I FZ 319/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 438/14 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 438/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił H. B. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 grudnia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 26 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ogólnikowe stwierdzenia H. B. (dalej jako "skarżąca"), iż za wstrzymaniem wykonania decyzji organów obu instancji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie stanowi prawidłowego uzasadnienia wniosku. Uzasadnienia takiego zdaniem Sądu nie stanowi również wskazanie, że wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej doprowadzi do pozbawienia skarżącej środków utrzymania. Sąd zauważył, że skarżąca tylko hipotetycznie wskazała na ewentualność, iż w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji nie będzie miała środków na bieżące utrzymanie. Skarżąca nie odniosła się w sposób uprawniający do wstrzymania wykonania decyzji do konkretnych okoliczności, konkretnej sytuacji finansowej, jej możliwości płatniczych. W ocenie Sądu wskazanie, że jej sytuacja materialna wynika z deklaracji podatkowych i zeznań podatkowych będących w posiadaniu organów podatkowych nie umożliwia Sądowi weryfikacji twierdzeń skarżącej. Sąd podkreślił, że skarżąca nie wskazała we wniosku z czego się utrzymuje, jakie są jej dochody miesięczne, jak te dochody kształtują się na tle jej sytuacji rodzinnej i bieżących wydatków. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł pełnomocnik skarżącej, zarzucając naruszenie: - art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 26 czerwca 2013 r., - art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przez Sąd I instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania, - art. 163 § 1-2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd I instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz o dołączenie do akt niniejszego poszanowania akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem skarżącej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 3 stycznia 2014 r., obejmującego zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2007 r. na okoliczność wadliwego prowadzenia postępowania egzekucyjnego względem skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, w rozpoznawanej sprawie trafnie Sąd I instancji przyjął, że bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy nie jest możliwa ocena tego, czy wyegzekwowanie zaległości podatkowej określonej w przedmiotowej sprawie rzeczywiście może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę. Skarżąca ograniczyła się do hipotetycznego stwierdzenia, że w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji nie będzie miała ona środków na bieżące utrzymanie. W zażaleniu zaś pełnomocnik skarżącej wskazuje, że dane dotyczące sytuacji materialnej skarżącej wynikają z zeznań podatkowych i deklaracji podatkowych będących w posiadaniu organów podatkowych, jak również z akt sprawy. Z takim stanowiskiem jednak nie sposób się zgodzić. We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jak również w zażaleniu brak jest informacji o źródłach dochodu skarżącej, jak dochody te kształtują się na tle jej sytuacji rodzinnej i bieżących wydatków. Dopiero takie informacje pozwoliłyby bowiem na weryfikację, czy przymusowa realizacja należności podatkowej, która zawsze wiąże się z dolegliwymi skutkami dla zobowiązanego, stwarza rzeczywiste zagrożenie wystąpienia sytuacji warunkujących skorzystanie z art. 61 § 3 P.p.s.a. Za niewystarczające dla przyznania tymczasowej ochrony sądowej, o jakiej mowa w powołanym przepisie, należy bowiem uznać gołosłowne i nader ogólne stwierdzenia skarżącej, które nie pozwalały w istocie na badanie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w rozpatrywanym przypadku. Wskazać również należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania. W rozpoznawanej sprawie ocena wystąpienia jednej z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. była niemożliwa. Tym samym rozpoznając zażalenie strony Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie przychylić się do argumentacji w nim zawartej. Wobec powyższego przyjąć należało, że skarżąca nie wykonała ciążącego na niej z mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 grudnia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 26 czerwca 2013 r., co prawidłowo ocenił Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń, które w zażaleniu wskazuje pełnomocnik skarżącej. Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając prawidłowość rozważań Sądu I instancji w zakresie niewykazania przez skarżącą wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Jeśli zaś chodzi o zasądzenie kosztów postępowania, to wniosek strony w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Stosownie bowiem do treści art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 cytowanej ustawy. W niniejszym postępowaniu Sąd nie miał na celu wydania orzeczenia odnoszącego się do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi i z tych też względów nie orzeczono o zwrocie kosztów sądowych.