższą decyzję W. C. zarzucił naruszenie: - art. 6 k.p.a. w związku z art. 124 ust. 2 lit. a) i b) p.r.d. oraz art. 125 ust. 10 lit. j) p.r.d., a także w związku z art. 139 u.k.p. poprzez wydanie decyzji na podstawie nieobowiązujących przepisów prawa; - art. 135 lit. a) u.k.p. w związku z art. 182 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego poprzez zatrzymanie prawa jazdy w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że z decyzji kierujących skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne wynika, iż powodem tego skierowania było ustalenie, że w dniu 20 lutego 2012 r. kierował on pojazdem w stanie nietrzeźwości. Decyzje zawierają prawidłowe pouczenia o sposobie i terminie wniesienia odwołania, a w ich treści podano w jakich placówkach i w jakim terminie skarżący powinien poddać się badaniom. Skarżący nie zgłosił się na badania i nie składał odwołań od tych decyzji, w związku z czym stały się one ostateczne i funkcjonują w obrocie prawnym. Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. lub ustawach szczególnych. W dniu 19 stycznia 2013 r. weszły w życie przepisy u.k.p. i zgodnie z art. 125 pkt 10 lit. j) u.k.p., z dniem wejścia w życie tej ustawy uchylony został rozdział 4 działu IV p.r.d. "Sprawdzanie stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami". Przepisy u.k.p. również przewidują możliwość skierowania kierowcy na badania lekarskie i psychologiczne, m.in. w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości (art.99 ust.1 pkt 2 i 3 u.k.p.). Przy czym, w odróżnieniu od poprzednio obowiązujących przepisów p.r.d., tego rodzaju decyzje wydaje już inny organ (starosta). Novum w porównaniu do poprzednio obowiązującego stanu prawnego jest także to, że stosownie do art.135a u.k.p., do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art.182 § 1 kodeksu karnego wykonawczego. Sąd I instancji wskazał, że zarzuty skargi nie odnoszą się do zastosowanego przez organy art.102 ust.1 pkt 3 lit.a) i b) u.k.p., na mocy którego starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem. Ponieważ skarżący nie przedstawił wyników wymaganych badań, a w postępowaniu administracyjnym o zatrzymanie prawa jazdy nie istnieje możliwość podważania ostatecznych decyzji o skierowaniu kierowcy na stosowne badania lekarskie i psychologiczne, skargę jako niezasadną należało oddalić. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. C., reprezentowany przez adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie : - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 i 80 k.p.a., polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mimo że zgromadzony materiał dowodowy potwierdzał, że skarżącemu bezpodstawnie zostały zatrzymane uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ organ administracji publicznej nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz ustalenia istotnych okoliczności spawy; - art. 151 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia z uwagi na błędnie poczynione dotychczasowe ustalenia stanu faktycznego. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy skierowanie skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne wydane zostało w oparciu przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz, ustawa ta winna mieć zastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że wątpliwości w sprawie budzi zasadność skierowania skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne w sytuacji, gdy nie zostało wykazane, że kierował samochodem w stanie nietrzeźwości. W obecnie obowiązującym art. 135 a ustawy o kierujących pojazdami takie skierowanie następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, co oznacza, że podstawą skierowania na badania jest odpis wyroku określający sprawstwo wskazanego czynu, a nie samo podejrzenie lub zawiadomienie konkretnej osoby o prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości. W ocenie skarżącego kasacyjnie w rozpoznawanej sprawie istnieje przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wobec wydania przez sąd wyroku umarzającego postępowanie karne w stosunku do skarżącego za czyn polegający na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia w niej wskazanymi. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 2). Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego należy wykazać, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy przywołać przepisy tego prawa naruszone przez sąd, wskazać na czym polegało uchybienie tym przepisom i uzasadnić, dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, w związku z tym w pierwszej kolejności wymagają oceny zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo iż w ocenie autora skargi kasacyjnej organy administracji publicznej naruszyły art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa, nie może być uznany za uzasadniony. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Można więc zarzucić sądowi naruszenie tego przepisu wówczas, gdy mimo stwierdzenia istotnego naruszenia przepisów postępowania, nie uchylił zaskarżonej decyzji (postanowienia). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalony stan faktyczny pozwalały na załatwienie sprawy przez organy administracji i umożliwiały sądowoadministracyjną kontrolę zaskarżonych decyzji. Skutkiem tej kontroli było oddalenie skargi, ponieważ Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym nie doszło także do naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, gdyż zastosowanie tego przepisu było wynikiem dokonanej kontroli i uznania przez Sąd I instancji, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wskazać przy tym trzeba, że zarzuty skargi kasacyjnej nie odnoszą się w swej istocie do zasadności oddalenia przez Sąd I instancji skargi na decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, ale sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości dwóch wcześniejszych decyzji ( poprzedzających tę będącą przedmiotem skargi), tj. decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Białej Podlaskiej z dnia [...] listopada 2012r., kierujących W. C. na badania lekarskie i psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Co prawda autor skargi kasacyjnej wskazuje na wadliwe, w jego ocenie, zaakceptowanie przez Sąd I instancji ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego sprawy, ale w jej uzasadnieniu wszystkie rozważania koncentruje na wykazaniu braku podstaw do wydania decyzji o skierowaniu na powyższe badania. Przypomnieć zatem należy, że podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowiły przepisy obowiązujące w dacie jej wydania tzn. przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a konkretnie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) tej ustawy. Przepisy te obowiązywały również w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Zgodnie z tym unormowaniem starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy (...), w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy (...) nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ( lit. a); o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 ( lit. b). Przy czym art. 79 ust. 2 dotyczy orzeczenia lekarskiego, a art. 84 ust.1 dotyczy orzeczenia psychologicznego. W związku z powyższym, jedynym działaniem, które organ musiał podjąć przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, było sprawdzenie, czy decyzje o skierowaniu na badania były ostateczne i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom, obowiązek ów wykonał, czy też nie. Takie też ustalenia zostały poczynione w toku postępowania administracyjnego i na ich podstawie organ wydał zaskarżoną decyzję. Żadnego znaczenia dla organów rozpatrujących sprawę nie mogły mieć zarzuty formułowane w odniesieniu do decyzji kierujących na badania lekarskie czy psychologiczne, w sytuacji, gdy decyzje te uzyskały walor ostateczności, ponieważ skarżący się od nich nie odwołał. W toku postępowania o zatrzymanie prawa jazdy organ nie jest uprawniony do badania zasadności wydania decyzji kierujących na badania, a ustala jedynie, czy są one ostateczne i czy obowiązek z nich wynikający został przez stronę wykonany. Jeżeli nie został wykonany, to zatrzymanie prawa jazdy jest obligatoryjne. Skoro zatem zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania okazał się nietrafny, należy przejść do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego. Naruszenie to, w ocenie autora skargi kasacyjnej, polegało na błędnym zastosowaniu powołanego wyżej art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy o kierujących pojazdami, podczas gdy skierowanie skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne wydane zostało w oparciu o wcześniej obowiązujące przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym i zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz, ta właśnie ustawa winna mieć zastosowanie w sprawie. Na poparcie tej tezy skarżący kasacyjnie nie przedstawił jednak jakichkolwiek argumentów. Odnosząc się zatem do tego zarzutu stwierdzić należy, że żaden przepis ustawy o kierujących pojazdami (obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracji) nie uzależniał reżimu prawnego decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy od stanu prawnego, w oparciu o który wydana została decyzja o skierowaniu na badania lekarskie lub psychologiczne. Zasadą jest bowiem orzekanie w toku postępowania administracyjnego na podstawie prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji, (chyba że przepis szczególny reguluję tę kwestię odmiennie), a nie na podstawie przepisów nieobowiązujących ( np. uchylonych). Zarówno decyzje o skierowaniu na badania lekarskie i psychologiczne, jak i decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydane zostały na podstawie przepisów regulujących te procedury na dzień orzekania przez właściwe organy. Zatem nie ma żadnych podstaw do stawiania zarzutu, że organ zastosował przepis obowiązujący w dacie orzekania ( tj. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy o kierujących pojazdami), zamiast innej regulacji. Za całkowicie chybiony uznać też należy sygnalizowany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący istnienia w sprawie podstawy do wznowienia postępowania z uwagi na wyrok sądu powszechnego umarzający postępowanie karne wobec skarżącego. Jeżeli w ogóle przesłanka ta mogłaby być rozważana, to jedynie w odniesieniu do decyzji dotyczących skierowania na badania lekarskie i psychologiczne, a dopiero ich ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego mogłoby mieć wpływ na decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Poza tym, z akt sprawy nie wynika, aby skarżący podjął jakiekolwiek działania w celu wzruszenia w trybie nadzwyczajnym tych wcześniejszych decyzji. Podkreślić zatem należy, że możliwość uchylenia decyzji z uwagi na przesłankę wznowieniową ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), powstaje w razie istnienia podstawy do wznowienia postępowania objętego skargą sądowoadministracyjną, a nie jakiegokolwiek innego postępowania administracyjnego. Ponieważ żaden z podnoszonych zarzutów nie okazał się uzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. | | | |