IV SA/Wa 580/14
WyrokWSA w Warszawie2014-05-22
Skład orzekający: Anna Szymańska, Katarzyna Golat, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wydane na podstawie uznania istniejącego budynku za zabytek i osiedla za historyczny układ urbanistyczny, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, nie narusza prawa. Sąd stwierdził, że budynek przy ul. [...] w W. oraz osiedle [...] stanowią historyczny układ urbanistyczny, co uzasadnia objęcie ich ochroną konserwatorską i odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, która zakładałaby wyburzenie zabytkowego budynku i zmianę charakteru historycznego układu urbanistycznego.Stan faktyczny
Skarżąca M.W. wniosła skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego po wyburzeniu istniejącego budynku. Organy ochrony zabytków uznały, że istniejący budynek ma walory zabytkowe, a osiedle stanowi historyczny układ urbanistyczny, co uzasadnia odmowę uzgodnienia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie budynku za zabytek i osiedla za historyczny układ urbanistyczny oraz naruszenie jej prawa własności.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej jako: organ II instancji, Minister) nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., wydane w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2607 (dalej jako: WSA w Warszawie), uchylającym postanowienie Ministra z dnia [...] września 2012 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie nr [...] [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej jako: organ I instancji, Konserwator Zabytków) z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z zagospodarowaniem terenu i niezbędną infrastrukturą techniczną po wyburzeniu istniejącego budynku na działce nr [...],[...], obręb [...], przy ul. [...] w W., wydane na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 ze zm., dalej jako: u.o.z.), art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 647 ze zm. dalej jako: u.p.z.p.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.), utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji.
Stan sprawy przestawiał się następująco:
Konserwator Zabytków w postanowieniu z dnia [...] marca 2012 r., odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z zagospodarowaniem terenu i niezbędną infrastrukturą techniczną, przedłożonego z upoważnienia Prezydenta W. przez Kierownika Zespołu Lokalizacji Inwestycji Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego w W., w związku z postępowaniem w sprawie ustalenia warunków zabudowy prowadzonym na wniosek Pani M.W. (dalej jako: skarżąca).
Inwestycja jest planowana do realizacji na działce nr [...],[...], obręb [...] przy ul. [...] w W., po uprzednim wyburzeniu istniejącego na tej nieruchomości budynku mieszkalnego. W postanowieniu z dnia [...] marca 2012 r. Konserwator Zabytków odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla wyżej wymienionej inwestycji.
Na powyższe postanowienie, z zachowaniem ustawowego terminu, zażalenie wniosła skarżąca. Postanowieniu organu I instancji zarzuciła m.in. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2010 r. nr 75 poz. 474, dalej jako: ustawa zmieniająca, nowelizacja) poprzez przyjęcie, iż "wpis do wykazu nieruchomości przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków" jest ustawową formą ochrony i błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że "budynek położony przy ul. [...] w W. ma cechy zabytku oraz, że na terenie osiedla [...] został zachowany jednorodny i powtarzalny układ zabudowy". Po rozpatrzeniu zażalenia organ II instancji w postanowieniu z dnia [...] września 2012 r., utrzymał w mocy postanowienie Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2012 r. Minister podzielił stanowisko organu I instancji
Na skutek wniesionej przez skarżącą skargi, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2607/12 uchylił postanowienie Ministra z dnia [...] września 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 15, art. 77 § 1 k.p.a. i uznał, iż "z racji daleko idących zastrzeżeń skarżącej Minister winien był w szczególności wyjaśnić, czy budynek istniejący obecnie na terenie inwestycji rzeczywiście ma walory zabytkowe, uzasadniające objęcie go ochroną konserwatorską". W ocenie WSA w Warszawie, zastrzeżenia podniesione przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, dotyczące dokonanych przekształceń zabudowy na terenie omawianego osiedla, wpływających na jego jednorodność i czytelność oraz zastrzeżenia co do wartości zabytkowej budynku, nie zostały rozpatrzone przez organ zażaleniowy w sposób dostatecznie wyczerpujący. Powyższe orzeczenie Sądu jest prawomocne.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r., organ II instancji wydał postanowienie z dnia [...] stycznia 2014 r., w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W skardze na wyżej wymienione rozstrzygnięcie organu II instancji strona skarżąca zarzuciła na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: ustawa p.p.s.a.), że zaskarżone postanowienie, utrzymujące w mocy postanowienie Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2012 r., zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
-art. 3 pkt l i 2 u.o.z., poprzez błędne przyjęcie, że budynek posadowiony na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...],[...], obręb [...], jest zabytkiem nieruchomym;
- art. 22 ust. 5 u.o.z., poprzez błędne uznanie osiedla [...] za historyczny układ urbanistyczny, który może stanowić podstawę do uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy z Konserwatorem Zabytków;
- art. 3 pkt 12 u.o.z., poprzez błędne przyjęcie, że budynek posadowiony na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...],[...], obręb [...], stanowi część historycznego układu urbanistycznego;
- art. 3 pkt 12 u.o.z., poprzez błędne przyjęcie, że osiedle [...] stanowi historyczny układ urbanistyczny;
- art. 64 ust. l i 2 oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem w ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie Ministra w sposób nieuprawniony narusza jej prawo własności.
Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 w zw. z art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy p.p.s.a. skarżąca zarzuciła, że:
- zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy zmieniającej, albowiem organ II instancji niezasadnie uznał, że inwestycja obejmująca budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną, przeprowadzona zgodnie z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy naruszy przepisy u.o.z.;
-zaskarżone postanowienie Ministra zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., albowiem organ II instancji nie podjął czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to nie przeprowadził oględzin budynku;
- zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., albowiem organ II instancji wydając zaskarżone postanowienie nie miał na względzie jej słusznego interesu.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż samo znajdowanie się przedmiotowego budynku w wykazie zabytków w W., nie przesądza o zasadności objęcia go reżimem u.o.z. Jej zdaniem, budynek ten nie spełnia kryteriów przedmiotowych zabytku. Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Ministra z dnia [...] stycznia 2014 r. w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2014 r. organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra nie narusza przepisów obowiązującego prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Zarzuty skargi zasadniczo koncentrują się na kwestionowaniu podstaw uznania przez organy budynku posadowionego na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] za zabytek oraz uznaniu osiedla [...] za historyczny układ urbanistyczny, który stanowił podstawę uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy z Konserwatorem Zabytków.
Na wstępie podkreślenia wymaga, iż w myśl art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p. decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 u.o.z. W doktrynie uzgodnienie uznawane jest za jeden ze sposobów wykonywania funkcji koordynacyjnej. Musi być traktowane, jako nałożenie obowiązku doprowadzenia do zgody. W okolicznościach braku zgody określona czynność nie może mieć miejsca, a zaistniałą sytuację traktować należy bądź jako spór typu kompetencyjnego, bądź jako stan wymagający wkroczenia organu koordynacyjnego, o ile przepisy to przewidują. Zdaniem Z. Rybickiego, "Mówiąc tu o obowiązku uzgodnienia mamy na uwadze obowiązek prawny wynikający z przepisów" (Z. Rybicki, Administracja gospodarcza w PRL, Warszawa 1975, s. 336.). Z orzecznictwa wynika, że "Postępowanie uzgodnieniowe, aczkolwiek ma charakter służebny w stosunku do postępowania głównego, to kończy się wydaniem aktu, który podlega samodzielnemu zaskarżeniu do organu wyższej instancji i w konsekwencji na orzeczenie organu II instancji służy skarga do sądu administracyjnego, a nadto z uwagi na treść art. 126 k.p.a. postanowienia wydane na podstawie art. 106 k.p.a. podlegają wzruszeniu w trybach nadzwyczajnych" (Wyrok WSA z dnia 9 września 2010 r., II SA/Ol 655/10, Lex nr 754019). Uzgodnienie zakłada z jednej strony istnienie równorzędności podmiotów co najmniej w danej kwestii, z drugiej strony konkretność sytuacji, która ulec musi uzgodnieniu. Uzgodnienie jest formą współdziałania organów administracji.
W niniejszej sprawie przesłanki powstania obowiązku uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla planowanej inwestycji zlokalizowanej przy ul. [...] w W. wskazuje art. 53 ust. 4 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 czerwca 2010 r. w związku z art. 60 ust.1 u.p.z.p. Przepis ten stanowi, że decyzje w sprawach ustalenia warunków zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 u.o.z. oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Z racji tego, że cytowane wyżej brzmienie art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p., obowiązujące w wyniku znowelizowania tej ustawy z dniem 5 czerwca 2010 r. na mocy art. 4 ustawy nowelizującej u.o.z., nakłada obowiązek dokonania uzgodnień projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy z organami ochrony zabytków również w odniesieniu do obszarów i obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Podkreślić należy, że nowelizacja u.o.z. wprowadziła znaczące zmiany w odniesieniu do ewidencji zabytków. Zgodnie z art. 22 ust. 5 u.o.z. w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Na podstawie art. 6 nowelizacji zobowiązano Generalnego Konserwatora Zabytków oraz wojewódzkich konserwatorów zabytków do założenia, w terminie 3 lat od dnia wejścia nowelizacji w życie (tj. do dnia 5 czerwca 2013 r.), odpowiednio krajowej i wojewódzkiej ewidencji zabytków. W art. 7 nowelizacji zobowiązano wojewódzkich konserwatorów zabytków do przekazania, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (tj. do dnia 5 grudnia 2010 r.), wójtom (burmistrzom, prezydentom miast) i starostom wykazów zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b ustawy oraz wykazów zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Na podstawie art. 6 ust. 2 nowelizacji zobowiązano wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) do założenia, w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o którym mowa w art. 7, gminnej ewidencji zabytków.
Podstawą uzgodnienia przedłożonego w niniejszej sprawie projektu decyzji o warunkach zabudowy stanowił wykaz zabytków. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej, do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o ustaleniu inwestycji celu publicznego oraz decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 tej ustawy.
Jeśli jakiś obiekt spełnia przesłanki określone w art. 3 pkt 1 u.o.z., jest on zabytkiem w znaczeniu materialnym, a fakt ten wynika z właściwości samego obiektu i wskazanego przepisu prawa. Nieruchomość będąca zabytkiem nieruchomym, to obiekt trwale związany z miejscem i otoczeniem.
Zakres i formy ochrony zabytku uzależnione są od stanu prawnego. Ujęcie obiektu w wykazie zabytków zmienia sytuację prawną takiego obiektu w kontekście jego ochrony. Przez pojęcie ochrony zabytków w literaturze rozumie się ogół działań zabezpieczających materialne obiekty kultury przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub dewastacją (J. Pruszyński, Ochrona zabytków w Polsce, Warszawa 1989, s. 8). Charakter ochrony i określenie jej zasad w formie prawa wywołuje konkretne skutki prawne w zakresie ich działań lub zaniechań. W ogólnym ujęciu zabytek to świadectwo dawnej działalności ludzkiej, dokumentujące przeszłość, identyfikujące społeczeństwo kulturalnie, historycznie a często politycznie.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 u.o.z., zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w art. 3 pkt 1 u.o.z. Nie każdy zabytek objęty jest bowiem ochroną prawną. Ochrona ta obejmuje tylko te zabytki, w stosunku do których zastosowano określoną formę ochrony. Zdaniem Sądu, taką formą ochrony prawnej jest wykaz zabytków. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że budynek przy ul. [...] w W. nie spełnia przesłanek przedmiotowych zabytku nieruchomego w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] stycznia 2014 r. szczegółowo wyjaśnił jakie kryteria zadecydowały o uznaniu przedmiotowego budynku za zabytek nieruchomy. Wywody te w ocenie Sądu, stanowią logiczną i konsekwentną całość.
W chwili wydawania przez Ministra zaskarżonego postanowienia zarówno budynek mieszkalny przy ul. [...], jak i układ urbanistyczny osiedla [...] w obrębie ulic: [...]. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] znajdował się w wykazie zabytków. Gmina W. do dnia wydania przez organ II instancji zaskarżonego postanowienia nie utworzyła gminnej ewidencji zabytków, zatem podstawą uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy był wykaz zabytków. Celem przyjętego w art. 7 nowelizacji rozwiązania jest gromadzenie danych o zabytkach w wykazie zabytków. Jego zawartość ma ułatwić pracę użytkownikom wykazu oraz podmiotom zobowiązanym do uzgadnia m.in. projektów decyzji o warunkach zabudowy. W języku potocznym słowa: wykaz i ewidencja mają zbliżone znaczenia. W ogólnym ujęciu słowo "ewidencja" oznacza wykaz, spis zawierający dane. Może ona obejmować rejestrację jakiś faktów (T. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. I, Warszawa 1978, s. 562.). Ewidencja to spis (kartoteka) istniejących faktycznie przedmiotów, obiektów, prowadzona dla celów praktycznych lub naukowych.
W ocenie Sądu, wykaz zabytków o którym mowa w art. 7 nowelizacji należy zaliczyć do instrumentów prawnych ochrony zabytków. Jako układ bezpośredniego lub pośredniego oddziaływania, wykaz zabytków służy osiągnięciu podstawowego celu jakim jest ich ochrona zabytków. Prawnym odpowiednikiem wykazu zabytków są normy prawne zawarte w u.o.z., które stanowią środek pomagający ustawodawcy w osiągnięciu zamierzonych celów związanych z ochroną zabytków. W kontekście powyższych uwag niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia: art. 3 pkt. 1 i 2 u.o.z. oraz art. 22 ust. 5 u.o.z. W ocenie Sądu, organ II instancji prawidłowo przyjął, że budynek posadowiony na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] jest zabytkiem nieruchomym. W niniejszej sprawie skutek prawny objęcia nieruchomości ochroną w świetle wyżej wymienionych przepisów u.o.z. wynikał z tego, że budynek mieszkalny przy ul. [...] w W., jak i układ urbanistyczny osiedla [...] w obrębie ulic: [...].[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] spełniały warunki ustawowe do ujęcia w wykazie zabytków.
Odnosząc się do zarzutu skargi w zakresie naruszenia art. 3 pkt 12 u.o.z., Sąd stwierdza, iż organ II instancji w sposób uprawniony ustalił, że osiedle [...] stanowi historyczny układ urbanistyczny. Zdaniem Sądu, organ II instancji w sposób prawidłowy uznał, że właściwym jest określenie i zachowanie zabytkowych cech otoczenia, tam gdzie wyraźnie łączy się ono z konkretnym zabytkiem.
W niniejszej sprawie otoczeniem dla budynku położonego przy ul. [...] w W. jest historyczny układ urbanistyczny. Musi on być postrzegany łącznie z zabytkiem poddanym ochronie. Pierwszym etapem do zniszczenia obiektu zabytkowego może być dewastacja jego otoczenia. W niniejszej sprawie historyczny układ urbanistyczny stanowi swojego rodzaju strefę ochronną dla zabytku nieruchomego. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowo i w sposób logiczny wyjaśnił na jakiej podstawie ustalił, że osiedle [...] stanowi historyczny układ urbanistyczny oraz z jakich powodów budynek położony przy ul. [...] w W. stanowi część wyżej wymienionego historycznego układu urbanistycznego. Zdaniem organu II instancji, w przypadku osiedla [...] i zabudowy ul. [...] historyczny układ urbanistyczny jest dobrze zachowany i czytelny, a stanowiący własność skarżącej budynek przy ul. [...] posiada walory zabytkowe uzasadniające ujęcie go wykazie zabytków. Ulica [...] znajduje się na terenie układu urbanistycznego osiedla [...], rozplanowanego na początku lat 30. XX w. W ocenie organu oraz Sądu historyczna zabudowa tego terenu wyróżnia się kameralnym, wiejskim charakterem i niewielką skalą budynków. Według organu, pomimo częściowych przekształceń zabudowy osiedla [...] w czasie, kiedy teren pozbawiony był ochrony konserwatorskiej, zachowany został jednorodny, powtarzalny układ zabudowy oraz czytelny charakter i pierwotny kształt architektoniczny budynków. Ponadto, budynek przy ul. [...] jest "typowym przykładem zachowanej historycznej zabudowy ulicy: jest to dom parterowy, przykryty wysokim, stromym dwuspadowym dachem i - jako zachowany w niezmienionym kształcie - stanowi istotny element historycznego układu tej części osiedla [...], jest przykładem budownictwa osiedlowego W. z lat 30. XX w." Jednocześnie, Konserwator Zabytków słusznie wskazał, że realizacja inwestycji zgodnie z założeniami przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy stanowić będzie uszczerbek dla wartości zabytku, jakim jest układ urbanistyczny osiedla [...], gdyż umożliwia usytuowanie na przedmiotowej nieruchomości budynku o większych gabarytach i odmiennej geometrii dachu niż istniejący budynek historyczny.
W ocenie Sądu realizacja planowanej inwestycji jest niedopuszczalna ze stanowiska konserwatorskiego, gdyż oznaczałaby rozbiórkę zabytkowego domu przy ul. [...] w W. Ponadto wymiana pierwotnego elementu historycznego układu urbanistycznego przedmiotowego osiedla na obiekt współczesny, który powstałby w miejscu zburzonego zabytku, prowadziłaby do obniżenia walorów zabytkowych całego chronionego obszaru. Zdaniem Sądu, instancji, budynek projektowany w parametrach ustalonych w przedłożonej do uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, dopuszczalną maksymalną szerokością elewacji frontowej nie dostosuje się do charakterystycznych cech istniejącego zespołu i będzie stanowić element dysharmonizujący. Według Sądu, na podstawie ustaleń organu pierwszej instancji, popartych aktualną dokumentacją fotograficzną, archiwalnymi zdjęciami wybranych budynków przy ul. [...], archiwalnymi projektami i współczesną mapą tego terenu można bezspornie stwierdzić, że opisany powyżej międzywojenny układ urbanistyczny zachował się w dobrym stopniu i jest czytelny. Sąd podziela także stanowisko organu II instancji, według którego przetrwał także bez żadnych przekształceń układ komunikacyjny osiedla, tj. rozplanowanie, przebieg, szerokość ulic i dróg, czytelna jest pierwotna parcelacja terenu, charakteryzująca się układem regularnie rozmierzonych długich wąskich działek (za wyjątkiem działek narożnych). Organ II instancji prawidłowo ustalił, iż w znacznej mierze zachował się też historyczny sposób lokowania zabudowy i zagospodarowania terenu, z budynkami zgrupowanymi we frontowych częściach działek i wolną przestrzenią wewnątrz. Organ II instancji w sposób czytelny uzasadnił z jakich powodów uznaje, że budynek skarżącej, jest przykładem pierwotnej zabudowy tego terenu pochodzącym z lat trzydziestych XX wieku. Zdaniem organu, świadczą o tym projekty osiedla [...] z tego okresu, z naniesionym przedmiotowym obiektem, dokumentacja konserwatorska oraz forma architektoniczna obiektu i jego spójność z innymi budynkami usytuowanymi wzdłuż ulicy [...]. Forma architektoniczna tego obiektu jest powtórzona w innych budynkach. Jako przykład historycznej zabudowy osiedla z lat 30. XX w. budynek należący do skarżącej stanowi ważny element kształtujący narożnik południowego odcinka ulicy [...], odznacza się wartością historyczną i naukową. Budynek ten zamyka i wieńczy ciąg historycznej zabudowy południowego odcinka ulicy [...].
Sąd stwierdza, że wydana odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla tej inwestycji nie nosi cech dowolności. Organy konserwatorskie obszernie i szczegółowo uzasadniły swe stanowisko z zachowaniem wymogów art. 7 k.p.a. Organy administracji w toczącym się postępowaniu w sposób prawidłowy zastosowały zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. O naruszeniu tego przepisu nie świadczy nieuwzględnienie argumentacji skarżącej. Kierowały się zapisami przedłożonego im projektu decyzji o warunkach zabudowy i zasadnie przyjęły, że zamierzone przez inwestora wyburzenie istniejącego na działce budynku przy ul. [...] w W. będzie godziło w cele ochrony tego zabytkowego budynku, jako jednego z nielicznych ocalałych ze zniszczeń II wojny światowej. Organy w niniejszej sprawie wskazały, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodniły, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych skarżącej. Sąd dokonał oceny istnienia tego interesu, jak i jego znaczenia, a także przesłanek powodujących konieczność przedłożenia w toczącym się postępowaniu interesu publicznego nad indywidualnym interesem skarżącej. Organy konserwatorskie obu instancji przeanalizowały projekt decyzji o warunkach dla tej inwestycji i wnikliwie uzasadniły swe stanowisko. Z tego względu nie zasługiwały na uwzględnienie zarzutu naruszenia artykułu 7 k.p.a., sformułowanego w skardze. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca dopuszcza ingerencję w prawo własności, która musi mieć podstawy w regulacji ustawowej. Dopuszczalność ograniczenia prawa własności może nastąpić w wyniku działania organów władzy publicznej, podjętego w ustanowionych w ustawach formach prawnych. W przypadku własności zabytków nieruchomych mamy do czynienia z rzeczami o charakterze dóbr publicznych. W prawie dotyczącym ochrony zabytków powstaje szczególny stosunek administracji wobec prawa własności tych dóbr. Treścią tego stosunku jest dążenie do częściowego lub całkowitego wyłączenia tych dóbr spod panowania prywatnoprawnego i podporządkowanie reżimowi publicznemu (zob. A. Wasilewski, Administracja wobec prawa własności nieruchomości gruntowych. Rozważania z zakresu nauki prawa administracyjnego, ZNUJ CCLXXXIV, Prace Prawnicze, z. 54, s. 64.).
Sąd jednocześnie stwierdza, że postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2012 r. odmawiające uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z zagospodarowaniem terenu i niezbędną infrastrukturą techniczną, po wyburzeniu istniejącego na działce budynku przy ul. [...] nr [...] na działce nr [...],[...], obręb [...] w W., było już przedmiotem skargi skierowanej przez skarżącą do WSA w Warszawie (sprawa IV SA/Wa 2607/12). W sprawie tej zapadł prawomocny wyrok z dnia 6 marca 2013 r., w którym WSA w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie. Zdaniem Sądu orzekającego, w sprawie IV SA/Wa 2607/12 z racji daleko idących zastrzeżeń skarżącej Minister winien był w szczególności wyjaśnić, czy budynek istniejący obecnie na terenie inwestycji rzeczywiści ma walory zabytkowe uzasadniające objęcie go ochroną konserwatorską. W tym kontekście organ miał w szczególności rozważyć, czy nie zachodziły podstawy do podjęcia stosownych procedur na rzecz usunięcia budynku z wykazu zabytków.
Według Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie w następstwie uprawomocnienia się wyroku z dnia 6 marca 2013 r., Minister ponownie rozpatrując zażalenia skarżącej na postanowienie Konserwatora Zabytków uwzględnił uwagi, o których była mowa w wyżej wymienionym wyroku.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd stwierdza iż, organ II instancji w niniejszej sprawie podjął prawidłowe rozstrzygnięcie, w którym utrzymał w mocy postanowienie Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2012 r. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło