II OZ 750/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia V.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 204/14 oddalające wniosek V. P. o wyłączenie: sędziego WSA Jolanty Górskiej, sędziego WSA Marioli Jaroszewskiej, sędziego WSA Janiny Guść od orzekania w sprawie ze skargi V. P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 24 lutego 2014 r. nr WI-IV.7843.3.1.2014.ES w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 204/14, oddalił wniosek V. P. o wyłączenie sędziego WSA Jolanty Górskiej, sędziego WSA Marioli Jaroszewskiej, sędziego WSA Janiny Guść w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 24 lutego 2014 r. nr WI-IV.7843.3.1.2014.ES w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 23 kwietnia 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - Jolanty Górskiej, Marioli Jaroszewskiej i Janiny Guść od rozpoznawania sprawy w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 24 lutego 2014 r., nr WI-IV.7843.3.1.2014.ES, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Słupskiego z dnia 27 grudnia 2013 roku, która Starosta wniósł sprzeciw do zgłoszenia robót budowlanych (budowa ogrodzenia posesji przy ul. ... w R. – ogrodzenie od strony ul. G. wzdłuż działek o numerach ... oraz od strony ul. B. wzdłuż działek o numerach ...) dokonanego przez skarżącą w dniu 29 listopada 2013 roku. W uzasadnieniu wniosku, powołując się na art. 18 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., skarżąca wskazała, że ww. sędziowie rozpatrywali już ze skutkiem negatywnym dla skarżącej tożsamą sprawę o sygn. akt II SA/Gd 120/14. W związku z czym "ponowne rozpoznanie tożsamej sprawy z udziałem tych samych sędziów mija się z celem". Sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, których dotyczy przedmiotowy wniosek, złożyli w dniu 19 maja 2014 roku do akt postępowania oświadczenia, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Sąd Wojewódzki stwierdził, że wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - Jolanty Górskiej, Marioli Jaroszewskiej i Janiny Guść od orzekania w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego z urzędu, w tym w szczególności przyczyna określona w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sprawa, na jaką powołuje się skarżąca, o sygnaturze II SA/Gd 120/04, w której wyrok oddalający jej skargę wydali wskazani przez nią sędziowie, dotyczyła decyzji wydanej w innej sprawie administracyjnej niż sprawa, w której organ wydał decyzję zaskarżoną w tej sprawie. W sprawie o sygnaturze II SA/Gd 120/04 Sąd oddalił skargę skarżącej na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 9 stycznia 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Słupskiego z 15 listopada 2013 r. dotyczącą sprzeciwu w sprawie wykonania robót budowlanych. Przy czym sprzeciw ten dotyczył zgłoszenia robót budowlanych dokonanego przez skarżącą w dniu 17 października 2013 r. (zgłoszenie wykonania ogrodzenia posesji znajdującej się w R., w której skład wchodzą działki o numerach - ..., położone od strony ul. B., oraz działki o numerach ..., położone od strony ul. G.). Natomiast obecnie tj. w niniejszej sprawie, Sąd ma skontrolować decyzje organów dotyczące zgłoszenia skarżącej dokonanego przez nią w dniu 29 listopada 2013 roku. Fakt, iż oba te zgłoszenia dotyczą w zasadzie takich samych robót budowlanych, oceny tej nie zmienia. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., w art. 19 p.p.s.a. wymienia się tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten stanowi, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Okoliczności takie w danej sprawie muszą faktycznie wystąpić, tzn. nie mogą mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego, czy też samo powołanie się na konstytucyjne zasady mówiące o prawie strony do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd - rozpatrując taki wniosek - obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Niedopuszczalne jest w związku z tym formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Sąd podkreślił, że okoliczność, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. Również subiektywne odczucia skarżącego co do stosunku sędziego do jego osoby nie mogą stać się przyczyną wyłączenia od rozpoznawania określonej sprawy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie występują zatem jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia od orzekania w tej sprawie wskazanych we wniosku skarżącej sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - Jolanty Górskiej, Marioli Jaroszewskiej i Janiny Guść. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego zmianę i zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. W niniejszej sprawie, jak wynika z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonym przez sędziów, których dotyczy wniosek, nie istnieje między nimi i stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Skarżąca nie wykazała ani we wniosku, ani w zażaleniu, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonego oświadczenia. Sam fakt, że strona podnosi zarzuty dotyczące nieprawidłowości w wykonywaniu przez sędziów swych obowiązków, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzą między nimi i innymi uczestnikami postępowania a sędziami takie stosunki, które powodują ich wyłączenie od orzekania. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżących co do wadliwego, niewłaściwego sposobu orzekania we wcześniejszych sprawach z udziałem skarżącej. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art.197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2005 r. sygn. akt II OSK 552/05 publ. ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 17). Natomiast zauważyć trzeba, iż koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 p.p.s.a., a więc winny być rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.