I SAB/Wa 92/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi L.R., K. P. i Z. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących L.R., K. P. i Z. P. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. L. R.R., K. P. i Z. P., reprezentowani przez adwokata R. N. pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. wnieśli skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 10 maja 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1956 r. odmawiającego J.W. P. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. NrHip. [...] o powierzchni [...] m2. Pełnomocnik wniósł o zobowiązanie SKO w W. do rozpoznania wniosku w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Pełnomocnik wskazał, że pismem z dnia 27 listopada 2013 r. wezwał SKO w W. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie. Strony zarzuciły, że organ pomimo upływu terminów określonych w art. 35 k.p.a. nie podjął żadnych czynności w sprawie, nie wyjaśnił istoty przedłużającego się milczenia, a także nie wyznaczył dodatkowego terminu zakończenia prowadzonego postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi. Organ podniósł, że wniosek z dnia 10 maja 2013 r. o stwierdzenie nieważności nadany został przez strony w dniu 18 lipca 2013 r., a do organu wpłynął w dniu 22 lipca 2013 r. W dniu 1 sierpnia 2013 r. organ wystąpił o przekazanie akt własnościowych nieruchomości. Akta sprawy zawierające akta postępowania o przyznanie prawa własności czasowej oraz wypis z rejestru gruntów i budynków przekazane zostały do organu w dniu 10 września 2013 r. Organ podniósł też, że od 1 maja 2013 r. do 1 października 2013 r. ze względu na nieprzekazanie środków z budżetu Państwa organ pracował w zmniejszonym o połowę składzie przy jednoczesnym zwiększonym wpływie spraw. W dniu 28 lutego 2014 r. SKO zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania oraz podjęło działania w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Z uwagi na to, że stroną postępowania jest 146 osób, w tym niektóre z tych osób mieszkają za granicą, organ wniósł o niewyznaczanie miesięcznego terminu na załatwienie sprawy, z uwagi na konieczność zagwarantowania stronom możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Pismem z dnia 9 maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zawiadomiło Sąd, iż w sprawie wydane zostało postanowienie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania. Postanowienie wydane zostało na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ zawiesił postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych po A. Ś., W. G., R. G., I. M. i wezwał wnioskodawców do podjęcia postępowania zmierzającego do ustalenia następstwa prawnego po wymienionych osobach. Organ wskazał, że stronami postępowania są właściciele nieruchomości objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd stwierdził, że skarga na bezczynność SKO w W. w dniu jej wniesienia do Sądu była zasadna. Pomimo bowiem upływu terminu określonego w przepisie art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., na dzień wniesienia skargi organ nie wydał ani decyzji ani postanowienia, które podlegałyby kontroli sądu administracyjnego. W sprawie tej jednakże, w dniu [...] maja 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało postanowienie o numerze [...], którym zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1956 r. odmawiającego J. W. P. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. NrHip. [...] o powierzchni [...] m2 z uwagi na konieczność ustalenia następców prawnych po A. Ś., W. G., R. G., I. M. Jednocześnie w postanowieniu tym organ wezwał wnioskodawców do podjęcia działania zmierzającego do ustalenia następstwa prawnego po wymienionych osobach. Organ wskazał, że stronami postępowania w sprawie są właściciele nieruchomości objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. do czasu formalnego podjęcia przez organ zawieszonego postępowania administracyjnego. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę toku instancji administracyjnej. Na gruncie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego, zwłaszcza, gdy zawieszenie postępowania administracyjnego jest konsekwencją dokonanego przez organ wcześniej ustalenia, co do istnienia interesu prawnego osób uznanych za strony postępowania nieważnościowego. Dokonanie przez Sąd w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa procesowego i materialnego w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium, co – w niniejszej sprawie – wydaje się nieuprawnione. Z tych też względów, biorąc pod uwagę fakt istnienia w obrocie prawnym postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny W Warszawie orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w tym zakresie. Jednocześnie, rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Od dnia 18 lipca 2013 r., kiedy to strony nadały w placówce pocztowej wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia, upłynął wprawdzie termin określony w art. 35 § 3 k.p.a., jednakże organ podejmował działania zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, w tym, jak wynika z akt dokonywał ustalenia stron postępowania. Z uwagi na to, że w ocenie organu zaszły podstawy do zawieszenia postępowania nieważnościowego, SKO w W. wydało postanowienie o zawieszeniu, które podlega odrębnemu zaskarżeniu. Czynności organu nie były pozorne, ale wynikały z przyjętego przez ten organ sposobu rozpatrywania sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej. Organowi nie można zarzucić, że nie wykonywał podstawowych obowiązków zmierzających do należytego przeprowadzenia postępowania i zakończenia go w wymaganej przepisami prawa formie. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, bezczynności organu nie można przypisać w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. Po ewentualnym wyeliminowaniu z obrotu prawnego postanowienia o zawieszeniu postępowania bądź podjęciu go z urzędu przez organ, nie ma przeszkód prawnych, aby strona – w przypadku, gdy SKO w W. nie zakończy postępowania nieważnościowego w przepisanej przepisami prawa formie – wystąpiła do Sądu, po wyczerpaniu środka zaskarżenia – z kolejną skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł, jak w punkcie 3 wyroku, na podstawie przepisu art. 200w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.