II FSK 3650/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-25
Skład orzekający: Jerzy Płusa, Antoni Hanusz, Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opinia techniczna sporządzona na zlecenie strony, dotycząca stanu technicznego budowli, może stanowić wystarczający dowód do wyłączenia tej budowli z opodatkowania podatkiem od nieruchomości z powodu "względów technicznych", jeśli organy podatkowe nie przeprowadziły własnego postępowania dowodowego w celu weryfikacji tej opinii?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 122, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej), ponieważ nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy w kontekście przedstawionej przez stronę opinii technicznej dotyczącej stanu komina. Sąd podkreślił, że organy mają obowiązek zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w przypadku kwestionowania opinii strony, powinny przeprowadzić własne postępowanie dowodowe, a nie jedynie opierać się na swoich twierdzeniach lub braku formalnego powołania biegłego. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA o konieczności ponownego wyjaśnienia sprawy.Stan faktyczny
Spółka nie wykazała do opodatkowania podatkiem od nieruchomości komina, powołując się na względy techniczne uniemożliwiające jego wykorzystanie w działalności gospodarczej, co potwierdzała załączona opinia techniczna. Organy podatkowe uznały, że opinia ta nie jest wystarczającym dowodem, a komin powinien być opodatkowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając naruszenie przepisów postępowania przez organy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, kwestionując prawidłowość postępowania dowodowego i wykładnię przepisów przez WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka (sprawozdawca), Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 1442/13 w sprawie ze skargi F. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz F. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1442/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi F. [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 rok, uchylił zaskarżoną decyzję.
Ze stanu sprawy, przyjętego przez Sąd pierwszej instancji, wynika, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 27 września 2012 r., którą określono Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. w wysokości 42 302,72 zł.
Decyzje organów zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Na terenie nieruchomości posiadanej przez Spółkę, położonej w L. przy ul. Z. [...], znajdują się budowle podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: z 2010 r. Dz.U. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.o.l."). Są to: rurociąg wodociągowy, sieć kanalizacji sanitarnej, nawierzchnia z płyt, studnia, sieć energetyczna, ogrodzenie frontowe i komin o wysokości 40 m.
W deklaracji na podatek za 2012 r. spółka wykazała do opodatkowania 5 469 m² powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i 3 440,97 m² powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, pomijając budowle związane z prowadzeniem tej działalności. Obliczony w deklaracji podatek za 2012 r. wyniósł 80 089 zł.
W odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego do wyjaśnienia powodu niewykazania do opodatkowania budowli o wartości 899 268,01 zł, Spółka stwierdziła, że budowle nie zostały wyszczególnione w deklaracji podatkowej za ten rok podatkowy, gdyż postanowiła nie przyjmować ich do użytkowania, czego potwierdzeniem jest uchwała zarządu z 10 stycznia 2008 r. Powodem takiego postępowania Strony było uznanie, że istniejące budowle nie mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych lub zostaną z tych samych względów przeznaczone do rozbiórki.
Spółka załączyła do akt sprawy opinię techniczną z dnia 6 września 2012 r. sporządzoną przez mgr inż. budownictwa lądowego B.L., dotyczącą komina przemysłowego, w której stwierdzono, że względy techniczne i zmiana technologii uzyskiwania ciepła uniemożliwiają wykorzystywanie komina w działalności gospodarczej.
13 sierpnia 2012 r. Spółka złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za 2012 rok wraz z załącznikiem ZN-1/A od lipca 2012 r., w której wskazała do opodatkowania 5 469 m² powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz 3 680,28 m² powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Obliczony w tej korekcie deklaracji podatek od nieruchomości za 2012 rok wyniósł 85 339 zł.
Określając Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r., organ pierwszej instancji za podstawę obliczenia podatku organ przyjął grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 5 469 m², budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej 898,97 m² i budowle o wartości 899 268,00 zł. Organ przyjął wartość poszczególnych budowli na podstawie kartotek środków trwałych prowadzonych przez Spółkę, w tym wartość komina w kwocie 436 533,35 zł.
Odnosząc się do stanowiska Spółki, że niektóre z budowli zostały uchwałą wyłączone z użytkowania, a nadto nie mogą być wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej ze względów technicznych, organ pierwszej instancji wskazał, że powodem wyłączenia budowli z opodatkowania nie może być uchwała zarządu Spółki o rezygnacji z wykorzystywania budowli w prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż o istnieniu obowiązku podatkowego decydują okoliczności obiektywne, a więc nabycie i posiadanie nieruchomości, w tym budowli. Odnośnie komina znajdującego się w posiadaniu Spółki, organ wskazał, że fakt wpisania tego obiektu do gminnej ewidencji zabytków nie stanowi podstawy do zwolnienia z opodatkowania, gdyż taki skutek wpisu może dotyczyć tylko gruntów i budynków. Organ podkreślił też, że w toku oględzin nieruchomości nie stwierdził wystąpienia względów technicznych.
Odnosząc się do przedstawionej przez Spółkę opinii technicznej, organ wskazał, że z jej treści nie wynika, aby komin trwale nie nadawał się do wykorzystania w działalności gospodarczej Spółki, a jedynie, że nie można go wykorzystywać na chwilę obecną. Organ wyraził też pogląd, że zawarte w opinii stwierdzenia o trwałej niemożliwości naprawy komina i wykorzystywania go w przyszłości nie mieszczą się w ocenie faktów, lecz prawa, i należą do organu podatkowego, a nie specjalisty z zakresu budownictwa. Organ podkreślił też, że przedmiotowe budowle, w tym komin, były w okresie objętym kontrolą ujęte w ewidencji środków trwałych i Spółka dokonywała z tego tytułu odpisów amortyzacyjnych, które zaliczała do kosztów uzyskania przychodu, co potwierdza, że te środki trwałe były kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby podatnika.
W odwołaniu od tej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie art. 240 § 4 w zw. z art. 124 i art. 122, art. 187 § 1, art. 191 w zw. z art. 210 § 4 i art. 198 § 1 Ordynacji podatkowej przez to, że organ podatkowy nie wyjaśnił dokładnie sprawy, nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego, w szczególności nie dokonał oględzin komina, nie odniósł się do twierdzeń podatnika i wniosków zawartych w przedstawionej przez niego opinii technicznej, co do braku możliwości wykorzystania komina w prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej teraz i w przyszłości z uwagi na zły stan techniczny tego obiektu. Ponadto, Spółka zarzuciła organowi podatkowemu naruszenie art. 1a ust. 3 pkt 3 u.p.o.l. przez przyjęcie, że z obowiązku podatkowego podatnik mógłby być zwolniony w razie rozebrania komina, chociaż z przepisu wynika, że wystarczające jest stwierdzenie, że budowla nie jest i nie może być wykorzystana do prowadzenia działalności gospodarczej, a taki stan obiektu został potwierdzony w złożonej organowi opinii technicznej.
Rozpoznając odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, wspomnianą na wstępie decyzją, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w pełni podzielił argumentację i stanowisko zajęte przez Prezydenta Miasta L.
W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz zmianę, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi podatkowemu do ponownego rozpatrzenia, Spółka powtórzyła zarzuty i argumenty sformułowane wcześniej w odwołaniu.
W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że z przedstawionej przez Spółkę opinii technicznej wynika, że komin jest zniszczony, jego skuteczna naprawa nie jest możliwa, co oznacza, że budowla ta nie jest obecnie i nie będzie mogła w przyszłości być wykorzystywana przez podatnika w działalności gospodarczej. Organy nie wyjaśniły podstaw zajętego przez nie odmiennego stanowiska, że naprawa komina jest możliwa, a także pominęły istotny, przedstawiony przez podatnika dowód, tj. opinię techniczną, bez wskazania racjonalnych powodów takiego postępowania. Sprawa nie została zatem dostatecznie wyjaśniona, a podjęte decyzje nie są należycie uzasadnione.
Uwzględniając skargę, Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanych decyzji.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd podkreślił, że przedmiotem sporu w sprawie jest jedynie kwestia objęcia podatkiem od nieruchomości jednej z budowli znajdujących się na działce położonej w L. przy ul. Z. [...], a mianowicie - komina.
Następnie, Sąd, po przytoczeniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., dokonał wykładni pojęcia "względów technicznych" i zgodził się z, prezentowanym w decyzjach i opartym na orzecznictwie sądów administracyjnych, rozumieniem tego pojęcia, że są to trwałe przeszkody, niezależne od podatnika, odnoszące się do przedmiotu opodatkowania, uniemożliwiające wykorzystywanie obiektu teraz i w przyszłości do jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Przyznał też rację Stronie, że istnienie "względów technicznych" może być dowodzone różnymi dowodami i nie jest w tym względzie wymagana decyzja organu nadzoru budowlanego.
Sąd wskazał, że Spółka przedstawiła opinię techniczną sporządzoną przez mgr inż. z zakresu budownictwa lądowego B.L., której wartość merytoryczna jest większa, niż wartość twierdzeń samego podatnika, bowiem spostrzeżenia i wnioski z niej wynikające są oparte na wiedzy merytorycznej w dziedzinie budownictwa. Organy podatkowe w żaden sposób nie podważyły twierdzeń zawartych w tej opinii ani też nie wykazały, że opis budowli przedstawiany przez Spółkę i wynikający z tej opinii jest niezgodny z rzeczywistością. Tym samym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie wiadomo, na jakiej podstawie organy oparły swoje twierdzenia, odmienne od treści opinii technicznej, że komin nadaje się do naprawy i wykorzystania w działalności gospodarczej Spółki.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie można zaaprobować twierdzenia, że naprawa każdego obiektu budowlanego jest możliwa, niezależnie od stanu w jakim się on znajduje, a także, że wnioski autora opinii o braku możliwości skutecznej naprawy i wykorzystania komina, są gołosłowne i wskazują na pozaprawne, tj. ekonomiczne i technologiczne, podstawy niemożności korzystania z przedmiotowej budowli. Autor opinii powołał się bowiem na przeszkody o charakterze technicznym w wykorzystywaniu komina obecnie i w przyszłości, a mianowicie na ubytki cegieł, spękania, nieszczelności, odchylenie od pionu i wypalenie. Jednocześnie, Sąd podkreślił, że nie ma znaczenia, iż w opinii wskazano także na zmianę w technologii pozyskiwania ciepła, bo ewentualne istnienie przeszkód o charakterze ekonomicznym czy technologicznym nie ma znaczenia, jeżeli istnieją także przeszkody o charakterze technicznym.
Dla przyznania racji organom podatkowym, w ocenie Sądu, nie ma też decydującego znaczenia fakt, że przedmiotowa budowla była ujęta przez podatnika w ewidencji środków trwałych i była amortyzowana.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które, na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), zarzuciło:
I naruszenie prawa materialnego tj.:
1) przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że względy techniczne z tego przepisu obejmują również względy technologiczne, w sytuacji gdy względy techniczne, stanowiące wyjątek od zastosowania stawki podatkowej w podatku od nieruchomości dla gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą być interpretowane rozszerzająco i tym samym nie mogą obejmować względów technologicznych;
2) przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwie zastosowanie i przyjęcie, że bliżej nieokreślone oświadczenie podatnika, że nie wykorzystuje określonej budowli i nie będzie wykorzystywał, bo jego zdaniem obiekt nie nadaje się do naprawy z uwagi na techniczne wyeksploatowanie i stwierdzone przez niego wady o charakterze technicznym, jest wystarczające do przyjęcia występowania względów technicznych, w sytuacji gdy wystąpienie względów technicznych powinno wynikać z obiektywnych i wiarygodnych dowodów, których w sprawie brak;
II naruszenie przepisów postępowania tj.:
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku poz. 749 ze zm.), w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z powodu naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, w sytuacji gdy organ ten nie naruszył ww. przepisów.
Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi,
- zasądzenie od strony na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem, stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a więc niejako od początku, lecz ocenia legalność zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest powinność wzięcia pod uwagę z urzędu nieważności postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej wykorzystano obydwie podstawy prawne przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut, dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
Wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i § 2 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 122 , art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na uchylenie przez Sąd pierwszej instancji decyzji organu odwoławczego, jako naruszającej art. 122 , art. 187 § 1 i art. 191 § 1 Ordynacji podatkowej, podczas, gdy, zdaniem autora skargi kasacyjnej, w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zaistniała.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, po dokonaniu wykładni pojęcia "względów technicznych" z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., wskazano, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek wykazania, że dany przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być ze względów technicznych wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. W rozpoznawanej sprawie strona załączyła do akt sprawy opinię rzeczoznawcy – mgr inż. B.L., w której ww. wypowiedział się co do prawa, wskazując, że w sprawie zachodzą względy techniczne uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej przy wykorzystaniu komina znajdującego się w posiadaniu Spółki. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, takie stanowisko, jako wykraczające ponad kompetencje rzeczoznawcy, nie ma wartości dowodowej dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tak więc, Spółka nie wykazała występowania względów technicznych odnośnie budowli w postaci komina. Z tego względu, postępowanie organu podatkowego mieściło się w kompetencjach organu podatkowego i wyczerpywało reguły postępowania dowodowego z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 § 1 Ordynacji podatkowej.
Mając na uwadze powyższe, stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej oraz istotę sporu, która sprowadza się do prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, celem ustalenia czy przedmiot opodatkowania, czyli budowla w postaci komina, może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. na wstępie wskazać należy, że użyty w wymienionej regulacji zwrot "względy techniczne" jest nader trudny do jednoznacznego zdefiniowania. Wobec milczenia ustawodawcy, który nie wyjaśnił tego pojęcia i nie dokonał odesłania do przepisów prawa budowlanego, a jednocześnie nakreślenia w komentowanym przepisie swoistego kontekstu towarzyszącego temu zwrotowi, brak jest możliwości stworzenia na gruncie praktyki uniwersalnej formuły tego pojęcia, którą można by "dopasować" do każdego zdarzenia faktycznego. Wymusza to na organach, konieczność szczegółowego odniesienia się do każdego zaistniałego zdarzenia faktycznego oraz uwzględniania zindywidualizowanych cech każdego przypadku.
W związku z brakiem ustawowej definicji w pierwszej kolejności należy odwołać się do potocznego rozumienia pojęcia "techniczny", a tym samym odnosić je należy do stanu nieruchomości, nie pozwalającego na ich wykorzystanie do prowadzonej działalności. Z treści analizowanego przepisu można wyczytać także, iż "względy" muszą mieć charakter techniczny, a zatem nie, np. prawny, finansowy. Niewątpliwie wyłączenie przedmiotów opodatkowania z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej musi mieć charakter obiektywny, tj. przedmiot opodatkowania nie może nadawać się do prowadzenia działalności gospodarczej przez konkretnego przedsiębiorcę i jednocześnie nie mógłby być wykorzystywany przez inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą o innym charakterze. Względy techniczne dotyczą więc możliwości wykorzystywania konkretnego przedmiotu opodatkowania i są okolicznością faktyczną, niezależną od woli przedsiębiorcy, wynikającą bezpośrednio ze stanu technicznego tego przedmiotu powodującego "zerwanie" jego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Okoliczności powyższego "zerwania" powinny być poddane wnikliwej weryfikacji w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, bowiem należy mieć na względzie przychodowy charakter podatku od nieruchomości, który wynika właśnie ze związku tej daniny z możliwością uzyskiwania przez podatnika przychodów przy wykorzystaniu danej nieruchomość w prowadzonej działalności gospodarczej (zob. szerzej "Źródła finansowania samorządu terytorialnego", pod redakcją naukową A. Hanusza, Wolters Kluwer, Warszawa 2015).
"Względy techniczne" stanowią zatem o tym, że pod względem technicznym dany przedmiot nie nadaje się do użytku nie tylko w prowadzonym przedsiębiorstwie, ale do żadnej innej działalności gospodarczej, gdyż nie spełnia określonych wymogów technicznych niezbędnych do jego wykorzystania w celach gospodarczych.
W rozpoznawanej sprawie Spółka, w celu udowodnienia prawidłowości złożonej przez siebie deklaracji w podatku od nieruchomości i podniesionych twierdzeń o zasadności wyłączenia z opodatkowania komina, przedstawiła opinię techniczną sporządzoną przez mgr inż. z zakresu budownictwa lądowego B.L. z 22 września 2010 r., uzupełnioną następnie pismem z 6 września 2012 r. Niewątpliwie opinia ta nie jest dowodem z opinii biegłego w rozumieniu art. 197 Ordynacji podatkowej, bowiem sporządzający ją nie został powołany jako biegły przez organ podatkowy do jej sporządzenia. Jest to zatem stanowisko strony. Z tego względu, jako błędne ocenić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wartość merytoryczna tej opinii jest większa, niż wartość twierdzeń samego podatnika tylko z uwagi na to, że spostrzeżenia i wnioski z niej wynikające są oparte na wiedzy merytorycznej autora opinii z dziedziny budownictwa.
Nie ulega jednak wątpliwości, że sporna opinia zawiera informacje i fakty istotne na gruncie zaistniałego sporu. Organ podatkowy mógł zatem podważać treść tej opinii, przedstawiając stosowne kontrdowody, wykazując jej błędy merytoryczne albo niezgodność ze stanem faktycznym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organy podatkowe w przedmiotowej sprawie tego nie uczyniły, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania i, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest to stanowisko słuszne.
Wskazać należy, że w treści opinii mgr inż. B.L. wskazał, że sporny komin jest nieużywany od około 40 lat, jego stan techniczny w czasie nabycia przez Spółkę groził zawaleniem, był przekrzywiony, odchylony od pionu o około 30 cm, w 2009 r. komin został spięty klamrami, uzupełniono ubytki cegieł, obniżono wysokość i wykonano impregnację od zewnątrz, stan komina nadal jest taki, że występują spękania, nieszczelności i wypalenia, wnętrze komina jest wypalone
i pokryte sadzami, a dolna jego część jest zasypana sadzami do wysokości 3 metrów, co powoduje, że nie jest możliwa skuteczna naprawa i nie jest możliwe wykorzystywanie tego obiektu.
Mając na uwadze powyższe nie sposób uznać, jak podnosi się w skardze kasacyjnej, że wskazane powyżej okoliczności dotyczą stanu historycznego. Niewątpliwie rzeczoznawca wskazuje także na obecny stan budowli. Nie sposób także przyjąć, jak podnosi autor skargi kasacyjnej, że skoro mgr inż. B.L., dysponując wiadomościami specjalnymi z zakresu budownictwa lądowego, nie podał powodów, dla których stwierdzone usterki uniemożliwiają naprawę komina, to wskazaną opinię należy ocenić jako nieprzydatną i niewiarygodną. Takie twierdzenia organu są przedwczesne i nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, bowiem Kolegium w żaden sposób nie dążyło do wyjaśnienia znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przywołanych w opinii rzeczoznawcy okoliczności.
Niewątpliwie istnienie "względów technicznych" może być dowodzone przez podatnika różnymi dowodami. Nie jest w tym względzie wymagana decyzja organu nadzoru budowlanego. Jeżeli organ podatkowy kwestionuje poprawność złożonej deklaracji, czy też ma wątpliwości, co do rzetelności i prawidłowości przedłożonego stanowiska biegłego rzeczoznawcy, winien przeprowadzić postępowanie dowodowe umożliwiające zajęcie zdecydowanego stanowiska, czy podnoszone przez Spółkę względy techniczne faktycznie występują. Organ ma do dyspozycji szereg środków dowodowych (przesłuchanie strony, zeznania świadków, opinie biegłych), z których w przedmiotowej sprawie nie skorzystał.
Nie sposób podzielić opinii organu zaprezentowanej w skardze kasacyjnej, że fakt wykorzystywania przedmiotowego komina przez Spółkę w działalności gospodarczej w 2012 r., a zatem jego dobry stan techniczny, wywieść należy z okoliczności niezaskarżenia przez Spółkę decyzji Kolegium w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008, 2009 i 2010 r., w których organ wskazał na brak występowania względów technicznych, które powodowałyby, że przedmiotowa budowla nie była i nie mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem jest to twierdzenie nieuzasadnione i zbyt daleko idące. Fakt niezaskarżenia decyzji organu za poprzednie lata podatkowe nie dyskredytuje bowiem w żadnym razie podniesionych w przedmiotowej sprawie okoliczności dotyczących stanu technicznego spornego komina w 2012 r. Podobnie, nie sposób wywieść, jak wskazuje się w skardze kasacyjnej, że fakt podjęcia przez Spółkę uchwały nr [...] z 10 stycznia 2008 r. w przedmiocie nie przyjęcia do użytkowania określonych budowli (w tym także spornego komina) przesądza o braku względów technicznych, bowiem to sama Spółka postanowiła nie użytkować spornych budowli.
Z tego względu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organy dopuściły się w przedmiotowej sprawie naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, bowiem sprawa nie została należycie wyjaśniona w kontekście stanowiska przedstawionego przez Spółkę w załączonej do akt sprawy opinii technicznej. Tymczasem, wskazane powyżej regulacje nakładają na organy podatkowe obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej), zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) i ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 Ordynacji podatkowej), dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 180 Ordynacji podatkowej).
Jednocześnie, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, podziela stanowisko sądów administracyjnych zaprezentowane w licznych wyrokach przywołanych w skardze kasacyjnej, że względy techniczne to nie względy prawne, ekonomiczne, finansowe czy technologiczne. Jednak, jak już wskazano powyżej, skoro brak jest możliwości stworzenia na gruncie praktyki uniwersalnej formuły tego pojęcia, którą można by "dopasować" do wszelkich stanów faktycznych, każda sprawa wymaga indywidualnej i wnikliwej analizy. Nie można zatem wykluczyć, że w konkretnej sytuacji względy techniczne, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., mogą być zbieżne i powiązane ze względami technologicznymi. Takie stanowisko zajął w przedmiotowej sprawie także Sąd pierwszej instancji, a zatem nie znajduje uzasadnienia zarzut dokonania przez ten Sąd błędnej wykładni terminu "względów technicznych" z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.
W świetle powyższych wywodów, nie można także zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji uznał za wystarczające do uznania istnienia względów technicznych odnośnie spornego komina, oświadczenia podatnika, że nie wykorzystuje i nie będzie wykorzystywał tej budowli w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w zaskarżonym wyroku Sąd w żaden sposób nie przesądził, czy takie względy istnieją czy też nie, uchylając zaskarżoną decyzję wobec stwierdzonych braków postępowania dowodowego.
W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. A nadto, stanowi logiczną, zwartą całość, będącą syntezą stanowiska Sądu. Błędne stanowisko, co do wyższej merytorycznej wartości opinii B.L. niż twierdzeń samej Spółki, co wskazano powyżej, nie przesądza o wadliwości uzasadnienia, które zwierało wszelkie niezbędne elementy, a zatem poddawało się weryfikacji.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić zatem należy, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył przytoczonych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło