VI SA/Wa 3519/13
WyrokWSA w Warszawie2014-05-28
Skład orzekający: Pamela Kuraś-Dębecka, Grzegorz Nowecki, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa o świadczenie usług tłumaczenia tekstów, nazwana przez strony umową o dzieło, podlega przepisom Kodeksu cywilnego dotyczącym umowy zlecenia, a co za tym idzie, czy osoba wykonująca takie tłumaczenia podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa o świadczenie usług tłumaczenia tekstów, nawet jeśli nazwana przez strony umową o dzieło, w rzeczywistości nosi cechy umowy zlecenia, ponieważ nie prowadzi do powstania samoistnego, indywidualnego rezultatu (dzieła), lecz stanowi świadczenie usług wykonywane z należytą starannością. W związku z tym, osoba wykonująca takie tłumaczenia podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie przepisów dotyczących umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora OW NFZ o stwierdzeniu podlegania przez D. M. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podstawą tej decyzji było ustalenie, że umowy nazwane przez strony 'umowami o dzieło', dotyczące tłumaczenia tekstów, w rzeczywistości stanowiły umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Skarżąca, prowadząca biuro tłumaczeń, kwestionowała tę kwalifikację, twierdząc, że umowy te były umowami o dzieło, a D. M. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. L., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą: R. S. L. w W. (dalej także: "strona" lub "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., pismem z dnia 18 marca 2013 r., zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osób wymienionych we wniosku organu, w tym m.in. D. M.. W uzasadnieniu poinformował o wynikach kontroli przeprowadzonej w firmie skarżącej (biuro tłumaczeń) w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności odprowadzania jako płatnik składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Kontrolą objęto okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2009 r. Płatnik składek w okresie objętym kontrolą nie zgłosił osób wymienionych we wniosku do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na rzecz płatnika składek na podstawie umów cywilnoprawnych, zawartych w zakresie czynności polegających na tłumaczeniu tekstów oraz umów korekty tekstów.
Według ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - w zawartych przez płatnika składek umowach, nazwanych "umowami o dzieło" nie określono przedmiotu dzieła, którego cechy unormowane są w art. 627-646 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej także: "k.c."), gdyż w zwykłym tłumaczeniu tekstu przez tłumacza nie jest tworzone żadne nowe "dzieło", lecz dokonuje się jedynie czynności translatorskiej.
W rezultacie postępowania kontrolnego wykazano, że pomiędzy D. M., a płatnikiem składek zostały zawarte umowy nazwane "umowami o dzieło", niespełniające przesłanek takiej umowy, gdyż ich przedmiotem było świadczenie usług polegających na tłumaczeniu tekstów.
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia [...] maja 2013 r. orzekł, że D. M. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowę o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 k.c. zawartą z firmą skarżącej w okresach:
- od 6 lipca 2007 r. do 9 lipca 2007 r.,
- od 25 września 2007 r. do 26 września 2007 r.,
- od 5 listopada 2007 r. do 30 listopada 2007 r.,
- od 30 stycznia 2008 r. do 31 stycznia 2008 r.,
- od 4 lutego 2008 r. do 26 lutego 2008 r.,
- od 3 marca 2008 r. do 26 marca 2008 r.,
- od 1 kwietnia 2008 r. do 29 kwietnia 2008 r.,
- od 5 maja 2008 r. do 29 maja 2008 r.,
- od 5 września 2008 r. do 26 września 2008 r.
Na ww. strona wniosła odwołanie, zarzucając jej niezgodność z prawem, a w szczególności:
1) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, w związku z art. 69 § 1 ustawy o świadczeniach, polegające na błędnym przyjęciu, że D. M. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie umowy zlecenia, mimo że tłumaczenia wykonywane przez tłumacza odbywały się w ramach zawartej umowy o dzieło,
2) naruszenie art. 627 oraz art. 734 k.c. przez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że obowiązki powierzone tłumaczowi w oparciu o przedłożoną umowę oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazują na to, że zawarta umowa wbrew swojej nazwie, była umową zlecenia, a nie umową o dzieło,
3) błędną interpretację pojęcia przedmiot umowy o dzieło poprzez przyjęcie, że tłumaczenie nie jest dziełem,
4) błędną interpretację charakteru umowy zawieranej pomiędzy tłumaczem a stroną poprzez przyjęcie, iż przedmiotowa umowa nie jest umową rezultatu,
5) błędną interpretację pojęcia umowa o dzieło i przypisanie jej aspektów umowy zlecenie w oparciu o stwierdzenie, że strona kilkukrotnie zamawiała wykonanie tłumaczeń u tego samego tłumacza,
6) sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażające się w przyjęciu błędnego ustalenia, że do wykonania umowy między stroną, a tłumaczem wystarczające jest staranne działanie, a nie osiągnięcie określonego rezultatu w postaci dobrego, wolnego od wad tłumaczenia,
7) art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń mających wpływ na wynik sprawy,
8) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące uzasadnienie wydanej decyzji przez co naruszono także naczelne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 10 k.p.a.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 2 lipca 2013 r., poinformował D. M., że strona jako płatnik składek wniosła odwołanie oraz że na podstawie art. 10 k.p.a. ma prawo brać czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. D. M. nie udzielił odpowiedzi na ww. pismo.
Jednocześnie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 2 lipca 2013 r. poinformował pełnomocnika strony, że na podstawie art. 10 k.p.a. ma prawo brać czynny udział w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Na ww. pismo nie została udzielona odpowiedź.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2013 r.
Organ w uzasadnieniu powołał się na treść art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że zawarte zostały umowy nazwane przez strony "umowa o dzieło" pomiędzy stroną a D. M., na ww. okresy współpracy. Przedmiotem umów było "Tłumaczenie tekstów". W umowach określono wynagrodzenie w konkretnej kwocie.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odniósł się przy tym do argumentacji zawartej w piśmie pełnomocnika strony z dnia 24 kwietnia 2013 r., w którym przedstawił on wyjaśnienia w sprawie umów zawieranych pomiędzy płatnikiem składek a tłumaczami m.in. D. M., wskazanymi we wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W piśmie tym pełnomocnik strony podtrzymał stanowisko płatnika składek prezentowane podczas kontroli przeprowadzonej przez ZUS, zgodnie z którym, zawarte umowy o dzieło są nimi w rzeczywistości, ponieważ potwierdzają te wszystkie istotne warunki umowy o dzieło, między innymi nacisk na osiągnięcie określonego rezultatu, z którego dana osoba była rozliczana, będącego podstawą wypłaty wynagrodzenia. Według opinii pełnomocnika, firma strony powierzając tłumaczowi tłumaczenie konkretnego tekstu, zawsze kładła nacisk na określony rezultat umowy o dzieło, czyli na dobre tłumaczenie wolne od wad. Ponadto pełnomocnik płatnika składek wskazał, iż celem tych umów nie były czynności starannego działania, lecz osiągnięcie końcowego efektu w postaci prawidłowo przetłumaczonego tekstu.
Organ odnosząc się do powyższego stanowiska przytoczył treść art. 734 § 1 oraz art. 627 k.c. Stwierdził, że w judykaturze przyjmuje się, że umowa zlecenia to umowa o świadczenie usług, a umowa o dzieło to umowa polegająca na wykonywaniu usług (umowa rezultatu). Kryterium pozwalającym odróżnić umowę o dzieło od umowy zlecenia jest również możliwość poddania umówionego rezultatu dzieła sprawdzeniu na istnienie wad fizycznych. Wypełnianie zadań w ramach przedmiotowych umów nazwanych "umowami o dzieło", tj. tłumaczenie tekstów, korekta tekstów, nie może zostać zakwalifikowane jako umowa o dzieło, gdyż polegały one na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Sporne umowy były nakierowane na podjęcie działań i dokonywanie określonych czynności przez D. M.. Natomiast przedmiotem umowy o dzieło może być dzieło materialne (rzecz określona co do tożsamości, powstała jako rezultat indywidualnej działalności twórczej przyjmującego zamówienie) oraz dzieło niematerialne (np. utwór w rozumieniu prawa autorskiego).
W konkluzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podzielił argumentację organu I instancji, iż w opisanym przypadku wykonywania czynności tłumaczenia tekstu nie występuje żaden rezultat wyrażony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłączenie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, ma rzetelnie dokonać tłumaczenia. Ponadto, przyjmujący zamówienie zobowiązywał się jedynie do starannego przeprowadzenia wszystkich niezbędnych czynności, nie przyjmując na siebie odpowiedzialności za ich rezultat. Także płatnik składek nie sprawował nad wykonywaniem umów żadnego nadzoru merytorycznego. Organ odwoławczy na poparcie swego stanowiska powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2000 r. sygn. akt IV CKN 152/00 OSNC 2001/4/63, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 roku, sygn. akt: I CSK 703/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12,
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e w związku z art. 69 § 1 ustawy o świadczeniach, polegającym na błędnym przyjęciu, że D. M. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie umowy zlecenia, mimo iż tłumaczenia wykonywane przez tłumacza odbywały się w ramach zawartej umowy o dzieło,
2) naruszenie art. 627 oraz art. 734 k.c. przez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że obowiązki powierzone tłumaczowi w oparciu o przedłożoną umowę oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazują na to, iż zawarta umowa wbrew swojej nazwie, była umową zlecenia, a nie umową o dzieło,
3) błędną interpretację pojęcia przedmiotu umowy o dzieło poprzez przyjęcie, że tłumaczenie nie jest dziełem,
4) błędną interpretację charakteru umowy zawieranej pomiędzy tłumaczem a stroną poprzez przyjęcie, iż przedmiotowa umowa nie jest umową rezultatu,
5) błędną interpretację pojęcia umowa o dzieło i przypisanie jej aspektów umowy zlecenia w oparciu o stwierdzenie, że skarżąca kilkukrotnie zamawiała wykonanie tłumaczeń u tego samego tłumacza,
6) sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażające się w przyjęciu błędnego ustalenia, że do wykonania umowy między stroną, a tłumaczem wystarczające jest staranne działanie, a nie osiągnięcie określonego rezultatu w postaci dobrego, wolnego od wad tłumaczenia,
7) art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń mających wpływ na wynik sprawy,
8) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące uzasadnienie wydanej decyzji przez co naruszono także naczelne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 10 k.p.a.
9) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż korespondencja biura tłumaczeń z innymi tłumaczami, z którymi zawierano umowy na wykonanie tłumaczenia tworzące analogiczny stosunek prawny nie może być dowodem w sprawie.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, stwierdzenia, że ww. decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego.
Strona w uzasadnieniu skargi stwierdziła, że podstawowe znaczenie w sprawie ma ustalenie, czy umowa zawierana pomiędzy stroną a tłumaczem była umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu czy też umową o dzieło. W ocenie skarżącej zarówno treść umowy zawieranej pomiędzy biurem tłumaczeń i tłumaczem jak i okoliczności faktyczne występujące w toku wykonania umowy jednoznacznie wskazują na to, że charakter relacji pomiędzy zamawiającym a wykonawcą przyjmującym zamówienie (tłumaczem) był właściwy dla umowy o dzieło. Zawarta umowa miała przynieść skutek w postaci konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, tj. dobrze przetłumaczonego tekstu, wolnego od wad indywidualnie oznaczonego rezultatu - dzieła, do tego skutku zmierzały strony w toku wykonania umowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 20 maja 2014 r. na poparcie stanowiska przedstawionego w skardze rozwinął argumentację prawną powołując stosowne orzecznictwo sądowe.
Uczestnik postępowania D. M. zawiadomiony o terminie rozprawy, nie zajął stanowiska w sprawie.
|Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: |
| |
|Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar |
|sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu |
|sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji |
|publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. |
|Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną |
|(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153,|
|poz. 1270 ze zm.). |
|Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało |
|wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie |
|przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji |
|(postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji |
|(postanowienia) z naruszeniem prawa. |
|Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie jest ona zasadna. |
|Istotą sporu pomiędzy stronami jest kwestia prawidłowej oceny organu co do występowania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego D. M. w |
|czasie wykonywania umów cywilnoprawnych na rzecz skarżącej we wskazanych okresach 2007 r. oraz 2008 r. |
|Przedmiotem oceny organu na gruncie niniejszej sprawy jest uznanie, że sporządzenie tłumaczeń tekstów oraz ich korekta, co wynika z |
|treści zawartych umów przez D. M., nie jest dziełem, a wynika z jego pracy w charakterze tłumacza przysięgłego. |
|Należy w tym miejscu podkreślić, że art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia |
|zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są|
|osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się|
|przepisy Kodeksu cywilnego (k.c.) dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. |
|Z kolei zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub |
|innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i |
|odprowadza zamawiający. |
|Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c. stosuje się |
|odpowiednio przepisy o zleceniu. |
|Oznacza to, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umowa o dzieło" nie przesadza o jej charakterze. Decydująca okazuje się |
|treść zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o charakterze współpracy. |
|Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla |
|dającego zlecenie. Natomiast zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania |
|oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. |
|Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o |
|dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło - "wykonawcą") doprowadziły do |
|konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Wówczas sporządzenie określonego tłumaczenia można uznać za dzieło, pod warunkiem, że|
|zapisy umowy o dzieło spełniałyby warunki umowy rezultatu. |
|Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. |
|Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z |
|góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został |
|objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, |
|ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy. |
|Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie |
|utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób |
|nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest |
|rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być |
|podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. |
|Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. |
|627 k.c., t. 36). |
|Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do |
|zapłaty wynagrodzenia. |
|Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło są określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a |
|także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa|
|o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych |
|warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej |
|staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków |
|świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności |
|świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc |
|odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu |
|Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych|
|warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania |
|przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, |
|pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391). |
|Skoro w myśl art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o|
|zleceniu, to ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana |
|innymi przepisami" - pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązku odpowiedniego zastosowania przepisów |
|o zleceniu. Przy czym należy wskazać, że subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w |
|rozumieniu art. 734 k.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i |
|nast.). |
|Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, że bardzo istotna przesłanka zastosowania art. 750 k.c. wyraża się w tym, że umowa o świadczenie |
|usług nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie, jako umowy o dzieło. |
|Innymi słowy, umowy o osiągnięcie rezultatu stanowiącego dzieło, w rozumieniu przepisów art. 627 i nast. k.c. dotyczących umowy o |
|dzieło, nie mogą zostać zakwalifikowane, jako umowy o świadczenie usług. Oznacza to, że z zakresu art. 750 k.c. wyłączone są nie tylko |
|umowy o dzieło, ale także inne umowy nazwane, których celem jest osiągnięcie określonego rezultatu, zarówno takie, do których przepisy |
|o umowie o dzieło znajdują odpowiednie zastosowanie, jak i takie, które mają regulację ustawową niezawierającą takiego odesłania. |
