I OZ 1035/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 181/14 orzekające o zwrocie kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi A. Z. i A. Z. na bezczynność [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 26 września 2014 r., II SAB/Wa 181/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasądził od [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na rzecz A. Z. kwotę 357 zł, a na rzecz A. Z. kwotę 340 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W jego uzasadnieniu wskazano, że A. Z. i A. Z. wnieśli do tego Sądu skargę na bezczynność [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w przedmiocie niezałatwienia wniosku z dnia 6 maja 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej. Po rozpoznaniu skargi wyrokiem z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 181/14, Sąd ten stwierdził, że bezczynność Spółki nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1), umorzył postępowanie w pozostałym zakresie (pkt 2), oraz zasądził od [...] Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie na rzecz skarżących A. Z. i A. Z. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3). W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wskazał, iż orzeczenie to wydał w oparciu o art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., uwzględniając w całości w tym zakresie żądanie skarżących co do zwrotu niezbędnych kosztów prowadzenia niniejszego postępowania (wpis, koszty zastępstwa prawnego i opłata od pełnomocnictwa). Na postanowienie dotyczące zwrotu kosztów postępowania skarżący wnieśli zażalenie, podnosząc, że Sąd przyznał jedynie zwrot kwoty 457 zł stanowiącej wpis od skargi liczony odrębnie dla każdego ze skarżących, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i zwrot kosztów zastępstwa procesowego jedynie dla jednego ze skarżących, podczas gdy każdemu ze skarżących przysługuje na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym także kosztów wynagrodzenia radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 września 2014 r., sygn. akt I OZ 707/14, uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Powodem wzruszenia tego orzeczenia był brak możliwości zweryfikowania prawidłowości kwoty zasądzonej przez Sąd pierwszej instancji tytułem zwrotu kosztów postępowania, bowiem uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym w punkcie 3 zapadło postanowienie w tej materii, nie zawierało ani pełnej podstawy prawnej ani jakiejkolwiek motywacji wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że określając wysokość kosztów podlegających zwrotowi na rzecz skarżących Sąd I instancji nie wskazał, czy zasądza je na rzecz każdego ze skarżących osobno, czy też solidarnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie motywując stanowisko zajęte w zaskarżonym obecnie postanowieniu wskazał, iż orzekając o zwrocie kosztów postępowania miał na uwadze, że w niniejszej sprawie występuje dwoje skarżących, których współuczestnictwo ma charakter formalny. W sprawach skarg na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej każdy ze skarżących reprezentuje bowiem swój własny interes prawny, chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego, czego nie zmienia fakt, że cel, który chcą osiągnąć skarżący jest dla nich wspólny. W tej sytuacji zasądzenie kosztów postępowania winno zdaniem Sądu meriti nastąpić nie solidarnie, ale na rzecz każdego ze skarżących osobno. Każdemu ze skarżących należy się zatem od organu kwota 240 zł stanowiąca wynagrodzenie radcy prawnego (§ 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490) oraz zwrot kosztów sądowych w wysokości 100 zł uiszczonego tytułem wpisu od skargi. Ponadto na rzecz skarżącej A. Z. Sąd zasądził kwotę 17 zł stanowiącą zwrot kosztów poniesionej opłaty od udzielonego radcy prawnemu M. N. pełnomocnictwa. W zażaleniu na to postanowienie [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie zarzuciła mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyznaniem skarżącym działającym w sprawie jako małżeństwo podwójnej stawki minimalnej tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika i przyznaniem zwrotu podwójnej wysokości opłaty sądowej od złożonej w sprawie skargi. W oparciu o te zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie solidarnie na rzecz skarżących kwoty 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Zdaniem autora zażalenia skarżący wszczynając postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie legitymowali się identycznym i wspólnym interesem prawnym. W sprawie działają jako małżeństwo i umocowali jednego pełnomocnika, który prowadzi w istocie jedną sprawę. Dlatego brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżącym należy się zwrot kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, bowiem fachowy pełnomocnik nie dokonywał odmiennych czynności na rzecz każdego ze skarżących odrębnie. Analogiczną argumentację pełnomocnik żalącej się Spółki przedstawił w kwestii zasądzenia każdemu ze skarżących kwoty po 100 zł z tytułu wpisu od skargi. Skoro bowiem skarżący złożyli jedną skargę i występowali jako małżeństwo, winni uiścić jeden wpis sądowy w kwocie 100 zł. W jego przekonaniu [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, będąca uczestnikiem postępowania, nie może zostać obciążona obowiązkiem zwrotu kosztów sądowych, do których uiszczenia skarżący nie byli zobowiązani. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie jego zarzuty okazały się zasadne. Stosownie do treści art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Zażalenie jest więc dopuszczalne i spełnia pozostałe wymogi formalne, zatem podlegało merytorycznej ocenie. Badając zarzuty skierowane przeciwko rozstrzygnięciu zasądzającemu zwrot wpisu od skargi stwierdzić należy, iż koszty postępowania w tym zakresie zostały obliczone prawidłowo i to stosownie do rzeczywiście oraz słusznie poniesionych kwot. W tej sprawie każdy ze skarżących reprezentuje swój własny interes prawny chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego, czego nie zmienia fakt, że cel, który chcą osiągnąć skarżąc bezczynność, jest dla nich wspólny. W takiej sytuacji, bez wątpienia można stwierdzić, że po stronie skarżących występuje współuczestnictwo, jednakże ma ono charakter formalny. Takiego zaś współuczestnictwa nie obejmuje przepis art. 214 § 2 P.p.s.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 968/04 (publ. CBOSA), wspólne prawa lub obowiązki to takie, które wynikają z tego samego tytułu prawnego. Natomiast w niniejszej sprawie, każdy ze skarżących we własnym imieniu realizuje uprawnienia przyznane mu odrębnie przez prawo do dostępu do informacji publicznej. Skarżący uiścili tytułem wpisu kwotę 200 zł, lecz faktycznie kwota ta obejmowała dwa wpisy od skargi – obciążające obojga z osobna - po 100 zł, co wynika z § 2 pkt 6 cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 grudnia 2003 r., oraz jedną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych. Dlatego też zasądzenie przez Sąd pierwszej instancji zwrotu kwoty po 100 zł dla każdego ze skarżących wraz z kwotą 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa na rzecz skarżącej A. Z. przyszło ocenić jako prawidłowe, z tym że ta ostatnia kwota winna być zasądzona solidarnie, skoro została uiszczona przez oboje skarżących, bez sprecyzowania, którego pełnomocnictwa dotyczy (k.8), bez względu na ocenę prawidłowości i skutków tego stanu rzeczy. Za niezasadne natomiast Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasądzenie na rzecz każdego ze skarżących kwoty po 240 zł tytułem wynagrodzenia dla radcy prawnego. Zakres kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw określa przepis art. 205 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, istotne w niniejszej sprawie nie jest to, że w sprawie występuje dwoje skarżących, ale że w ich imieniu działał jeden pełnomocnik z wyboru. Zatem należy mu się jedno wynagrodzenie, zwłaszcza że podejmował te same czynności procesowe w imieniu obojga skarżących. Z akt sprawy ani z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika, aby charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia przemawiał za przyznaniem wielokrotności stawki minimalnej określonej w cytowanym rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r.) ani też, by stawkę tę należało przyznać odrębnie dla każdego ze skarżących. A przynajmniej Sąd meriti takich okoliczności nie przywołał. Ponadto zauważyć należy, iż pełnomocnictwo zostało udzielone wspólnie przez małżonków A. i A. Z. na jednym dokumencie, od którego uiszczono jedną opłatę skarbową w kwocie 17 zł. Z tego powodu zaskarżone postanowienie ostać się nie mogło. Ponownie rozpoznając kwestię zwrotu kosztów postępowania Sąd I instancji winien przeliczyć je i zasądzić według wskazanych wyżej wytycznych. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że nie może on zostać uwzględniony, bowiem po myśli art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia.