II SA/Ol 236/14

Dnia 3 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Del. Sędzia SO Dorota Radaszkiewicz Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" 2011r. Starosta uznał A. D. za osobę bezrobotną z dniem 28 września 2011r. i przyznał mu z tym dniem prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia "[...]" 2012r. Starosta orzekł o utracie przez A. D. z dniem 9 sierpnia 2012r. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, z powodu niestawiennictwa w Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny. Pismem z dnia 16 października 2013r. Zastępca Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa poinformował Powiatowy Urząd Pracy, że A. D. od 23 stycznia 2012r. prowadzi w Niemczech samodzielną działalność gospodarczą oraz w okresie od 28 września 2011r. do 8 sierpnia 2012r. był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia jako osoba bezrobotna pobierająca zasiłek dla bezrobotnych przez Powiatowy Urząd Pracy. Urząd Marszałkowski domagał się wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. W dniu 22 października 2013r. Starosta (dalej też jako: "organ I instancji") zawiadomił A. D. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie utraty statusu bezrobotnego od dnia 23 stycznia 2012r. z powodu prowadzenia w Niemczech działalności gospodarczej. Wezwano stronę do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi z dnia 25 października 2013r. A. D. poinformował organ I instancji, że nie udostępniał Urzędowi Marszałkowskiemu żadnych dokumentów z niemieckich urzędów i powołując się na ochronę danych osobowych stwierdził, że nie wyraża zgody, aby informacje takie były przekazywane bez jego zgody. W dniu 29 października 2013r. (data wpływu do organu) Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa (dalej jako: "ROPS") przekazał Powiatowemu Urzędowi Pracy kopię pisma instytucji niemieckiej z dnia 16 stycznia 2013r., potwierdzającego wykonywanie przez A. D. pracy zawodowej na terenie Niemiec. Dodatkowo pismem z dnia 4 listopada 2013r. (data wpływu do organu) ROPS wyjaśnił, że w związku z ubieganiem się przez A. D. w Niemczech od 1 stycznia 2012r. o świadczenia rodzinne do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej wpłynął formularz SED F003 z niemieckiej instytucji – Familienkasse Neuwied, z którego wynikało, że od stycznia 2012r. A. D. wykonuje pracę zawodową w Niemczech. W związku z pobieraniem świadczeń rodzinnych w Polsce ROPS wystąpił do tej instytucji niemieckiej o podanie dokładnej daty (dzień, miesiąc, rok) rozpoczęcia pracy zawodowej na terenie Niemiec. W odpowiedzi na to zapytanie Familiienkasse Neuwied wskazało, że A. D. przebywa w Niemczech od 19 października 2011r., a od 23 stycznia 2012r. wykonuje tam pracę zawodową.. W dniu 8 listopada 2013r. organ I instancji pouczył stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień przed wydaniem decyzji w sprawie, w terminie do dnia 14 listopada 2013r. Następnie postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013r. Starosta wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 20 sierpnia 2012r. w przedmiocie utraty przez A. D. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem 9 sierpnia 2012r. Wskazano, ze wznowienie postępowania uzasadnione jest ujawnieniem istotnych dla sprawy nowych okoliczności nieznanych w dniu wydania decyzji. W dalszej kolejności decyzją z dnia "[...]" organ I instancji orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia "[...]" w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego i zasiłku z dniem 9 sierpnia i orzekł o utracie przez A. D. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem 19 października 2011r., z powodu niespełnienia warunku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 674, dalej jako: "u.p.z.). W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz treść powołanego art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z. W odwołaniu od tej decyzji A. D. zarzucił, że ROPS bezprawnie przekazał Powiatowemu Urzędowi Pracy dokumenty i dane przekazane przez Familienkasse Neuweid, czym złamał polskie, unijne i niemieckie prawo o ochronie danych osobowych. W związku z tym, zdaniem skarżącego, przekazane przez ROPS dokumenty i dane nie mogą być dowodami w tej sprawie. Stwierdził, że Urząd Pracy nie może się na nie powoływać. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego , działając z upoważnienia Wojewody, podzielił w całości stanowisko organu I instancji, orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego fakt przebywania A. D. za granicą począwszy od dnia 19 października 2011 r. nie budzi wątpliwości w świetle znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wydanych w związku z realizacją uprawnień zasiłkowych w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zauważono, że zasadniczo nie przeczy temu sam skarżący, który formułuje zarzuty natury formalnej co do samej legalności wykorzystania takiej dokumentacji jako dowodu w jego sprawie. W tym kontekście organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód w postępowaniu administracyjnym dopuścić należy wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jednocześnie stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Zaznaczono, że powoływany przez skarżącego argument o ochronie danych osobowych nie należy do meritum niniejszej sprawy. Niezależnie od tego organ wskazał, że zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U z 1997 r., Nr 133, poz. 883 ze zm.) przetwarzanie danych jest dopuszczalne m.in. wtedy, gdy jest to niezbędne do zrealizowania uprawienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a także gdy jest to niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego (art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ww. ustawy). Zdaniem organu odwoławczego w świetle powyższego, nie ma podstaw do deprecjonowania jako dowodów, dokumentów potwierdzających istnienie okoliczności mających bezpośredni wpływ na możliwość posiadania statusu osoby bezrobotnej i pobierania świadczeń wynikających z tego statusu. Organ zatrudnienia nie mógł pozostać obojętny na tego typu informacje. Reasumując organ II instancji stwierdził, że w sprawie ujawniły się nowe istotne dla sprawy okoliczności dające w pełni podstawę do wznowienia postępowania i jej ponownego rozpoznania z uwzględnieniem ujawnionych informacji. Nadto wobec zebranych dowodów uprawnionym był wniosek, że skarżący powinien stracić status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych nie z chwilą niestawiennictwa w dniu 9 sierpnia 2012 r., lecz w związku z brakiem gotowości do pracy spowodowanym pobytem za granicą od dnia 19 października 2011 r. Z tą chwilą przestał bowiem spełniać ustawowe kryteria posiadania statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie również prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Na marginesie organ odwoławczy dostrzegł, że początkowo organ I instancji zbędnie wszczął postępowanie w zwykłym trybie na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., ponieważ dotyczyło ono sprawy rozpatrzonej już wcześniej decyzją ostateczną. Niemniej organ wydał finalne rozstrzygnięcie z zastosowaniem prawidłowego trybu nadzwyczajnego, wznawiając je uprzednio postanowieniem z dnia 04.12.2013 r. Zdaniem organu odwoławczego nie ma to wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, które uznać należy za prawidłowe. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. D. zarzucił, że narusza ona art. 32 ust. 2 i art. 23 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ochronie danych osobowych; art. 32 ust. 1 Dyrektywy nr 95/46/EC Parlamentu Europejskiego; art. 42 ust. 3, art. 47 i art. 51 Konstytucji RP; art. 50 § 1 k.p.a.; art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka; art. 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw oraz art. 11 ust. 1 powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie "niewiarygodnego prawnie" dowodu – druku F-003. Wskazał, że wielokrotnie składał sprzeciw przeciwko wykorzystywaniu danych jego i jego rodziny zawartych w tym druku w innych celach niż uzyskanie Kindergeld. Podał, że dane osobowe zostały przekazane Familienkasse Neuwied (administrator danych) i nie mogą być bezprawnie używane w innych sprawach przez urzędy polskie. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, że nie był gotowy do podjęcia zatrudnienia. Podniósł, że PUP nigdy nie zaoferował mu żadnej pracy. Oświadczył, że wysłał w Polsce około 1000 ofert pracy, a nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Wskazał, ze dowodem jego aktywności jest jego życiorys oraz przebieg pracy. Podkreślił, że wychował czworo dzieci, utrzymując 6-osobową rodzinę. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), następuje jedynie wówczas, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej po wznowieniu postępowania w sprawie pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego oraz zasiłku dla bezrobotnych, w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Instytucja wznowienia postępowania uregulowana jest w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267), dalej jako: "k.p.a.", które wyodrębniają dwa etapy postępowania w sprawie wznowienia postępowania. W pierwszym etapie organ, który zamierza z urzędu wznowić postępowanie zakończone decyzją ostateczną bada, czy zaistniały przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. Pozytywne ustalenie w tym zakresie uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które rozpoczyna drugi etap postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą wymienioną w przepisach prawa procesowego. W uchwale 7 sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003/3/86) stwierdzono, że "Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz, w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej, doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Stosownie do art. 151 §1 k.p.a. decyzją wydaną po wznowieniu postępowania organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub 145b (pkt 1) albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy ( pkt 2), bądź też w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2). W analizowanym przypadku Powiatowy Urząd Pracy uzyskał w październiku 2013r. od Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego informację, że skarżący od 19 października 2011r. przebywa w Niemczech, a od 23 stycznia 2012 wykonuje tam pracę zawodową. Do akt administracyjnych została dołączona kopia pisma z dnia 16 stycznia 2013r. adresowanego do ROPS od instytucji niemieckiej Familienkasse w Neuwied, w którym podano powyższe informacje. Organ I instancji stwierdził, że jest to nowa istotna okoliczność faktyczna, która nie była mu znana w dniu "[...]", kiedy wydał decyzję nr "[...]" o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem 9 sierpnia 2012r. Okoliczność ta rzeczywiście miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego i zasiłku we wskazanej dacie, gdyż w tym czasie skarżący przebywał już od przeszło 9 miesięcy w Niemczech. Natomiast zgodnie z art. 75 ust. 3 u.p.z., bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego. Przepis ten, przy uwzględnieniu definicji bezrobotnego określonej w art. 2 ust. 1 pkt. 2 u.p.z., w której wyszczególniona została przesłanka zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, daje podstawę do przyjęcia normy prawnej zgodnie z którą, jednym z warunków posiadania statusu bezrobotnego jest zdolność i gitowość do podjęcia pracy, wyrażająca się w przebywaniu w kraju oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia ( por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 listopada 2013r., sygn. akt IV SA/Gl 1183/12, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Przebywanie poza granicami kraju powyżej 10 dni stanowi podstawę do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej i otrzymywanego z tego tytułu zasiłku. Jeżeli strona nie zawiadomiła uprzednio organu o zamierzonym wyjeździe za granicę, wówczas status bezrobotnego traci w dniu wyjazdu. Dlatego organ I instancji prawidłowo postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013r. wznowił postępowanie zakończone powołaną decyzją ostateczną, a następnie uchylił ją i orzekł o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem 19 października 2011r, to jest w dacie, w której zgłosił swój pobyt w Niemczech dla instytucji Familienkasse. Skarżący nie zaprzecza w ogóle powoływanym przez organy orzekające faktom, nie budzi więc wątpliwości Sądu, że zaskarżona decyzja została oparta na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Wbrew przekonaniu skarżącego pozyskanie przez organ administracji publicznej informacji istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy należącej do jego właściwości nie narusza w żaden sposób prawa skarżącego do prywatności. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 o ochronie danych osobowych (Dz. U z 2002r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) realizując zagwarantowane w konstytucji RP prawo do prywatności (art. 47) i ochrony danych osobowych (art. 51), określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych. W myśl art. 1 ust. 2 tej ustawy przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne. Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 4 tej ustawy przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego. Wskazane unormowania ograniczają pozyskiwanie informacji o obywatelach do przypadków niezbędnych i uznawanych w demokratycznym państwie. Ustawa ta w pełni koresponduje więc z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej mają bezwzględny obowiązek stać na straży praworządności i z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Konkretyzację tej normy stanowi art. 75 § 1 k.p.a., w myśl którego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty. W świetle tych unormowań nie ma znaczenia, że skarżący sprzeciwił się przekazywaniu informacji przez Famiiienkasse. Instytucja ta miała obowiązek udzielenia polskiemu organowi żądanych informacji o skarżącym w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do której to współpracy oba państwa są zobowiązane zgodnie z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wypełniony formularz F003 mógł więc stanowić środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.