III SA/Kr 13/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi skargę oddala. Prezydent Miasta na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2001 r. o kierujących pojazdami decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] cofnął Z. Z. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B1, B, T na okres do czasu uzyskania wymaganego stanu zdrowia do prowadzenia pojazdów silnikowych. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że w dniu 7 stycznia 2013 r. wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy stwierdzające istnienie u Z. Z. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B1, B, T z informacją, że ponowne badanie lekarskie jest niecelowe. Z. Z. odwołał się od tego negatywnego orzeczenia lekarskiego. Rozpoznając odwołanie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego orzeczeniem z dnia 26 marca 2013 r. nr [...] także stwierdził u Z. Z. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B1, B, T. W tym stanie faktycznym Prezydent Miasta orzekł o cofnięciu Z. Z. przedmiotowych uprawnień. Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. Z., domagając się jej uchylenia. Zarzucił decyzji naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności ustalenia rzeczywistego stanu zdrowia odwołującego. Wskazał, że organ I instancji zbagatelizował to, że badanie przeprowadzone w Ośrodku Medycyny Pracy jak i badanie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego zostały przeprowadzone w sposób pobieżny. Z. Z. podniósł, że prawo jazdy posiada od 1978 r. i od tego czasu jego stan zdrowia nie uległ pogorszeniu. Wskazał, że urodził się z wadą serca i wada ta nie stanowiła przeszkody podczas dopuszczania go do kierowania pojazdami. Cierpi on na utrwalone migotanie przedsionków i nadciśnienie tętnicze, jednak nie występują u niego zasłabnięcia i nie dochodzi do utraty przytomności, jest krążeniowo wydolny, a specjalista kardiolog lek. R. W., u którego się badał, nie widzi przeciwwskazań do prowadzenia przez niego pojazdów. Zaświadczenie kardiologa zostało sporządzone 28 lutego 2013 r., a więc przed wydaniem orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia 26 marca 2013 r. Podobną opinię o braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów przedstawia w swym zaświadczeniu z dnia 18 marca 2013 r. lek. E. K. - M. Natomiast brak przeciwwskazań pod kątem psychologicznym do kierowania pojazdami została stwierdzona w orzeczeniu nr [...] z dnia 5 grudnia 2012 r. wystawionym przez psychologa T. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W przedmiotowej sprawie Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim z dnia 14 grudnia 2012 r. nr [...] stwierdził u Z. Z. przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B1, B, T, zaznaczając, że ponowne badanie lekarskie jest niecelowe. Następnie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego potwierdził tą diagnozę swoim orzeczeniem lekarskim z dnia 26 marca 2013 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organy orzekające o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami są związane treścią orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie lekarskie, o którym mowa w art. 140 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Wyklucza to możliwość kontrolowania treści orzeczenia lekarskiego tak, jak opinii biegłego przez organ administracyjny prowadzący postępowanie. Z powyższych względów podniesione w odwołaniu argumenty dotyczące badań lekarskich nie mogły zostać uwzględnione. Wskazać też należy, iż przedłożone przez stronę zaświadczenia lekarskie nie przełamują domniemań wynikających z treści orzeczeń lekarskich. Zaświadczenie lekarskie z dnia 18 marca 2013 r. zostało sporządzone przez lekarza rodzinnego. Lekarz rodzinny nie jest natomiast osobą uprawnioną do stwierdzania istnienia lub braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych, to samo dotyczy i zaświadczenia z dnia 28 lutego 2013 r., to samo dotyczy zaświadczenia wydanego przez kardiologa. Do przeprowadzenia badań lekarskich osób kierujących pojazdami i co za tym idzie - formułowania oceny co do istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami przez osobę badaną uprawnione są osoby, które nie tylko posiadają prawo wykonywania zawodu lekarza i 5-letni staż w tym zawodzie, ale też posiadają specjalizację w zakresie medycyny transportu lub medycyny pracy albo inną specjalizację i dodatkowe szkolenie określone w przepisach wydanych na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz są wpisami do ewidencji uprawnionych lekarzy. Tylko zaświadczenie lekarskie wystawione przez "uprawnionego lekarza" (w rozumieniu art. 77 ust 1 ustawy o kierujących pojazdami) mogłoby stanowić, zatem skuteczny przeciwdowód względem tego, co zostało stwierdzone w dokumencie urzędowym, jakim jest ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 26 marca 2013 r. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie, z którym, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podkreślono, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem jest decyzją związaną. Na tą decyzję skargę wniósł Z. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 76 § 2 K.p.a. w związku z art. 104 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym poprzez przyjęcie, że nie zostało obalone domniemanie prawdziwości dokumentu urzędowego stanowiącego podstawę wydanej decyzji, a także art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co za tym idzie błędne stwierdzenie u skarżącego przeciwwskazań do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu skargi wskazał, że dwa zaświadczenia lekarskie przedstawione przez niego są sprzeczne z orzeczeniem stanowiącym podstawę wydanej decyzji w powiązaniu z jego twierdzeniami, że został jedynie "osłuchany" Okoliczność ta powinna spowodować wszczęcie postępowania dowodowego przez organ I instancji, który to zgodnie z zasadą dbałości o słuszny interes obywatela oraz interes społeczny zobowiązany jest do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Postępowanie takie winno polegać na uzyskaniu opinii uzupełniającej lub dokonaniu fachowej oceny przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń. Organy administracji publicznej orzekające o cofnięciu uprawnień nie mogą pod twierdzeniem o ich związaniu treścią orzeczenia lekarskiego bezkrytycznie je przyjmować z jednoczesnym odebraniem waloru wiarygodności przeciwstawnym dokumentom. Weryfikacja i konfrontacja sprzecznych ze sobą dokumentów nie została w żaden sposób przeprowadzona. Podobnie, jeśli chodzi o dokumentację dotyczącą stanu zdrowia psychicznego skarżącego, której organy nie dały żadnej wiarygodności. Ponadto orzeczenie lekarskie uznane przez organ za podstawę decyzji zostało sporządzone tylko przez jednego lekarza. Pomimo prawnego umocowania lekarza orzekającego nie jest w pełni możliwe, aby był on w stanie w pełni rzetelnie wywieść zdecydowanie negatywny wpływ schorzeń na stan zdrowia skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, a wzruszenie kwestionowanego rozstrzygnięcia następuje tylko wówczas, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego lub procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Z powyższego wynika, że sąd orzekając nie może kierować się względami celowości, czy słuszności. Poza tym, w myśl art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270) podstawę orzekania przez sąd stanowi materiał zawarty w aktach sprawy. Rozpoznając sprawę z uwzględnieniem powyższych kryteriów sąd uznał skargę za nieuzasadnioną. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2001 r. o kierujących pojazdami cofnięcie przez starostę uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi następuje w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przedmiotowa sprawa ma swoje źródło w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt [...]. Skarżący Z. Z. został skazany prawomocnie za przestępstwo kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Sąd orzekł środek karny zakazu prowadzenia przez niego wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres 1 roku. W związku z zatrzymaniem prawa jazdy Z. Z. został skierowany na obowiązkowe badania lekarskie i badania psychologiczne. Specjalistyczny charakter badań kierowców, ich warunki i tryb przeprowadzania regulują kompleksowo (odrębnie od procedury administracyjnej) przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2013, poz. 133) wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym, określając, jednocześnie podmioty uprawnione do dokonywania tych badań. Jak wynika z powyższego rozporządzenia nie każdy lekarz może przeprowadzić badanie lekarskie przewidziane w jego przepisach. Mogą to czynić tylko lekarze posiadający uprawnienia, spełniający wymagane rozporządzeniem warunki, uzyskane po odpowiednim przeszkoleniu. W przypadku skierowania kierowcy na badania na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, muszą być one przeprowadzone we właściwym terytorialnie wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (§ 9 ust. 1 rozporządzenia), zaś organem odwoławczym od orzeczenia wydanego w takim ośrodku jest jeden z podmiotów enumeratywnie wymienionych w § 12 ust. 3 rozporządzenia - w niniejszym przypadku jest to orzeczenia z Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Taka regulacja, wyraźnie wskazująca krąg podmiotów uprawnionych do orzekania o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, w razie decyzyjnego skierowania na badania, ma na celu zapewnienie z jednej strony profesjonalizmu, zaś z drugiej - obiektywizmu przy ocenie stanu zdrowia osoby badanej. Na etapie powyższego postępowania diagnostyczno - orzeczniczego strona może kwestionować wyniki badań przedstawiając będące w jej posiadaniu dokumenty lekarskie, takie jak orzeczenia, zaświadczenia, historie choroby, czy wreszcie wyniki innych badań mające znaczenie w sprawie, a w szczególności uprawniona jest do odwołania się od orzeczenia lekarskiego I instancji do specjalistycznego organu wyższego stopnia po doręczeniu jej, stosownie do § 11 ust. 1 rozporządzenia, tego orzeczenia lekarskiego. Uprawnienie do odwołania się stanowi gwarancję zapewnienia ochrony praw osoby badanej. Uprawniony lekarz organu odwoławczego wydając orzeczenie uwzględnia nie tylko wyniki przeprowadzonego przez siebie badania, lecz również dokumentację medyczną zgromadzoną przez lekarza orzekającego w I instancji oraz wyniki konsultacji oraz badań specjalistycznych, pomocniczych, jeśli uznał je za niezbędne. W rozpatrywanej sprawie lekarze obydwu uprawnionych jednostek orzeczniczych, to jest Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego na podstawie własnych przeprowadzonych badań stwierdzili u skarżącego istnienie - z uwagi na zdiagnozowane schorzenie - przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami silnikowymi określonych kategorii. W myśl § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia uprawniony do badań lekarz jest obowiązany prowadzić dokumentację medyczną osób badanych w formie karty badania lekarskiego, której wzór określa załącznik nr 9 rozporządzenia. Do karty badania lekarskiego dołącza się wyniki konsultacji specjalistycznych i badań pomocniczych. Tak, więc wydając orzeczenie lekarz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego dysponował niezbędną dokumentacją i dokumentacją przedstawioną przez skarżącego. Brak jest jakichkolwiek przesłanek aby twierdzić, że badania zostały przeprowadzone nieprawidłowo. Orzeczenie jednostki odwoławczej w świetle § 13 ust. 2 rozporządzenia ma charakter ostateczny, co oznacza, że od orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie służył żaden środek zaskarżenia. Orzeczenia lekarskie zapadłe w trybie tej procedury, nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, co oznacza że organy te są związane takimi orzeczeniami i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (por. wyrok NSA z dnia 25.10.2011 r., I OSK 1859/10). Wskazuje na to choćby posługiwanie się konsekwentnie w przedmiotowym rozporządzeniu nazwą "orzeczenie lekarskie", (którego wzór został określony w załączniku do rozporządzenia) oraz dwuinstancyjność postępowania wskazująca, że wydane przez uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego orzeczenie lekarskie "jest ostateczne" (§ 13 ust. 2 rozporządzenia). Przyjęcie przeciwnego stanowiska oznaczałoby, że organ administracji orzekający w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi zostałby upoważniony między innymi do oceny dokumentacji medycznej oraz wyników badań, w oparciu o które wydano orzeczenie lekarskie, gdyż jak wynika z załącznika nr 5 do rozporządzenia, wzór orzeczenia lekarskiego w nim określony nie przewiduje uzasadnienia. Powyższe czynności nie tylko przekraczałyby kompetencje organu, lecz wręcz byłoby to niemożliwe, gdyż organ nie posiada specjalistycznej wiedzy medycznej. Należy zatem stwierdzić, że jeżeli orzeczenie lekarskie wydane w trybie rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badania lekarskiego kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami zostało wydane przez uprawnionego lekarza i spełnia warunki formalne określone w załączniku nr 5 do tego rozporządzenia, to nie jest możliwe skuteczne jego kwestionowanie poprzez przeprowadzenie dowodu przeciwnego. Kwestionowane orzeczenie lekarskie jest dokumentem urzędowym, któremu kodeks postępowania administracyjnego przyznaje zwiększoną moc dowodową w zakresie tego co nim stwierdzono, bowiem dokument ten jak wskazano wyżej został sporządzony w przypisanej formie i przez powołane do tego organy w zakresie ich działania – rzeczowo, miejscowo i instancyjnie. Skarżący na etapie postępowania diagnostyczno - orzeczniczego miał możliwość, po wydaniu niekorzystnego dla niego orzeczenia przez lekarza Ośrodka Medycyny Pracy, z którym się nie zgadzał, kwestionowania orzeczenia, co uczynił, doręczając posiadane zaświadczenia od lekarza rodzinnego i kardiologa. Organowi zatem były znane te zaświadczenia, jednak nie wpłynęły na stanowisko lekarza orzecznika Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który podzielił stanowisko lekarza Ośrodka Medycyny Pracy przedstawione w orzeczeniu lekarskim z dnia 14 grudnia 2012 r. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w zakresie utrzymującym w mocy decyzję Prezydenta Miasta cofająca skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie narusza prawa. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.