II FSK 2941/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 131/14 w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r., III SA/Wa 131/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę "G." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 listopada 2013 r. nr (...), wydaną w przedmiocie opłaty skarbowej. 2. Stan sprawy przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę wyrokowania. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z dnia 23 kwietnia 2013 r. określił Spółce wysokość opłaty skarbowej w wysokości 17 zł od czynności złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury w postaci odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że odpis z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdzający udzielenie prokury należy do dokumentów stwierdzających udzielenie prokury, więc - o ile jest składany w sprawach z zakresu administracji publicznej i w postępowaniu sądowym - podlega opłacie skarbowej. Organ wskazał, że w konsekwencji wprowadzenia nowych regulacji prawnych przedmiotem opodatkowania opłatą skarbową nie jest już udzielenie pełnomocnictwa lub prokury, lecz złożenie stwierdzającego to dokumentu, jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z dziedziny administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym czy przed innymi podmiotami wykonującymi zadania z tej dziedziny (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz. U. z 2012 r., poz. 1282 – dalej "u.o.s."). 3. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 3.1. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Spółka zarzuciła wydanej decyzji naruszenie prawa materialnego:, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm. – dalej: "o.p."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 23 kwietnia 2013 r. 3.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. 4. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ dokonał prawidłowej interpretacji art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. Zdaniem Sądu, powyższa regulacja wskazuje, że obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej objęte jest złożenie przed stosownym organem dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury (pełnomocnictwa). Odpis z KRS z ujawnioną w nim prokurą jest takim dokumentem, bowiem wynika z niego uprawnienie prokurenta do działania w imieniu mocodawcy. Prokurent przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowym lub przed organem administracji publicznej powinien okazać taki dokument, które to uprawnienie będzie stwierdzać. Dokumentem stwierdzającym udzielenie prokury (pełnomocnictwa), będzie każdy dokument, z którego wynika umocowanie danej osoby do reprezentowania mocodawcy jako jego prokurent (pełnomocnik) i który umożliwia skuteczne występowanie jako reprezentant mocodawcy w postępowaniu przed sądem i przed organami administracji. Sąd pierwszej instancji zastrzegł przy tym, że nie każde złożenie odpisu z KRS podlega opłacie skarbowej, ale tylko takie, którego celem jest wykazanie umocowania do działania, natomiast opłacie skarbowej nie podlega złożenie odpisu w celu wykazania np. podmiotowości prawnej mocodawcy czy sposobu jego reprezentacji, mimo, że w tym samym odpisie będą ujawnione jednocześnie udzielone prokury (pełnomocnictwa). 5. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną. 5.1. Skargę kasacyjną złożyła Spółka. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości zarzucając: - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), naruszenie prawa materialnego, to jest art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że czynność polegającą na złożeniu odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez prokurenta działającego łącznie z członkiem zarządu w ramach łącznej reprezentacji mieszanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym podlega opłacie skarbowej, podczas gdy w przypadku współdziałania prokurenta z członkiem zarządu w ramach łącznej reprezentacji mieszanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czynność ta nie podlega opłacie skarbowej; - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, to jest: a) art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez niezbadanie w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.s.o.s., co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi; b) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszała wskazany wyżej przepis prawa materialnego, jak również przepis postępowania, tj. art. 233 § 1 pkt 1 o.p., co miało wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi, a w rezultacie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie. W oparciu o wyżej wskazane zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji organów obu instancji. Ponadto, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. 5.2. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna polegała oddaleniu, bowiem zawarte w niej zarzuty okazały się niezasadne, a w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.). Wyrażona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). 6.2. Złożona w tej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych, tj. na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także na zarzucie naruszenia prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W takiej sytuacji z reguły w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, albowiem tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony i nie doszło do mających wpływ na wynik sprawy naruszeń procesowych, można przejść do oceny wykładni i zastosowania prawa materialnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 maja 2013 r., I OSK 2355/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Jednak postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego nie dotyczą prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, lecz stanowią w istocie pochodną zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. Stąd uzasadnionym jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia tego przepisu prawa. Z treści art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. wynika, że opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Nie ma wątpliwości, że odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika fakt udzielania prokury jest dokumentem, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. Stanowisko to jest jednolicie prezentowane w piśmiennictwie (zob. np. S. Babiarz, Nowa ustawa o opłacie skarbowej, Rejent 2007, nr 2, s. 31; R. Skwarło, Kilka uwag o nowej opłacie skarbowej, Finanse Komunalne 2007, nr 5, s. 28; E. Lemańska, Opłata skarbowa od pełnomocnictwa (prokury) w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2008, nr 1, s. 53; S. Bogucki, M. Romanowicz, Problem ekwiwalentności opłaty skarbowej w przypadku złożenia pełnomocnictwa lub prokury, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych 2014, nr 8, s. 16). Należy przy tym podkreślić, że art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. nie wiąże powstania obowiązku podatkowego w opłacie skarbowej z samym faktem ustanowienia prokury, ale z faktem złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Opłatą skarbową objęte jest złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury w celu potwierdzenia umocowania prokurenta do działania w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Ustawodawca nie uzależnia przy tym powstania obowiązku podatkowego od tego, czy prokurent działa w sprawie samodzielnie, czy też w ramach mieszanej reprezentacji łącznej z członkiem zarządu. W każdym z tych przypadków złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury w celu potwierdzenia umocowania prokurenta do działania w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym jest objęte obowiązkiem podatkowym w opłacie skarbowej. W świetle tych uwag nie można więc zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że w sprawie doszło do naruszenia art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W odniesieniu do niekwestionowanych okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej interpretacji art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. i właściwie zastosował ten przepis jako wzorzec sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, stanowisko Sądu pierwszej instancji nie pozostaje też w sprzeczności z zasadą jawności rejestru wyrażoną w art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1203), z której wynika powszechny dostęp do danych zawartych w rejestrze sądowym za pośrednictwem centralnej informacji oraz prawo do otrzymywania, również drogą elektroniczną, poświadczonych odpisów, wyciągów, zaświadczeń i informacji z rejestru. Sąd pierwszej instancji wyraźnie stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej wiąże się ze złożeniem dokumentu pełnomocnictwa (prokury) w postępowaniu sądowym lub przed organami administracji publicznej wyłączenie w celu wykazania umocowania pełnomocnika czy prokurenta, którzy mają działać w danym postępowaniu przed tymi organami (s. 3-4 uzasadnienia wyroku). Nałożenie w takich przypadkach obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej nie ogranicza ani dostępu do danych zawartych w rejestrze sądowym za pośrednictwem centralnej informacji, ani prawa do otrzymywania, również drogą elektroniczną, poświadczonych odpisów z tego rejestru. W konsekwencji za niezasadne należało również uznać zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 134 p.p.s.a., rozpoznał sprawę w jej granicach i zasadnie oddalił skargę Spółki stosując art. 151 p.p.s.a. 6.3. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.