II GSK 2590/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2962/13 w sprawie ze skargi D. Spółki z o.o. Spółki komandytowej w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od D. Spółki z o.o. Spółki komandytowej w G. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2962/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. Sp. k. w G. (dalej: Spółka) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji, orzekł o klauzuli ochrony tymczasowej i zasądził od organu na rzecz Spółki koszty postępowania sądowego. Referując sprawę Sąd stwierdził, że [...] listopada 2010 r. Spółka wystąpiła do UP z podaniem o udzielenie prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "[...]", przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 6 i 11 oraz usług w klasie 37. Zgłoszenie zarejestrowano za numerem [...]. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Urząd Patentowy, na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 145 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej p.w.p.) odmówił Spółce udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy [...], w części dotyczącej wskazanych w decyzji towarów w klasie 11 i usług w klasie 37. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Urząd Patentowy, na podstawie art. 245 ust. 1 w związku z art. 132 ust. 2 p.w.p. oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.): 1/ utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję w części dotyczącej wskazanych w niej towarów w klasie 11 i części usług w klasie 37; 2/ uchylił tę decyzję w części dotyczącej usług w klasie 37 (budowa i konserwacja rurociągów, budowa i naprawa magazynów, budowa pawilonów i sklepów targowych, czyszczenie i naprawa kotłów, czyszczenie kominów, montaż i naprawa instalacji alarmowych i przeciwpożarowych); 3/ orzekł, że po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji udzieli prawa ochronnego na przedmiotowy znak. W uzasadnieniu organ wyjaśnił m.in., że po uprawomocnieniu się decyzji odmawiającej udzielenia prawa ochronnego we wskazanym wyżej zakresie, prawo ochronne zostanie udzielone w odniesieniu do wymienionych w zgłoszeniu towarów w klasie 6 oraz usług w klasie 37 (budowa i konserwacja rurociągów, budowa i naprawa magazynów, budowa pawilonów i sklepów targowych, czyszczenie i naprawa kotłów, czyszczenie kominów, montaż i naprawa instalacji alarmowych i przeciwpożarowych). Uwzględniając skargę Spółki, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), WSA uchylił decyzje UP obu instancji jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wyjaśnił, że wydając zaskarżoną decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia prawa z rejestracji spornego znaku towarowego, UP był związany rygorami procedury administracyjnej. Stosownie do art. 61 i 63 § 2 k.p.a. granice sprawy administracyjnej wyznacza zgłoszone do organu żądanie strony. Zakres żądania, identyfikujący sprawę administracyjną, w tym przedmiot postępowania administracyjnego, a w konsekwencji także granice sprawy, wynikają z podstawy faktycznej żądania, które w swojej treści wiąże organ w całości. Sąd przypomniał, że zgodnie z treścią art. 138 ust. 1 p.w.p. w zgłoszeniu znaku towarowego należy określić znak towarowy oraz wskazać towary, dla których znak ten jest przeznaczony. Zdaniem Sądu tak właśnie uczyniła skarżąca, wskazując w podaniu o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy [...] towary i usługi, do oznaczania których jest on przeznaczony, a które są zawarte w klasie 6, 11 i 37. Urząd Patentowy zauważył wszystkie wymienione przez skarżącą w podaniu klasy, jednakże – kierując się art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. – porównał sporne oznaczenia jedynie w części dotyczącej towarów ujętych w klasie 11 oraz usług ujętych w klasie 37, pomijając żądanie dotyczące towarów/usług ujętych w klasie 6. W konsekwencji w sentencji decyzji Urząd nie zawarł rozstrzygnięcia odnośnie do towarów z klasy 6. Oznacza to, że Urząd Patentowy nie rozpoznał całości sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem strony i wydał ostateczną decyzję, pomimo że nie rozpatrzył całości sprawy. Sąd stwierdził, że kontrolowana decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia o całości wniosku strony, który był podstawą wszczęcia postępowania, a skoro brak jest podstaw do uznania, że jest to decyzja częściowa przewidująca wydanie odrębnej decyzji dla części nierozstrzygniętej, to została wydana z istotnym naruszeniem art. 104 k.p.a. Poza tym, odwołując się do art. 107 § 1 k.p.a., Sąd wyjaśnił, że sentencja decyzji powinna być sformułowana precyzyjnie, w sposób zrozumiały dla stron nawet bez uzasadnienia. Zatem rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości czego decyzja dotyczy. Wadliwe sformułowanie sentencji decyzji, tak jak w niniejszej sprawie, narusza art. 107 § 1 k.p.a. oraz zasadę zaufania (art. 8 k.p.a.) i zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). Sąd podkreślił również, że nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie o części uprawnień lub obowiązków strony w osnowie decyzji, a o pozostałej części w uzasadnieniu. W konkluzji rozważań WSA stwierdził, że UP naruszył omówione wyżej przepisy postępowania, a zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej. Skargą kasacyjną Urząd Patentowy domagał się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenia wyroku i rozpoznania skargi co do istoty oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8, 11, 61, 63 § 2, 104 i 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 ust. 3 p.w.p. poprzez bezzasadne przyjęcie, że: – z uwagi na brak rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku Zgłaszającego o udzielenie prawa ochronnego w zakresie wskazanych w zgłoszeniu towarów w klasie 6 i części usług w klasie 37, organ nie rozpoznał w całości sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy [...] i wydał ostateczne rozstrzygnięcie, pomimo nierozpoznania całości żądania strony; – w sprawie brak było przesłanek do stwierdzenia, że wydana została decyzja częściowa, przewidująca wydanie odrębnej decyzji dla części nierozstrzygniętej; – treść rozstrzygnięcia była oderwana od przedmiotu postępowania zainicjowanego wnioskiem Zgłaszającego i nie stanowiła konkretnej i jednoznacznej odpowiedzi organu na zawarte we wniosku żądanie; – Urząd rozstrzygnął, co do części żądania strony, w uzasadnieniu decyzji, a nie w jej osnowie, chociaż: – zaskarżone decyzje zostały wydane na podstawie art. 145 ust. 3 p.w.p. tj. Urząd Patentowy odmówił udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy w części dotyczącej wskazanych w decyzji towarów z klasy 11 i usług z klasy 37 i w tym względzie decyzja ta miała charakter częściowy; – zaskarżona decyzja stanowiła "realizację" pierwszego etapu postępowania na gruncie art. 145 ust. 3 p.w.p., a po jej uprawomocnieniu zostałaby wydana decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy [...] w odniesieniu do wskazanych w zgłoszeniu towarów w klasie 6 i części usług w klasie 37 (tj. budowa i konserwacja rurociągów, budowa i naprawa magazynów, budowa pawilonów i sklepów targowych, czyszczenie i naprawa kotłów, czyszczenie kominów, montaż i naprawa instalacji alarmowych i przeciwpożarowych); – rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego w sposób jasny i precyzyjny wskazywało w jakim zakresie i dlaczego Urząd odmówił udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy i w całości zostało zawarte w osnowie decyzji, natomiast w uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy dodatkowo wyjaśnił, iż po uprawomocnieniu się decyzji odmawiającej udzielenia prawa ochronnego w części dotyczącej towarów w klasie 11 i części usług w klasie 37, udzieli prawa ochronnego na znak towarowy [...] w pozostałym zakresie. Postępowanie Urzędu Patentowego było w pełni zgodne z art. 145 ust. 3 p.w.p., który w przypadkach, w których brak ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy tylko niektórych towarów lub usług, nakazuje w pierwszej kolejności odmówić udzielenia prawa ochronnego dla tych towarów lub usług, a następnie, po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie, udzielić prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów i usług, dla których prawo to może być udzielone, a zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca w pełni odpowiadała normom prawa procesowego; 2. prawa materialnego tj. art. 145 ust. 3 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, skutkujące uznaniem, że Urząd Patentowy nie wydając rozstrzygnięcia odnośnie zgłoszonego znaku towarowego [...] w części dotyczącej wskazanych w zgłoszeniu towarów w klasie 6 i części usług w klasie 37, wydał ostateczną decyzję administracyjną, mimo nierozpoznania całości sprawy, chociaż: – na podstawie art. 145 ust. 3 p.w.p. w przypadkach, w których brak ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy tylko niektórych towarów lub usług, Urząd w pierwszej kolejności odmawia udzielenia prawa ochronnego dla tych towarów lub usług, a następnie, po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie, udziela prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów i usług, dla których prawo to może być udzielone; – we wskazanym wyżej znaczeniu wydana przez Urząd decyzja miała charakter częściowy, a w jej uzasadnieniu Urząd wyjaśnił, iż po uprawomocnieniu decyzji odmawiającej udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy w części dotyczącej wskazanych towarów i usług w klasach 11 i 37, udzieli ochrony na znak towarowy w pozostałym zakresie tj. w odniesieniu do wskazanych towarów i usług w klasach 6 i 37; – zastosowanie w niniejszej sprawie art. 145 ust. 3 p.w.p. skutkowałoby uznaniem, iż postępowanie Urzędu Patentowego było prawidłowe i wykluczyłoby postawiony przez Sąd zarzut niepełnego rozpoznania żądania strony, a co za tym idzie, także naruszenia przepisów postępowania. Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach i podlega uwzględnieniu. Przypomnieć należy, że kontrolowaną decyzją Urząd Patentowy odmówił udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy [...] w części przeznaczonej do oznaczania wszystkich towarów z klasy 11 oraz części usług z klasy 37. Podstawę odmowy stanowił art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i stwierdzone przez Urząd podobieństwo zgłoszonego znaku do dwóch innych, posiadających rejestrację wspólnotową, znaków towarowych. Dodatkowo organ stwierdził, że prawa ochronnego na przedmiotowy znak w odniesieniu do pozostałej części towarów udzieli po uprawomocnieniu się decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak. Sąd I instancji nie rozważał sprawy w jej aspekcie merytorycznym, uznając, że organ nie orzekł o całości żądania, czym naruszył art. 104 i art. 107 § 1 k.p.a., a ponadto art. 8 i art. 11 tej ustawy. Postawione na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zarzuty kasacyjne uzupełniają się wzajemnie i koncentrują wokół kwestii nieuwzględnienia przez Sąd I instancji art. 145 ust. 3 p.w.p., którego treść, zdaniem skarżącego kasacyjnie, czyni błędnym pogląd Sądu o nierozpatrzeniu przez organ całej sprawy i naruszeniu wskazanych przepisów postępowania. Stanowisku skarżącego kasacyjnie należy przyznać słuszność, bowiem wywiedziony w oparciu o art. 104 k.p.a. oraz art. 61 § 1 i art. 63 § 2 k.p.a. i prawidłowy co do zasady, pogląd Sądu I instancji o konieczności rozpoznania przez organ całości sprawy, której przedmiot identyfikuje żądanie strony inicjującej postępowanie, jest całkowicie nietrafny na gruncie regulacji szczególnej jaką stanowi art. 145 ust. 3 p.w.p. Z treści tego przepisu wynika, że gdy brak warunków do udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy tylko części towarów/usług, to Urząd Patentowy najpierw załatwia wniosek zgłoszeniowy w tej części, wydając w tym zakresie decyzję odmawiającą udzielenia prawa ochronnego na znak. Dopiero po uprawomocnieniu się tej decyzji następuje udzielenie prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy w odniesieniu do pozostałych towarów, dla których oznaczania znak został przeznaczony i dla których prawo może być udzielone. Omawiany przepis, w objętej hipotezą sytuacji, wręcz nie dozwala organowi rozstrzygnięcia o całości żądania podmiotu składającego wniosek o udzielenie prawa ochronnego, nakazując wydanie decyzji częściowej tj. wyłącznie w odniesieniu do części towarów/usług, co do której organ stwierdził brak warunków rejestrowych. Nie można oprzeć się wrażeniu, że Sąd I instancji orzekał, nie dostrzegając w ogóle przepisu art. 145 ust. 3 p.w.p., ani w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania przez organ, bo wówczas jak trafnie argumentuje skarżący kasacyjnie, pogląd Sądu byłby odmienny od przyjętego zaskarżonym wyrokiem, ani w brzmieniu pierwotnym, bo wtedy WSA odwołałby się zapewne do jego treści odpowiadającej wynikającemu z art. 104 k.p.a. założeniu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty w całości. Można jedynie zauważyć, że Urząd Patentowy przywołał ten przepis w podstawie prawnej decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, pomijając art. 145 ust. 3 p.w.p. w decyzji zaskarżonej, co nie zwróciło uwagi Sądu. Zgodnie z treścią art. 145 ust. 3 p.w.p. sprzed zmiany ustawy Prawo własności przemysłowej, która weszła w życie dnia 1 listopada 2007 r. (ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej; Dz. U. Nr 136, poz. 958), gdy brak ustawowych warunków dotyczy tylko niektórych towarów, a zgłaszający wykazu towarów nie ograniczy, Urząd Patentowy udziela prawa ochronnego dla towarów dla których może być ono udzielone, a dla pozostałych odmawia jego udzielenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prezentowany zaskarżonym wyrokiem pogląd Sądu o niedopuszczalności częściowego załatwienia sprawy, przez rozstrzygnięcie prawa ochronnego na znak towarowy tylko co do części zgłoszonych towarów, zgodny jest z art. 145 ust. 3 p.w.p. lecz w jego brzmieniu obowiązującym tylko do 31 października 2007 r. Po tej dacie, Sąd miał obowiązek wziąć pod uwagę wskazany przepis p.w.p. w jego brzmieniu obowiązującym i aktualnym w dacie rozstrzygania, czego nie uczynił, odwołując się wyłącznie do przepisów k.p.a. i zarzucając organowi ich naruszenie. Należy dodać, że dokonywanie zgłoszeń uregulowane jest w tytule VI p.w.p., a stosownie do art. 252 tej ustawy przepisy k.p.a. stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253 odpowiednio, jednak wyłącznie w sprawach ustawą nieuregulowanych. Sprawa z wniosku o udzielenie prawa ochronnego, w warunkach określonych art. 145 ust. 3 p.w.p., jest a priori załatwiana dwiema decyzjami częściowymi, z których pierwsza odmawia udzielenia prawa na znak dla określonych towarów lub usług z uwagi na niespełnienie określonych prawem warunków, a druga rozstrzyga co do pozostałej części towarów lub usług, lecz dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie odmowy udzielenia ochrony. Na marginesie należy dodać, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje fakt zawarcia w pkt 3 sentencji zaskarżonej decyzji zbędnej, w ocenie sądu kasacyjnego, a wynikającej z art. 145 ust. 3 p.w.p. swoistej zapowiedzi udzielenia prawa ochronnego na znak zgłoszony dla pozostałej części towarów i usług w przyszłości tj. po uprawomocnieniu się decyzji o odmowie. Wydana w oparciu o wskazany przepis p.w.p. decyzja odmawiająca udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy co do części towarów i usług jako decyzja częściowa dotyczyć ma wyłącznie tej kwestii i nie powinna w żaden sposób wkraczać w sferę, która dopiero zostanie poddana ocenie i rozstrzygnięciu. W podsumowaniu należało uznać, że Urząd Patentowy, stwierdzając niespełnienie warunków dla udzielenia ochrony zgłoszonemu znakowi na określone towary oraz usługi i rozstrzygając na podstawie art. 145 ust. 3 p.w.p., nie naruszył przepisów procesowych wskazanych przez Sąd I instancji. W tym stanie rzeczy, ponownie rozpoznając sprawę, WSA w W. oceni legalność zaskarżonej decyzji w jej warstwie merytorycznej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2 p.p.s.a.