|Ponadto należy zauważyć, że wyłączone spod dyspozycji art. 750 k.c. są również umowy nienazwane, których istota wykazuje zbieżność z |
|umową o dzieło, uzasadniającą stosowanie przepisów o tej umowie w drodze analogii (np. nieodpłatne wykonanie dzieła). Również, jeśli |
|chodzi o przypadek tzw. umów mieszanych, przepis art. 750 k.c. znajduje zastosowanie w zakresie, w jakim umowa dotyczy świadczenia |
|usług, nieuregulowanych innymi przepisami, albo do których nie znajdą zastosowania w drodze analogii przepisy odnoszące się do |
|którejkolwiek umowy nazwanej, mającej za przedmiot świadczenie usług. Dotyczy to zarówno umów, których przedmiotem jest zobowiązanie do|
|świadczenia usług, obejmujących dokonywanie czynności faktycznych i prawnych (por. m.in. M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks |
|cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 692), jak i umów łączących elementy umowy o świadczenie usług z elementami umowy o dzieło. |
|Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania |
|określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie |
|zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, |
|jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej |
|staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), |
|Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, |
|1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie |
|zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy też nie. |
|Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ prawidłowo ustalił, że D. M. przyjął zamówienia |
|polegające na tłumaczeniu i korekcie dokumentów z języka obcego na język polski i odwrotnie, dotyczących bieżącej działalności |
|gospodarczej (przykładowo różnego rodzaju umowy, pełnomocnictwa, kontrakty, sprawozdania finansowe). Zgodnie z umową o współpracy z |
|biurem tłumaczeń prowadzonym przez skarżącą, przystąpienie do tłumaczenia tekstów wymagało każdorazowo złożenia odpowiedniego |
|zamówienia na jego wykonanie z podaniem jego przedmiotu, terminu oraz wynagrodzenia. Zgodnie z umową D. M. był zobowiązany do wykonania|
|w sposób prawidłowy i z należytą staranności czynności przetłumaczenia tekstu objętego danym zamówieniem. |
|W ocenie Sądu, oznacza to, że sporządzenie tego rodzaju tłumaczeń w opisanej wyżej formie nie stanowiło umowy o dzieło, gdyż w tak |
|określonym zakresie czynności, do wykonywania których zobowiązał się D. M. nie występuje żaden dodatkowy rezultat ucieleśniony w |
|postaci w pełni autorskiego i twórczego tłumaczenia tekstu, jego nowej jakości lub interpretacji, jak to ma miejsce przykładowo przy |
|tłumaczeniu dzieł literatury pięknej. W analizowanym przypadku, z uwagi na ramowy, a nie indywidualny charakter współpracy D. M. z |
|biurem tłumaczeń skarżącej, jak również rodzaj przekazywanych do tłumaczenia tekstów (w istocie dokumentów z zakresu obrotu |
|gospodarczego ), rolą tłumacza było jak najwierniejsze oddanie ich treści w innym języku, a zatem jedynie ich ścisłe (precyzyjne) |
|odwzorowanie. Taki zakres tłumaczenia nie rożni się w istocie od tłumaczenia słownego np. symultanicznego, gdyż nakierowane jest na |
|osiągnięcie tego samego skutku, w postaci wiernego oddania treści poszczególnych wyrazów (słów) lub napisanych (wypowiadanych) w obcym |
|języku, tak aby w pełni oddać ich sens oraz znaczenie. |
|W ocenie Sądu powyższe stanowi wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy – D. M., który stosownie do posiadanej wiedzy, w ramach |
|złożonego zamówienia, miał dokonywać tłumaczenia tekstów dokumentujących określone zdarzenia gospodarcze lub cywilnoprawne. Należy przy|
|tym podkreślić, iż organy administracji dowiodły, że czynności wykonywane przez tłumacza miały charakter powtarzalny, zaś dzieło |
|powinno mieć charakter indywidualny i jednostkowy. Nie mniej istotne pod względem dowodowym są wskazane przez organ okresy współpracy |
|D. M. ze skarżącą, mające zdecydowanie charakter zlecenia niż dzieła, z uwagi szybkie i krótkie terminy poszczególnych zamówień na |
|tłumaczenie. |
|Oznacza to, że w tym przypadku elementem przedmiotowo istotnym umów było działanie w celu osiągnięcia skutku w postaci prawidłowego |
|dokonywania czynności, a nie zrealizowanie rezultatu. Umowy te były nakierowane na podjęcie wymienionych w nich działań i dokonywanie |
|określonych czynności przez D. M., należy zatem podzielić pogląd, iż pracy tłumacza w rozpatrywanej sprawie nie można przypisać cechy |
|dzieła poprzez stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas ono nie istniało. |
|W konsekwencji organy obu instancji słusznie oceniły, że rodzaj i sposób wykonywania usług, zawarcie umowy, w której określona została |
|data rozpoczęcia i zakończenia świadczenia usług, sposób wynagradzania za wykonaną pracę wskazują, że umowy te nosiły charakter umów o |
|świadczenie usług - umów zlecenia, określonych w art. 734-750 k.c., a nie umów o dzieło, których cechy określone są w art. 627-646 |
|k.c.. |
|Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej interpretacji charakteru przedmiotowej umowy oraz prawidłowo |
|zastosował art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach uznając, że D. M. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba |
|spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, ponieważ wykonywał pracę na |
|podstawie innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia |
|(por. wyrok wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 106/13). |
|Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło