II OSK 1785/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-10-15
Skład orzekający: Leszek Kamiński, Aleksandra Łaskarzewska, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydana na podstawie specustawy drogowej, narusza uzasadniony interes strony w zakresie dostępu do drogi publicznej, jeśli istniejący zjazd jest likwidowany na rzecz budowy drogi ekspresowej, a zaprojektowana droga dojazdowa ma węższe parametry niż dotychczasowy zjazd?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że budowa drogi ekspresowej w ramach specustawy drogowej, która wiąże się z poszerzeniem linii rozgraniczających drogę i przejęciem części nieruchomości, może prowadzić do likwidacji istniejących zjazdów. Zakaz stosowania zjazdów na drogach klasy ekspresowej oraz przepisy specustawy drogowej i ustawy o drogach publicznych wyłączają możliwość utrzymania dotychczasowych zjazdów. Obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej, wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, nie oznacza obowiązku zapewnienia dostępu o parametrach odpowiadających prowadzonej działalności gospodarczej, zwłaszcza gdy istniejące rozwiązanie zostało zlikwidowane z mocy prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju zezwalającą na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi krajowej do parametrów drogi ekspresowej. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia jej interesu prawnego w zakresie dostępu do drogi publicznej, argumentując, że zaprojektowane parametry drogi dojazdowej nie odpowiadają jej potrzebom związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą i obniżają wartość nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 października 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniach 3 września i 15 października 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 20/14 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 28 października 2014 r. nr ... w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 20/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K., zw. dalej skarżącą, na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 28 października 2014 r. w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.
W motywach wyroku sąd pierwszej instancji powołał się na następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Kontrolowaną decyzją organ rozstrzygał kwestie związane z realizacją inwestycji polegającą na rozbudowie i budowie drogi krajowej Nr ... do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od km ... do km ... wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi. Skarżąca w odwołaniu, a następnie w skardze, podnosiła zarzuty, częściowo odnoszące się do jej nieruchomości, a częściowo do całej inwestycji. W konsekwencji, sąd pierwszej instancji oceniał zaskarżoną decyzję udzielającą pozwolenia na rozbudowę i budowę drogi jedynie, co do rozstrzygnięcia odnoszącego się do nieruchomości skarżącej uznając, że nie ma ona interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji w całości.
Kontrolując zaskarżoną decyzję sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawą prawną jej wydania były przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.), zw. dalej specustawą drogową. Jej art. 11i stanowi, że w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie zatem z treścią art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym, w zw. z art. 11i specustawy drogowej w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W ocenie sądu pierwszej instancji, z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Organ odwoławczy szczegółowo przeprowadził analizę złożonej dokumentacji, o której mowa w art. 11 d ustawy wskazując, że nie zawiera ona żadnych braków.
Sąd wskazał również, że zaskarżona decyzja czyni zadość art. 11f ust. 1 specustawy drogowej zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy określone w tym przepisie. Decyzja obejmuje wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, określenie linii rozgraniczających teren inwestycji, mapę w odpowiedniej skali przedstawiającą proponowany przebieg drogi z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych oraz istniejące uzbrojenie terenu. Decyzja zawiera także zatwierdzenie podziału nieruchomości. Strony postępowania zostały w sposób prawidłowy powiadomione o wydaniu decyzji w formie obwieszczeń i doręczeń. Decyzja organu odwoławczego szczegółowo i precyzyjnie analizuje składniki decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji, przedstawiając przekonywujące uzasadnienie stanowiska zajmowanego w poszczególnych kwestiach.
W związku z powyższym, w ocenie sądu pierwszej instancji, nie można się zgodzić z twierdzeniem skarżącej, iż został naruszony art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zw. dalej k.p.a. oraz 11f ust. 1 pkt specustawy drogowej poprzez nieuwzględnienie wymagań dotyczących ochrony uzasadnionego interesu skarżącej i braku dostrzeżenia negatywnego wpływu zaprojektowanych parametrów drogi dojazdowej do nieruchomości skarżącej i sposobu dalszego jej użytkowania. W ocenie Sądu, w toku niniejszego postępowania został zebrany wystarczający materiał dowodowy pozwalający na wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, analizowane były zarzuty skarżącej i proponowane rozwiązania. Do tych okoliczności ustosunkował się inwestor a następnie szczegółowo zarzuty przeanalizował organ odwoławczy. Nie było zatem podstaw aby nakładano na inwestora obowiązek przedłożenia dodatkowej dokumentacji przedstawiającej możliwość wyboru innego przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji drogowej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. sąd pierwszej instancji podkreślił, że organ odwoławczy nie rozstrzygał żadnych kwestii, które nie były objęte wnioskiem inwestora a w związku z tym nie były objęte postępowaniem przed organem pierwszej instancji. Sąd wskazał, że decyzja organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu pierwszej instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji.
Sąd pierwszej instancji uznał, że zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 Konstytucji RP jest pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, gdyż uzasadnione uwzględnienie stanowiska jednej ze stron postępowania przy różnych interesach stron biorących udział w procesie nie oznacza naruszenia zasady równości stron.
Odnosząc się zaś do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że samo powoływanie się na brak zjazdu o określonych parametrach nie może stanowić wykazania naruszenia interesu prawnego skarżącej, albowiem z jakiejkolwiek normy obowiązującego prawa nie wynika, aby zapewnienie dostępu do drogi publicznej musiało polegać na dostępie do drogi w konkretny sposób, czy miałoby być dostępem do drogi publicznej określonej kategorii. Sąd podkreślił, że inwestor zapewnił nie tylko dojazd samochodów ciężarowych do nieruchomości skarżącej ale również przewidział możliwość mijania się takich samochodów na drodze dojazdowej. Tym samym zdaniem sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia interesów osób trzecich, a co za tym idzie interesu skarżącej.
Za nieuzasadniony sąd pierwszej instancji uznał zarzut dotyczący niezwrócenia uwagi przez organy orzekające, iż droga dojazdowa zlokalizowana na działce nr ... może być uznana za jezdnię manewrową przy stanowiskach postojowych. Zdaniem Sądu, powoływane przez skarżącą przepisy mają zastosowanie do obiektów budowlanych (miejsc postojowych) będących częścią Miejsca Obsługi Podróżnych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 specustawy drogowej, Sąd podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 6, 11 i 125 § 3 k.p.a. Sąd wskazał, że zarzut ten nie mógł mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W tej sytuacji sąd pierwszej instancji uznał, że drogę zaprojektowano w sposób prawidłowy, zgodny z prawem i nienaruszający słusznego interesu skarżącej. Z tych względów sąd pierwszej instancji skargę oddalił.
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowanie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu, w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego, poprzez jego niezastosowanie, nieuwzględnienie uzasadnionego interesu skarżącej i niezapewnienie odpowiedniego (tj. przystosowanego do prowadzenia działalności gospodarczej) dostępu do drogi publicznej,
2) obrazę art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej oraz art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodne ze stanem faktycznym, tj.:
- uznanie, że zaprojektowane parametry drogi dojazdowej do nieruchomości skarżącej nie mają wpływu na zakres i sposób dalszego jej użytkowania, a jej interesy są zabezpieczone, podczas gdy Sąd nie dokonał żadnej analizy odnoszącej się do przedstawionych przez inwestora parametrów technicznych zaprojektowanych rozwiązań,
- brak przeprowadzenia analizy akt postępowania pod kątem szerokości zaprojektowanych zjazdów na posesję skarżącej,
- uznanie przez WSA, że w postępowaniu administracyjnym (prowadzonym przez oba organy administracji architektoniczno-budowlanej) nie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego konsekwencją było niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, gdyż brak prawidłowej weryfikacji projektu budowlanego nie pozwolił na uznanie, że projektowane rozwiązanie drogowe zapewni poszanowanie uzasadnionego interesu skarżącej,
3) naruszenie art. 17 ust. 1 specustawy drogowej, poprzez uznanie, że rygor natychmiastowej wykonalności powinien być wydany na każdorazowy wniosek inwestora, podczas gdy organ winien zbadać, czy w sprawie występuje uzasadniony interes społeczny lub gospodarczy w wystąpieniu z takim żądaniem,
4) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę wstrzymania wykonalności decyzji z dnia 18 lipca 2014 r. Wojewody Podlaskiego i decyzji z dnia 28 października 2014 r. Ministra Infrastruktury i Rozwoju rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody poprzez rozpoczęcie realizowania inwestycji,
5) naruszenie art. 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez brak uwzględnienia wpływu przyjętych w projekcie rozwiązań technicznych w zakresie dojazdu do nieruchomości skarżącej oraz zjazdu na jej nieruchomość i udzielenie pozwolenia na budowę na podstawie projektu, który nie zapewnia stosownego, tj. przystosowanego do prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej dostępu do drogi publicznej, co jest równoznaczne z faktycznym odebraniem skarżącej dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a także pomniejszeniem jej mienia poprzez doprowadzenie przyjętymi rozwiązaniami do spadku wartości nieruchomości, w sposób sprzeczny z wypracowaną na gruncie Konwencji zasadą proporcjonalności,
6) naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez jego niezastosowanie. Organ administracji publicznej nie zapewnił stronie postępowania ochrony jej prawa własności, poprzez umożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej w dotychczasowym zakresie oraz poprzez zapobieżenie ‒ w ramach istniejących i możliwych rozwiązań – drastycznemu spadkowi wartości nieruchomości posiadanej przez skarżącą.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. wobec oświadczenia strony skarżącej kasacyjnie o posiadaniu decyzji na budowę zjazdów, które nie były ujawnione w postępowaniu, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał ją do doręczenia w terminie 7 dni pozwolenia na budowę zjazdów, które przed budową drogi ekspresowej istniały na posesji skarżącej.
W związku z powyższym postanowiono odroczyć rozprawę.
W dniu 10 września 2015 r. do sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej wraz z załącznikami, tj. (1) pismem Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych z dnia 7 listopada 1991, (2) zezwoleniem nr ... wydane przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych z dnia 28 marca 1994 r. na prowadzenie robót w pasie drogowym, (3) postanowieniem Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych z dnia 30 listopada 1994 r. w sprawie zezwolenia na wykonanie zjazdu na parking przydrożny dla samochodów osobowych i ciężarowych, (4) decyzją Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych z dnia 9 sierpnia 1996 r. w sprawie zezwolenia na prowadzenie robót w pasie drogowym. (5) uchwałą Rady Gminy Z. z dnia 28 marca 2000 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. w części obejmującej teren położony w granicach wsi K.-Ł.
Powyższe pismo wraz załącznikami przesłane zostało pozostałym stronom postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia zarzutów tej skargi.
W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść - w granicach określonych w skardze - do ocen o charakterze prawnomaterialnym. W przypadku jednak sformułowania zarzutów w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedstawianych jako skutek przyjęcia przez sąd pierwszej instancji określonego poglądu w sferze prawa materialnego, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku, właściwe jest rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa materialnego, skoro zasadność zarzutów natury procesowej może się okazać skuteczną jedynie wówczas gdy, przyjęcie przez sąd pierwszej instancji określonego poglądu w sferze prawa materialnego okazałoby się wadliwe.
Punktem wyjścia skargi kasacyjnej było określenie zarzutu naruszenie art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego, poprzez jego niezastosowanie, nieuwzględnienie uzasadnionego interesu skarżącej i niezapewnienie odpowiedniego (tj. przystosowanego do prowadzenia działalności gospodarczej) dostępu do drogi publicznej. Z zarzutu tego wywiedziono w dalszej części skargi kasacyjnej zarzuty naruszeń przepisów procedury.
W pierwszej kolejności należało zatem ocenić, czy uzasadniony jest zarzut naruszenia ww. przepisu prawa materialnego. Jak stanowi art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego projektowanie i budowa obiektów budowlanych powinna zapewniać poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.
Przepis ten zamieszczony w rozdziale przepisy ogólne ma rangę zasady rozwiniętej następnie w przepisach szczegółowych, przy czym interpretacja tego przepisu nie może ograniczać się tylko do stosowania przepisów prawa budowlanego, gdyż przepisy tej ustawy mają też zastosowanie w razie podejmowania zamierzeń budowlanych i na podstawie innych aktów prawnych. Zgodnie zaś z art. 11i ust. 1 specustawy drogowej w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, z wyjątkiem art. 28 ust. 2.
Realizację uprawnienia wynikającego z art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego przy budowie lub przebudowie drogi publicznej realizowanej w oparciu o przepisy specustawy drogowej postrzegać zatem należy z zastrzeżeniami wynikającymi z przepisów tego aktu, a także ustawy o drogach publicznych oraz przepisów wykonawczych do ww. ustaw.
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma podjęcie przez zarządcę drogi zamiaru inwestycyjnego polegającego na rozbudowie drogi krajowej Nr ... do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od km ... do km ... wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi. Tego rodzaju przedsięwzięcie realizowane w części na terenie dotychczasowego przebiegu drogi krajowej, lecz zorganizowane w poszerzonych liniach rozgraniczających nowej drogi, charakteryzuje się daleko idącą przebudową lub całkowitym zniesieniem dotychczasowej infrastruktury (w tym istniejących zjazdów) i wybudowaniem nowych urządzeń i infrastruktury w poszerzonych liniach rozgraniczających drogi, stosownie do wymagań przepisów określających wymagania i parametry drogi ekspresowej. Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 specustawy drogowej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości, a linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowią linie podziału nieruchomości. Na mocy ust. 4 tego przepisu nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych. Praktycznym skutkiem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości jest poszerzenie dotychczasowych linii rozgraniczających drogi publicznej, co pociąga za sobą nie tylko zniesienie faktyczne, ale też i prawne wszelkiej zabudowy, w tym zjazdów dotychczas tam istniejących.
Ponadto z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie wynika, że droga klasy S (ekspresowa) powinna mieć powiązania z innymi drogami przy czym stosowanie zjazdów na drodze klasy S jest zabronione. Z wymienionych wyżej przyczyn, w przypadku przejęcia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości, na których położone były dotychczas zjazdy, a nadto w przypadku budowy drogi ekspresowej, nie może dojść do przebudowy istniejących zjazdów z dotychczasowej drogi krajowej, gdyż stosowanie zjazdów na takiej drodze nie jest prawnie możliwe.
Jak wynika z dowodów przeprowadzonych na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., na przedmiotowych działkach istniał zjazd i wyjazd o parametrach zjazdu publicznego. W aktach brak jest wyjaśnienia i odniesienia się do powyższej kwestii. Organ skupił uwagę na zagadnieniu dotyczącym ewentualnego uwzględnienia nieruchomości skarżącej jako MOP-u, zaś zagadnienie zjazdów na nieruchomości poruszane było jedynie podczas rozpatrywania kwestii dotyczących budowy dróg obsługujących tereny przyległe do inwestycji i budowy dróg łączących odcięte przez drogę ekspresową ciągi komunikacyjne. Do obsługi terenu skarżącej zaprojektowano drogę dojazdową klasy [D], jako DD-7. Zgodnie z Załącznikiem do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej (k. 8) drogi tej klasy posiadają 1 pas ruchu o szerokości 3,5 m i szerokości pobocza min. 0,75 m. Na drodze prowadzącej do nieruchomości skarżącej, w celu umożliwienia przejazdu dwóch pojazdów, zaprojektowano mijanki o szerokości 6 m i długości 25 m. Jednocześnie wskazano, że poszerzenie drogi do 5 m skutkowałoby koniecznością przebudowy zrealizowanych już i wykorzystywanych dróg dojazdowych na nowo wybudowanej obwodnicy Z. (pismo GDDKiA z dnia 26 sierpnia 2014 r., k.3). W projekcie zagospodarowania terenu, tomie 1/1 części opisowej, wskazano, że "W celu zapewnienie dojazdu do posesji lub pól z dróg zbiorczych zaprojektowano zjazdy indywidualne." (k. 20), a dalej, że "W celu zapewnienia obsługi przyległego terenu przewidziano wzdłuż drogi ekspresowej budowę dróg dojazdowych oraz zbiorczych wraz z zjazdami na przyległe działki. (...) Projekt zakłada wykonanie zjazdów do posesji o szerokości 4.5 m (nawierzchnia szer. 3.0 m + pobocza 2x0.75m) o nawierzchni bitumicznej." (k. 23). W piśmie z dnia 4 lipca 2014 r. inwestor wyjaśnił, że "Szerokość zjazdu zostanie doprowadzona do wymagań odpowiadających zjazdom publicznym na etapie realizacji inwestycji, poprzez uzyskanie stosownych decyzji." Jednocześnie informując, że szerokość zjazdu nie może być większa od szerokości jezdni na drodze, do której zjazd prowadzi (...)." Z powyższego, jak i z map dotyczących inwestycji wynika, że zjazdy zaprojektowane dla skarżącej nieodpowiadają parametrom technicznym zjazdów publicznych, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, które skarżąca posiadała przed wydaniem zezwolenia na rozbudowę drogi.
Jak już powiedziano wyżej nie było możliwe utrzymanie istniejącego stanu rzeczy w zakresie bezpośrednich zjazdów do nieruchomości skarżącej. Zarządca drogi ma jednak obowiązek wynikający z powołanego w skardze kasacyjnej art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Jednakże przepis ten, jak powiedziano wyżej mający moc zasady ogólnej, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej nie zawiera obowiązku zapewnienia odpowiedniego (tj. przystosowanego do prowadzenia działalności gospodarczej) dostępu do drogi publicznej. Po pierwsze, dlatego, że uprawnienie dotychczasowego posiadacza zjazdu zostało zniesione przez przejęcie części nieruchomości, na której zjazd był położony, po drugie ze względu na zakaz wynikający z powołanego wyżej § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ministra transportu i gospodarki morskiej. W tej sytuacji nie mógł okazać się skuteczny zarzut naruszenia art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego.
W konsekwencji nie mają usprawiedliwionych podstaw zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej oraz art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego i naruszenie art. 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez brak uwzględnienia wpływu przyjętych w projekcie rozwiązań technicznych w zakresie dojazdu do nieruchomości skarżącej oraz zjazdu na jej nieruchomość i udzielenie pozwolenia na budowę na podstawie projektu, który nie zapewnia stosownego, tj. przystosowanego do prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej dostępu do drogi publicznej.
Na marginesie tylko można dodać, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik inwestora potwierdził zobowiązania zawarte w piśmie z dnia 4 lipca 2014 r. oświadczając, iż szerokość zjazdu na nieruchomość strony skarżącej kasacyjnie zostanie doprowadzona do wymagań odpowiadających zjazdom publicznym na etapie realizacji inwestycji.
Nie okazały się też usprawiedliwione podstawy zarzutów odnoszące się do zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano już stanowisko, iż poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego, usprawnienie transportu drogowego, jak i planowane terminy realizacji inwestycji, czy też finansowanie inwestycji z funduszy europejskich uzasadniają nadanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 93/14; z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1399/09, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1716/06.
Poglądy powyższe podziela też Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Nie ma zatem podstawy zarzut naruszenie art. 17 ust. 1 specustawy drogowej, poprzez uznanie, że rygor natychmiastowej wykonalności powinien być wydany na każdorazowy wniosek inwestora, podczas gdy organ winien zbadać, czy w sprawie występuje uzasadniony interes społeczny lub gospodarczy w wystąpieniu z takim żądaniem. Wystarczające jest bowiem wskazanie faktów (a nie ich badanie) pozwalających na przyjęcie, iż interes taki występuje.
Warto też podkreślić, że art. 31 ust. 2 specustawy drogowej, zawierający ograniczenia w zakresie rozpoznania skargi odnosi się tylko do decyzji organu pierwszej instancji, tj. decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności i nie zawiera ograniczeń w zakresie orzekania przez sąd administracyjny w stosunku do decyzji organu odwoławczego. Por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 2148/10, publ. ONSAiWSA 2012/4/65, LEX nr 746883. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt K 4/10 nie dopatrzył się niezgodności z Konstytucją powyższego rozwiązania.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło