II OSK 2343/14

Dnia 25 maja 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień /spr./ sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 316/14 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 316/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty J. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], w sprawie ustalenia, że nieruchomość położona we wsi C., oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2, 9600 ha, stanowi wspólnotę gruntową mieszkańców wsi C. i jednocześnie w sprawie ustalenia, że nieruchomość położona we wsi C., oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0, 7000 ha stanowi mienie gminne. S. K. i M. K. wnioskiem z dnia 6 czerwca 2013 r. (data nadania) wystąpili do SKO w K. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] września 2011 r., zarzucając brak udziału w tym postępowaniu oraz naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. S. K. wskazała, że o postępowaniu administracyjnym dowiedziała się w dniu 11 maja 2013 r., natomiast M. K. nie był w stanie podać precyzyjnej daty, kiedy dowiedział się o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu wniosku postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a., odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] września 2011 r. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 148 § 1-2 K.p.a. strona wnosi podanie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. W przypadku przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 termin ten liczony jest od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, zaś zachowanie terminu musi być przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium, M. K. nie podjął trudu wskazania daty powzięcia wiadomości stanowiących w jego przekonaniu podstawę do wznowienia postępowania, natomiast S. K. w żaden sposób nie udowodniła, że istotnie o przesłance bądź przesłankach wznowienia postępowania dowiedziała się we wskazanym przez siebie dniu, tj. 11 maja 2013 r. Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło brak podstaw pozwalających uznać, że wnioskodawcy istotnie zachowali termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, określony przepisami art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli S. K. i M. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu złożonych zażaleń postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium podniosło, że to strona występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania powinna zadbać o dowody potwierdzające datę dowiedzenia się o istnieniu przesłanki do wznowienia. Zdaniem Kolegium, to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Jednak w niniejszej sprawie, jak wskazało Kolegium, wnioskodawcy nie wykazali, że zachowali termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, co z kolei spowodowało, że organ zobligowany był do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła S. K. wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez przyjęcie, że strona musi udowodnić kiedy i w jakiej dacie dowiedziała się o postępowaniu zaś organ swobodnie ocenia dowody w tej mierze, na etapie przed podjęciem postępowania oraz art. 124 § 2 K.p.a. poprzez pominięcie i nieustosunkowanie się do okoliczności składanych we wniosku o wznowienie postępowania polegających na naruszeniu zasady bezstronności - art. 145 § 1 pkt 3 i oparciu ostatecznej decyzji na fałszywych dowodach - art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że akceptuje przywołane przez Kolegium poglądy eksponujące stanowisko, że to na osobie, która składa wniosek o wznowienie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w tym kiedy dowiedziała się o decyzji. Jednak na organie spoczywa obowiązek oceny zasadności argumentacji strony w ramach swobodnej oceny, uzasadnionej racjonalnymi przesłankami. Organ nie jest zatem zwolniony od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności. W niniejszej sprawie, jak zauważył Sąd, organ nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, które podważyłoby, bądź potwierdziło fakt, że strona dowiedziała się w dniu 11 maja 2013 r. o okolicznościach stanowiących podstawę dla wznowienia postępowania. Organ jedynie zanegował wskazaną przez stronę datę i wywiódł, że strona faktu tego nie udowodniła. Ocenę taką można by zaakceptować jedynie w sytuacji, gdyby organ wezwał S. K. do udowodnienia wskazywanej przez nią daty, czemu strona by nie sprostała. W ocenie Sądu waloru tego z pewnością nie posiada prośba Kolegium z dnia 2 września 2013 r. o precyzyjne wskazanie terminu, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach wznowienia postępowania, mimo że strona ten termin precyzyjnie wskazała we wniosku. Przy czym strona na tak sformułowane żądanie zareagowała odpowiadając pismem z dnia 25 września 2013 r. i potwierdzając, że była to data 11 maja 2013 r. A zatem, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organ co najmniej przedwcześnie zarzucił skarżącej uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 K.p.a., co spowodowało, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 148 § 2 K.p.a. w związku z art. 7 i 77 K.p.a. oraz art. 9 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał również, że Kolegium ponownie rozpoznając sprawę ma pouczyć stronę o ciążącym na niej obowiązku uzupełnienia wniosku w zakresie zachowania terminu i jeżeli w wyniku postępowania wstępnego stwierdzi, że wniosek spełnia przesłanki formalne, to zobowiązany będzie wydać postanowienie o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. Jeżeli natomiast przesłanki formalne nie będą spełnione, wówczas wznowienie postępowania będzie niedopuszczalne i organ zobowiązany będzie wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzuciło: - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. i art. 7, art. 77 oraz art. 9 K.p.a. poprzez przyjęcie przez WSA w Kielcach, że Kolegium przedwcześnie uznało, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 K.p.a. podczas gdy, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, to strona występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania powinna zadbać o dowody potwierdzające datę dowiedzenia się o istnieniu przesłanki do wznowienia lub o dacie wydania decyzji przy przesłance wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Wskazując na powyższe zarzuty Kolegium wiosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. i art. 7, art. 77 oraz art. 9 K.p.a. poprzez przyjęcie, że Kolegium przedwcześnie uznało, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 K.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu, zauważyć należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 K. p. a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 K.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 K.p.a.). Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Co do zasady podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Termin zaś do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 K.p.a.). Przy czym jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji i co podkreśla organ w skardze kasacyjnej, to na stronie żądającej wznowienia postępowania, spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. To z kolei, nie zwalnia jednak organu administracyjnego z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. A zatem obowiązek badania, czy wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w terminie, spoczywa na organach obu instancji. W tej sytuacji właściwe ustalenie daty powzięcia wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, w tym daty kiedy strona dowiedziała się o decyzji w świetle daty złożenia podania o wznowienie postępowania ma fundamentalne znaczenie dla ustalenia zachowania terminu do wniesienia podania, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. W kontekście powyższych rozważań i w oparciu o ustalony w sprawie stan faktyczny słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że organ co najmniej przedwcześnie zarzucił skarżącej uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 K.p.a. Fakt, że skarżąca nie podała ani we wniosku o wznowienie postępowania ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, czy też dowodów potwierdzających wskazywaną przez nią datę dowiedzenia się o okolicznościach stanowiących podstawę dla wznowienia postępowania, nie zwalniało organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Tymczasem organ bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego autorytarnie stwierdził, że skarżąca, nie udowodniła, że o okolicznościach stanowiących podstawę dla wznowienia postępowania dowiedziała się w dniu 11 maja 2013 r. Za próbę wyjaśnienia tych okoliczności nie można uznać, jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, prośby Kolegium z dnia 2 września 2013 r., o precyzyjne wskazanie terminu, w którym strona dowiedziała się o okoliczności dającej podstawę do wznowienia postępowania, w sytuacji gdy strona termin ten wskazała precyzyjne we wniosku o wznowienie. Słusznie zatem wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, że w sytuacji gdy podanie skarżącej o wznowienie postępowania nie zawierało żadnych dowodów na okoliczność daty dowiedzenia się przez nią o przyczynie wznowienia, obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę było wezwanie strony o przedstawienie dowodów na okoliczność zachowania terminu. Wydanie natomiast zaskarżonego postanowienia bez wskazania na jakiej podstawie i w oparciu o jakie dowody Kolegium ustaliło, że skarżąca nie dochowała terminu miesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a., ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że ciężar dowodzenia spoczywa na stronie stanowi, jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, stanowi naruszenie art. 148 § 2 K.p.a. w związku z art. 7 i 77 K.p.a. oraz art. 9 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.