VII SA/Wa 129/14
WyrokWSA w Warszawie2014-05-15
Skład orzekający: Halina Emilia Święcicka, Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Bogusław Cieśla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy pozbawiająca drogę kategorii drogi gminnej narusza interes prawny właściciela nieruchomości, który posiada służebność drogi koniecznej i przesyłu prowadzącą do tej drogi, a w konsekwencji wpływa na status jego działki jako budowlanej?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy pozbawiająca drogę kategorii drogi gminnej nie narusza interesu prawnego właściciela nieruchomości, jeśli dostęp do drogi publicznej jest nadal zapewniony poprzez drogę wewnętrzną lub ustanowienie służebności drogowej. Status działki budowlanej jest powiązany z dostępem do drogi publicznej, ale nie jest on ograniczony wyłącznie przez bezpośredni dostęp. Naruszenie prawa własności w tym kontekście powinno być dochodzone na drodze cywilnej, a nie administracyjnej.Stan faktyczny
Rada gminy podjęła uchwałę pozbawiającą ulicę kategorii drogi gminnej, czyniąc ją drogą wewnętrzną. Skarżący, będący właścicielami nieruchomości z ustanowioną służebnością drogi koniecznej i przesyłu prowadzącą do tej ulicy, zaskarżyli uchwałę, twierdząc, że narusza ona ich interes prawny, uniemożliwiając korzystanie z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem i pozbawiając ją statusu działki budowlanej. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. M. O. i S. J. O. na uchwałę Rady W. z dnia [...]stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia drogi kategorii drogi gminnej skargę oddala.
Sygnatura akt VII SA/Wa 129/14
UZASADNIENIE
W dniu [...]stycznia 2012 r. Rada [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie pozbawienia drogi kategorii drogi gminnej. Uchwałę wydano na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia [...]r. o ustroju miasta [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...], ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 i 2 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, ze zm.). Z treści uchwały wynikało, iż pozbawiono kategorii drogi gminnej ulicę [...]na odcinku od ul. [...]do ul. [...] (§ 1 pkt 1). Droga na tym odcinku, z dniem wejścia w życie uchwały straciła status drogi publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy o drogach publicznych, stając się drogą wewnętrzną (§ 1 pkt 2). Powyższa uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] (§ 3 pkt 2).
W uzasadnieniu do projektu ww. uchwały podano, że ulica [...]posiada obecnie nawierzchnię gruntową i tłuczniową o zmiennej szerokości od 2 m do 5 m i nie spełnia parametrów funkcjonalno-technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 43 poz. 430 ze zm.). W uchwalonym planie miejscowym dla tego rejonu zanika przebieg ul. [...], a jej funkcję ma przejąć projektowana ul. [...]. Obecnie ul. [...]nie posiada włączenia do drogi publicznej (zarówno do ul. [...]jak i ul. [...]).
Ulica [...]na odcinku od ul. [...]do ul. [...]usytuowana jest na czterech działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...] z obrębu [...]. Natomiast na odcinku od ul. [...]do ul. [...]grunty są prywatne (bez jakichkolwiek wydzieleń pod drogę) i nie użytkowane w celach komunikacyjnych. Ruch odbywa się ul. [...]i przed ul. [...]wjeżdża się na projektowaną ul. [...], częściowo zrealizowaną i dalej do ul. [...].
W dniu 11 grudnia 2013 r. J. O. i S. O. złożyli, za pośrednictwem Rady [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. Uchwałę Nr [...] Rady [...] z dnia [...]stycznia 2012 r. Skarga została złożona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Przedmiotowej uchwale zarzucono:
1) naruszenie uprawnień skarżących w ten sposób, że uchwała uniemożliwia im wykonywanie służebności drogi koniecznej oraz służebności przesyłu, które zostały ustanowione na rzecz skarżących prawomocnym postanowieniem częściowym Sądu Rejonowego dla [...]w [...],[...]Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2010 roku (sygn. akt: [...]);
2) naruszenie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych;
3) naruszenie art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez pozbawienie skarżących możliwości korzystania z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem oraz poprzez uniemożliwienie wykonywania prawa własności.
W związku z powyższym wnieśli o uchylenie ww. uchwały w całości, a tym samym przywrócenie ulicy [...] kategorii drogi gminnej na odcinku od ul. [...]do ul. [...]. Wniesiono ewentualnie o stwierdzenie niezgodności z prawem uchwały, na podstawie art. 101 ust. 4 w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że ww. uchwała jest sprzeczna z art. 10 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Przepis ten stanowi, iż pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii, z wyjątkiem przypadku wyłączenia drogi z użytkowania, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoczesnego zaliczenia tej drogi do nowej kategorii. W niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja wyłączenia drogi z użytkowania, a zatem pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii powinno nastąpić z jednoczesnym zaliczeniem jej do nowej kategorii, co nie miało miejsca.
Dalej wskazano, iż uchwała narusza przyznane skarżącym orzeczeniem sądowym prawa rzeczowe. Skarżący są współwłaścicielami (i byli współwłaścicielami w dacie podejmowania ww. uchwały) nieruchomości położonej w W., Dzielnica [...], składającej się z działki 80, dla której Sąd Rejonowy dla [...]w [...],[...]Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...]. Postanowieniem częściowym z dnia [...] grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy dla [...]w [...], [...]Wydział Cywilny (sygn. [...], prawomocne od 12 stycznia 2011 r.,) ustanowił na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości będących obecnie współwłasnością skarżących służebność drogi koniecznej oraz służebność drogi przesyłu polegającą na doprowadzeniu przewodów przewidzianych przez MPWiK z projektowanej na działkach skarżących zabudowy, istniejących na działce nr [...] kanałów ściekowych i deszczowych.
Służebności opisane powyżej przysługują obecnie skarżącym celem zapewnienia dostępu do drogi publicznej (ul. [...]i dalej do ul. [...]i ul. [...]) z ich nieruchomości. Uchwała pozbawiła jednak ul. [...]kategorii drogi gminnej. W ten sposób przeprowadzony przebieg drogi koniecznej do ul. [...]obecnie kończy się na drodze wewnętrznej co sprawia, że służebność straciła gospodarcze znaczenie. Wskutek powyższych okoliczności skarżący nie mogą wykonywać ograniczonych praw rzeczowych zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, tj. w celu umożliwienia dojazdu do drogi publicznej. Pozbawieni zostali także możliwości wykonania infrastruktury opisanej w punkcie 2 ww. postanowienia. W tym kontekście organ wydający uchwałę odebrał im możliwość wykonywania swoich uprawnień.
Wobec powyższego wskazali, że ww. uchwała narusza ich interes prawny wynikający zarówno z uprawnień właścicielskich do nieruchomości, a także ustanowionych służebności.
Zaskarżona uchwała narusza zatem interes prawny skarżących wynikający z art. 140 k.c. w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.
Skarżący podnieśli, że są legitymowani do wniesienia niniejszej skargi z uwagi na bezsprzeczne naruszenie ich uprawnień.
Wskazali, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uprawnienia właściciela nieruchomości wynikające z art. 140 k.c., o ile są naruszone poprzez uchwałę organu gminy, legitymują do zaskarżenia takiej uchwały po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia tych uprawnień.
Zgodnie z art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z tego przepisu skarżący wywodzili obowiązek Rady [...] do respektowania prawomocnego postanowienia.
W ocenie skarżących uchwała narusza ich zindywidualizowany, konkretny interes prawny wynikający z ww. postanowienia. Z ostrożności procesowej, na podstawie art. 101 ust. 4 w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wnieśli o stwierdzenie, iż uchwała jest niezgodna z prawem.
W odpowiedzi na skargę Rada [...] wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że zaskarżona uchwała nie była przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego.
Nadto, że nie jest słuszny zarzut skarżących, iż pozbawienie kategorii drogi gminnej ul. [...]jest sprzeczne z przepisami art. 10 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Za pozbawieniem kategorii drogi publicznej ulicy [...] przemawiała okoliczność, że droga ta nie spełniała kryteriów technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków funkcjonalno-technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. nr 43 poz. 430 ze zm.), jak również nie spełniała innych warunków faktycznych i prawnych.
Przedmiotowa droga posiada zmienną szerokość od 2 do 5 m, a więc poniżej norm technicznych, które dla drogi gminnej przewidują szerokość minimum 10 m (§ 7 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 4 ww. Rozporządzenia z dnia 2 marca 1999 r.). Ponadto ul. [...]na odcinku od ul. [...]do ul. [...]była wyznaczona na gruntach prywatnych, które nie są użytkowane w celach komunikacyjnych. Zgodnie z powyższym nie był spełniony również warunek obowiązku utrzymania kategorii drogi zawarty w przepisie art. 10 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, ponieważ droga nie była użytkowana (a nawet w pewnym fragmencie faktycznie nie istnieje).
Ponadto, z uwagi na to, iż droga usytuowana była częściowo na gruncie prywatnym, naruszony był warunek wynikający z art. 2a ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym droga gminna stanowi własność właściwego samorządu - w tym przypadku [...]. Nie jest więc słuszne twierdzenie skarżących, że pozbawienie kategorii drogi gminnej ul. [...]może być dokonane jedynie przy jednoczesnym zaliczeniu tej drogi do nowej kategorii. Ta zasada nie obowiązuje w przypadku, kiedy dana droga nie spełnia ww. warunków technicznych dla drogi gminnej i nie jest użytkowana, jak też w przypadku, kiedy grunty, na których usytuowana jest taka droga nie stanowią własności samorządu terytorialnego.
Okoliczność wyłączenia z użytkowania lub brak użytkowania drogi, stanowi ustawową przesłankę pozwalającą na pozbawienie drogi kategorii drogi publicznej, którą właśnie zawiera przepis powoływanego przez skarżących art. 10 ust. 3 ustawy o drogach publicznych.
Zdaniem organu dostęp do drogi publicznej nie musi oznaczać dostępu bezpośredniego. Dostęp ten może być również realizowany poprzez wykorzystanie takich instytucji, jak służebność drogi koniecznej czy innej formy korzystania z cudzej własności.
Skarżący przedwcześnie podnoszą zarzut o niemożności uzyskania w przyszłości oświadczenia właściwego zarządcy drogi o możliwości połączenia należącej do nich działki z drogą publiczną. Jest to zarzut hipotetyczny i niemający oparcia w faktach. Nie można więc na jego podstawie wyciągnąć wniosku, że doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących.
Zdaniem organu skarżący nie wykazali związku pomiędzy pozbawieniem kategorii drogi publicznej, a przysługującym im prawem służebności i w związku z tym, w jaki sposób w tym zakresie został naruszony ich interes prawny.
Z uwagi na powyższe uchwała nr [...] Rady [...]z dnia [...]stycznia 2012 r. została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem mając na celu dostosowanie stanu prawnego ul. [...]do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Zdaniem organu błędne jest stanowisko skarżących, w którym swój interes prawny opierają na utrzymywaniu stanu niezgodnego z obowiązującym prawem.
Nie są trafne zarzuty o pozbawieniu skarżących możliwości korzystania z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem oraz o uniemożliwieniu im wykonywania prawa własności do gruntu, a z całą pewnością są to zarzuty przedwczesne.
Z kolei zarzut polegający na uniemożliwianiu wykonywania służebności drogi koniecznej oraz służebności przesyłu nie jest jasny - zdaniem organu nie został wykazany ani uzasadniony związek między skutkiem uchwały o przysługującymi nieruchomości nr ew. [...]służebnościami .
W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2014 r. skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko, dodali, że zaskarżona uchwała odejmując ul. [...]status drogi publicznej i uznając ją za drogę wewnętrzną zmieniła sytuacje prawną tej drogi, co wprost wpłynęło na realizację prawa skarżących. Status drogi wewnętrznej na nieruchomościach będących własnością [...] nie jest tożsamy z regulacjami prawnymi odpowiednimi dla dróg publicznych. Regulacje prawne w zakresie dróg publicznych objęte są prawem administracyjnym, zawierają przepisy odnoszące się do zarządcy drogi, które narzucają mu określone obowiązki. Z zarządcą drogi związane są uprawnienia podmiotu zamierzającego w sposób szczególny korzystać z drogi. Taki element nie występuje w przypadku drogi wewnętrznej. Regulacje dotyczące drogi wewnętrznej i możliwości korzystania z niej oparte są na prawie cywilnym.
Pozbawienie ulicy [...]kategorii drogi gminnej spowodowało utratę przez nią statusu drogi publicznej. Zarządzanie nią i decydowanie o niej przynależne jest nie zarządcy drogi (art. 19 ustawy o drogach publicznych), a zarządcy terenu lub właścicielowi nieruchomości (art. 8 ustawy o drogach publicznych). To, czy zarządca terenu, właściciel nieruchomości będzie w pełni stosował przepisy ustawy o drogach publicznych czy realizował uprawnienia właścicielskie w oparciu o przepisy prawa cywilnego zależy od jego woli. Nie można mówić o tożsamości uprawnień wynikających ze statusu drogi publicznej z uprawnieniami do korzystania z drogi wewnętrznej.
Do daty wejścia w życie uchwały skarżący korzystali z ul. [...] na warunkach określonych w art. 1 ustawy o drogach publicznych, czyli w sposób ogólnodostępny. W takim stanie prawnym skarżący uzyskali postanowienie częściowe Sądu Rejonowego dla [...]w [...]z dnia [...] grudnia 2010 r. Zmiana zaskarżoną uchwałą charakteru ulicy [...], będącej jedynym, możliwym dostępem do drogi publicznej naruszyła uprawnienia skarżących jako właściciela nieruchomości wynikające z przepisów ustawy o drogach publicznych.
Dodatkowo skarżący podnieśli, że uchwała narusza treść art. 10 ust. 3 zdanie drugie ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem pozbawienie i zaliczenie drogi do którejś z kategorii nie może być dokonane później niż do końca trzeciego kwartału danego roku, z mocą od dnia 1 stycznia roku następnego.
Skarżona uchwała została podjęta w dniu [...]stycznia 2012 r., więc spełnia pierwszy warunek czasowy, tj. została uchwalona do końca trzeciego kwartału danego roku. Nie została jednak spełniona druga przesłanka z art. 10 ust. 3 zdanie drugie in fine. W § 3 ust. 2 uchwały błędnie wskazano, że wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], tym samym nieprawidłowo określono vacatio legis.
W ocenie skarżących uchwała zawarła nieprawidłowy (zbyt krótki, 14 - dniowy) termin vacatio legis, podczas gdy z treści art. 10 ust. 3 ustawy o drogach publicznych wynika wprost, że pozbawienie i zaliczenie nie może być dokonane później niż do końca trzeciego kwartału danego roku, z mocą od dnia 1 stycznia roku następnego, czyli w tym przypadku od dnia 1 stycznia 2013 r.
Organ w odpowiedni na ww. pismo wskazał, że zaskarżona uchwała nie pozbawia skarżących dostępu do drogi publicznej, gdyż dostęp ten jest możliwy przez drogę wewnętrzną należąca do [...], które nie stwarza przeszkód do jej używania.
Do protokołu rozprawy w dniu 8 maja 2014 r., skarżący przedłożyli załącznik podnosząc, że uchwała pozbawia możliwości zabudowy ich działki i nakłada na nich obowiązek uzyskania służebności. Działka w następstwie uchwały straciła status działki budowlanej. Na przedmiotowym terenie, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a w nim działka przeznaczona jest pod budownictwo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawie skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Umożliwia to sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem rozpoznania jest skarga na uchwałę nr [...] Rady [...]z dnia [...]stycznia 2012 r. w sprawie pozbawienia drogi kategorii drogi gminnej. W uchwale tej Rada [...]pozbawiła kategorii drogi gminnej ulicę [...]na odcinku od ul. [...]do ul. [...], przez co stała się ona drogą wewnętrzną.
Skarga na tę uchwałę została wniesiona w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
W świetle brzmienia ww. przepisu przed rozpoznaniem skargi Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do weryfikacji przesłanek jej dopuszczalności. Sąd bada, czy sprawę wniesiono w sprawie z zakresu administracji publicznej, czy przed wniesieniem skargi skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa oraz czy legitymuje się interesem prawnym w zaskarżeniu uchwały.
Jak wynika z akt sprawy skarżący dopełnili warunku uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Niewątpliwie skarga z uwagi na jej przedmiot mogła być wniesiona w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżonej uchwały mieści się w zakresie administracji publicznej. Ponadto skarga została wniesiona w terminie o jakim mowa w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, podkreśla się, że w przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone ( wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., OSK 476/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 2).
Skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., OSK 1437/2004). Jak podkreślono w orzecznictwie, nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, Lex nr 81964).
W sprawie poddanej kontroli Sądu skarżący wywodzą swój interes prawny z faktu, iż są współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Naruszenie interesu upatrują natomiast w tym, że uchwała pozbawia nieruchomość, której są współwłaścicielami przysługujących jej służebności oraz w konsekwencji poprzez brak dostępu do drogi publicznej pozbawia nieruchomość statusu działki budowlanej.
W tej sytuacji zadaniem Sądu było rozważenie, czy zaskarżona uchwała rzeczywiście wywołuje skutki w sferze praw skarżących jako współwłaścicieli nieruchomości powiązanej z drogą, którą pozbawiono kategorii drogi publicznej (ulica Zięby) w ten sposób, iż do tej ulicy - drogi publicznej, nieruchomość skarżących miała dostęp za pomocą służebności drogowej poprowadzonej przez inne działki.
Otóż zdaniem Sądu, skarżona uchwała na pewno nie wpływa bezpośrednio na prawo współwłasności działki nr [...], w zakres jego wykonywania oraz ustanowionych na korzyść tej działki służebności. Nie ogranicza bowiem uprawnień właściciela nieruchomości w zakresie jej dysponowania, tj. korzystania oraz rozporządzania nią. Natomiast utrata przez nieruchomość będącą współwłasnością skarżących bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, wbrew ich twierdzeniom, nie ma wpływu na sposób wykonywania praw służebnych, które prawnie nadal funkcjonują, albowiem obciążają działki dochodzące do ulicy [...].
Skoro na mocy przedmiotowej uchwały, ulica [...]na określonym odcinku zastała pozbawiona kategorii drogi gminnej i stanowić będzie drogę wewnętrzną, to w sprawie miały zastawanie przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskrzonej uchwały jak i obecnie), organem właściwym do pozbawienia drogi dotychczasowej kategorii jest organ właściwy do zaliczenia jej do odpowiedniej kategorii. Stosownie do ust. 2, pozbawienia drogi jej kategorii dokonuje się w trybie właściwym do zaliczenia drogi do odpowiedniej kategorii (wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 2 tej ustawy, zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu).
Z kolei stosowanie do ust. 3 art. 10 wskazanej ustawy, pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii, z wyjątkiem przypadku wyłączenia drogi z użytkowania, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoczesnego zaliczenia tej drogi do nowej kategorii. Pozbawienie i zaliczenie nie może być dokonane później niż do końca trzeciego kwartału danego roku, z mocą od dnia 1 stycznia roku następnego.
Natomiast zgodnie, art. 8 ustawy o drogach publicznych, drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznym (ust.1). Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu (ust. 2). Finansowanie zadań, o których mowa w ust. 2, należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu (ust. 3).
Powyższe wskazuje, że Rada [...] miała kompetencję do pozbawienia wskazanej ulicy kategorii drogi gminnej i uznania jej za drogę wewnętrzną, z zachowaniem określonej procedury.
Uznać należy, że pozbawienia określonej drogi statusu drogi gminnej przez uprawniony do tego organ w sytuacji, gdy poprzez podjęcie uchwały właściciel nieruchomości przyległej nie jest pozbawiony dostępu do drogi publicznej, a dostęp ten, tak zresztą jak do tej pory będzie pośredni, nie można traktować jako naruszenia posiadanego interesu prawnego.
W sprawie nie wykazano, aby nieruchomość skarżących - działka nr [...], poprzez zmianę statusu drogi - w odniesieniu do ulicy [...], w ogóle utraciła możliwość dostępu do drogi publicznej.
W świetle przepisu art. 2 pkt 12 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). przez "działkę budowlaną" należy rozumieć nieruchomość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Przepis ten pojęcie działki budowlanej łączy m.in. z dostępem do drogi publicznej.
Natomiast, zgodne z art. 2 pkt 14 tej ustawy ilekroć w ustawie mowa jest o "dostępie do drogi publicznej" - należy przez to rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że o tym czy działka ma dostęp do drogi publicznej nie decyduje wyłącznie bezpośredni dostęp do tej drogi.
Należy zatem stwierdzić, że to czy i w jakim zakresie działka skarżących będzie mogła być zabudowana nie jest uwarunkowane od bezpośredniego jej dostępu do drogi publicznej.
Powołanie przez skarżących przepisu art. 140 k.c. wyznaczającego treść i zakres prawa własności, które, ich zdaniem, zostały naruszone przez organy gminy na skutek działań podjętych w następstwie uchwalenia zaskarżonej uchwały nie uzasadniało stwierdzenia, iż uchwała ta narusza interes prawny skarżących w przedmiotowej sprawie administracyjnej. Ochrony prawnej w przypadku naruszenia tych przepisów należy upatrywać w regulacjach prawa cywilnego, nie zaś w obszarze regulacji publicznoprawnej, jaką gwarantuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Nadto nie legitymuje skarżących do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę podnoszona jej sprzeczność z prawem w zakresie nieprawidłowo określonego vacatio legis. Sama ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżących.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na skarżących spoczywał obowiązek wykazania się indywidualnym interesem prawnym zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, a nie w przyszłości, oraz wykazanie naruszenia tego interesu.
Zdaniem sądu, wnosząc skargę na przedmiotową uchwałę, w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, skarżący nie wykazali istnienia bezpośredniego prawnomaterialnego związku pomiędzy ich sytuacją a zaskarżoną uchwałą. Związku polegającego na tym, że uchwała ta naruszałaby bezpośrednio ich interes prawny lub uprawnienie z zakresu administracji publicznej. W tym stanie rzeczy skarga, jako wniesiona przez osoby nieposiadające legitymacji procesowej, nie mogła zostać uwzględniona.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło