II GSK 2558/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-12
Skład orzekający: Cezary Pryca, Wojciech Kręcisz, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny ma obowiązek doręczać pisma, w tym tytuły wykonawcze, na adres do korespondencji podany przez zobowiązanego, nawet jeśli różni się on od adresu zamieszkania lub zameldowania?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny ma obowiązek doręczać pisma na adres do korespondencji wskazany przez zobowiązanego, jeśli strona konsekwentnie go podawała i poinformowała o zmianie adresu. Niewłaściwe doręczenie na adres zamieszkania lub zameldowania, gdy istnieje inny, wskazany adres do korespondencji, skutkuje nieskutecznością doręczenia i brakiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy uznały, że zobowiązany nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ odpisy tytułów wykonawczych zostały skutecznie doręczone na adres zamieszkania i zameldowania, mimo że zobowiązany podawał inny adres do korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając doręczenie za nieskuteczne. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 981/13 w sprawie ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 26 [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 26 [...] 2013 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 27 [...] 2013r. nr [...], stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącego koszty sądowe.
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.
Postanowieniem z dnia 27 [...] 2013 r. o nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego P. odmówił P. P. przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie odpisy tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 12 [...] 2007 r. w trybie art. 42 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: "k.p.a.", natomiast odpisy tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] - w dniu 12 [...] 2008 r. w trybie art. 44 k.p.a., przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., pod adresem: P., O., który to adres wynikał ze zgłoszenia (aktualizacji) płatnika składek ZUS, jako adres jego siedziby i adres zamieszkania. Z potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca odpisy tytułów o numerach od [...] do [...] przechowywana była w placówce pocztowej przez okres czternastu dni od dnia 29 [...] 2008 r. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce odbiorczej adresata, a po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zwrócono ją nadawcy. Zatem zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. została ona skutecznie doręczona w dniu 12 [...] 2008 r. Natomiast zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego zostały wniesione w dniu 2 [...] 2012 r.
Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, organ egzekucyjny stwierdził, że zobowiązany nie wykazał, by uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia 26 [...] 2013 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 oraz art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ nadzoru wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów został wniesiony w terminie, a zobowiązany dopełnił czynności, dla której określony był termin. Jednocześnie jednak organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że uchybienie terminowi do złożenia zarzutów nastąpiło z winy strony. Według organu odwoławczego, należy odrzucić twierdzenie zobowiązanego, że odpisy tytułów wykonawczych nie zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu z uwagi na fakt, że pod adresem wynikającym z tytułów wykonawczych, na który organ egzekucyjny doręczył odpisy tytułów, zobowiązany nie mieszkał. Organ wskazał, że w przedłożonej przez stronę umowie najmu mieszkania w P. przy ul. B. z dnia 24 [...] 2005 r., jako adres zamieszkania, zobowiązany podał: P., ul. O., a z akt sprawy nie wynika, aby poinformował wierzyciela oraz organ egzekucyjny o zmianie adresu zamieszkania na: P., ul. B. W ocenie organu odwoławczego, fakt zawarcia umowy najmu mieszkania nie stanowi dowodu zamieszkania w nim przez zobowiązanego. Jak wynika z akt sprawy, w czasie wynajmowania mieszkania pod wskazanym adresem, zobowiązany na drukach ZUS ZFA z dnia 15 [...] 2006 r. oraz z dnia 23 [...] 2008 r. wskazał, jako adres zamieszkania i zameldowania: P., ul. O.
Organ odwoławczy podkreślił, że strona została skutecznie poinformowana o obowiązku wynikającym z art. 36 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem stosowne pouczenie znajduje się w odpisach tytułów wykonawczych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. P. zarzucił organom naruszenie art. 41 , art. 42 § 1, art. 7 i art. 44 § 1 i 4 k.p.a. oraz art. 26 § 5 u.p.e.a. i wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia 30 [...] 2007 r. oraz od [...] do [...] z dnia 25 [...] 2008 r. nie zostały mu doręczone. Według strony, organy administracyjne nie podjęły żadnych działań wyjaśniających wątpliwości związane z prawidłowym adresem i przesłały odpisy tych tytułów na wadliwy adres.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy administracyjne obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie – jak wynika z akt sprawy – odpisy tytułów wykonawczych od [...] do [...] z dnia 30 [...] 2007 r. oraz od [...] do [...] z dnia 25 [...] 2008 r. zostały przesłane do zobowiązanego na adres: P., ul. O. Organy przyjmując, że doręczenie nastąpiło na adres podany przez skarżącego, wskazywały, że zobowiązany na drukach ZUS ZFA z dnia 15 [...] 2006 r. oraz z dnia 23 [...] 2008 r. wskazał, jako adres zamieszkania i zameldowania: P., ul. O. Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych, skarżący w zgłoszeniach zmiany danych osoby ubezpieczonej z dnia 15 [...] 2006 r. oraz z dnia 23 [...] 2008 r., kierowanych do wierzyciela, wskazywał, jako adres do korespondencji: P., ul. B. Adres ten zobowiązany podał również konsekwentnie w zgłoszeniu z dnia 15 [...] 2010 r. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, nie ulega wątpliwości, że organ egzekucyjny miał obowiązek doręczania zobowiązanemu wszelkich dokumentów, w tym odpisów tytułów wykonawczych, na adres do korespondencji podany w zgłoszeniach zmiany danych. Sąd ten podkreślił, że strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji z tego powodu, że wierzyciel zawarł w tytułach wykonawczych niewłaściwy adres do doręczeń zobowiązanego i jednocześnie nie poinformował o tym organu egzekucyjnego. Skoro zaś skarżący podał adres do korespondencji inny, aniżeli jego adres zameldowania na stałe i zamieszkania, wszelkie pisma organów – wierzyciela oraz organu egzekucyjnego – należało doręczać na adres do korespondencji. Zachowanie strony, która we wspomnianych zgłoszeniach z dnia 15 [...] 2006 r., z dnia 23 [...] 2008 r. oraz z dnia 15 [...] 2010 r. powiadomiła wierzyciela o zmianie swojego adresu do korespondencji, odpowiada regule z art. 41 § 1 k.p.a., w myśl, której w toku postępowania strony mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Przepis ten nie stanowi o zmianie miejsca zamieszkania bądź zameldowania, lecz o zmianie adresu. Stąd zdaniem Sądu nie sposób zgodzić się z organami obu instancji, że właściwy do doręczeń w niniejszym przypadku był adres zamieszkania i zameldowania skarżącego: P., ul. O. Skarżący w sposób wyraźny wskazywał bowiem na inny adres - adres do korespondencji: P., ul. B.
Sąd I instancji uznał, że w tej sytuacji organy obu instancji nie miały podstaw do rozstrzygania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż termin ten w ogóle nie rozpoczął swojego biegu - nie doszło do prawidłowego - a tym samym skutecznego doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych od [...] do [...] z dnia 30 [...] 2007 r. oraz od [...] do [...] z dnia 25 [...] 2008 r.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, Dyrektor Izby Skarbowej w P., zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 41 § 1, art. 42 §1 oraz art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów z uwagi na uznanie, że w toku postępowania egzekucyjnego wszelką korespondencję, tak więc również tytuły wykonawcze powinny zostać doręczone na adres do korespondencji, a nie na adres zamieszkania zobowiązanego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stwierdził, że postanowienie to, jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nie są zgodne z prawem, co skutkowało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji podważył prawidłowość, a tym samym i skuteczność doręczenia stronie tytułów wykonawczych, albowiem jak podkreślił, organ egzekucyjny doręczeń tych nie dokonywał na wskazywany wierzycielowi przez zobowiązanego w zgłoszeniach zmiany danych osoby ubezpieczonej adres do korespondencji (P., ul. B.), lecz na adres zameldowania i zamieszkania (P., ul. O.). W tej sytuacji, skoro termin do wniesienia zarzutów nie rozpoczął swojego biegu, to zdaniem Sądu I instancji, organy administracji nie miały podstaw do rozstrzygania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w oparciu o przepis art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 41 § 1, art. 42 § 1 i art. 44 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a tym samym i prawidłowości wyrażonej w nim oceny, kontrolowane postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie są zgodne z prawem.
W punkcie wyjścia podkreślenia wymaga, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie, lecz wskazują na niewłaściwe zastosowanie wymienionych powyżej przepisów k.p.a. oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że tytuły wykonawcze organ egzekucyjny zobowiązany był doręczyć na adres do korespondencji, a nie na adres zamieszkania (zameldowania) zobowiązanego. Skoro tak, to jest w sytuacji, gdy przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny w zakresie odnoszącym się do prawnie relewantnych w sprawie faktów, nie jest kwestionowany, ani też nie został w żaden sposób podważony, to za oczywiste uznać należy, że ocena zasadności zarzutów kasacyjnych nie może faktów tych pomijać.
Operując na podstawie akt sprawy – czego zarzuty kasacyjne również nie kwestionują – Sąd I instancji wyjaśnił, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż w zgłoszeniach do zmiany danych osoby ubezpieczonej kilkakrotnie kierowanych do wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), zobowiązany konsekwentnie wskazywał adres do korespondencji, a mianowicie P., ul. B. Akcentując okoliczność w postaci konsekwencji działania zobowiązanego, zwrócić należy uwagę na to, że aktualizacja zmiany danych wynikająca z przywołanych zgłoszeń, ze swej istoty, gdy chodzi o daty, w których była dokonywana, jest późniejsza, niż data pierwotnie wskazanych danych. Co nie mniej istotne, formularze ZUS ZUA zawierają rubryki, które niezależnie od danych adresowych dotyczących miejsca zameldowania oraz miejsca zamieszania, umożliwiają również podanie adresu do korespondencji. Jak z nich wynika, strona z możliwości tej skorzystała, a wierzyciel, podobnie jak i organy egzekucyjne tym samym uzyskały stosowną i niezbędną wiedzę odnośnie do adresu, na który kierować należy korespondencję.
Adres ten, wobec konsekwencji działania samego zobowiązanego, miał więc ten walor, że można go było uznać za adres pewny w relacji do adresu zamieszania oraz zameldowania, który ulegał zmianom podobnie, jak i adres zameldowania, na co nota bene zwraca uwagę sam organ egzekucyjny chociażby w odpowiedzi na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (por. s. 9 uzasadnienia odpowiedzi na skargę). Zwłaszcza, że wskazana konsekwencja działania zobowiązanego dowodzi jednocześnie wyraźnego i jednoznacznego manifestowania jego woli, odnośnie do kierowania adresowanych do niego pism na ten właśnie adres oraz trwałości jego deklaracji w tym zakresie. Tym samym, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było racjonalnie dających się wytłumaczyć podstaw, aby odnośnie do ustalenia miejsca dokonywania doręczeń pism, ignorując wolę zobowiązanego, podejmować działania, których rezultat obarczony był wysokim ryzykiem braku ich skuteczności, a tym samym i braku ich prawidłowości. Wbrew więc wywodom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, z punktu widzenia dotychczas przedstawionych argumentów za niezasadne uznać należy stanowisko organu, że zobowiązany miał świadomość toczącej się egzekucji, albowiem – jak podnosi organ – "podjął część korespondencji", skoro korespondencja ta, nie dość, że nie została doręczona na konsekwentnie wskazywany przez zobowiązanego i doskonale znany organowi adres, to również jej odbiór – co przyznaje sam organ – potwierdzony został nieczytelnym podpisem, co już samo w sobie rodzić powinno daleko idącą ostrożność w ocenie tak dokonanego doręczenia za prawidłowe i skuteczne.
W sytuacji, gdy postępowanie przed organem administracji publicznej charakteryzuje się ze swej istoty właściwymi sobie wymogami, co zdeterminowane jest celami procedury identyfikowanymi poprzez jej funkcje ochronną, porządkującą i instrumentalną, z których pierwsza wyraża się w tworzeniu odpowiednich gwarancji ochrony interesu jednostkowego i społecznego, druga zaś wyznacza modelowe ramy (schemat) działania, a trzecia, poprzez kształtowanie tychże działań, zmierza do realizacji celu procesu (rozstrzygnięcia sprawy), zapewniając w konsekwencji skuteczność prawa, to z punktu widzenia istoty spornego w rozpatrywanej sprawie zagadnienia nie sposób nie ustrzec się i tej refleksji, że opisane działania organów administracji nie korespondowały z determinowaną przywołanymi funkcjami – zwłaszcza zaś z funkcją ochronną - istotą regulacji procesowej, którą w zakresie odnoszącym się do zasad i trybu dokonywania doręczeń zobowiązane były one stosować.
Uwzględniając powyższe podkreślić należy, że w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu, obowiązek ustalenia adresu osoby fizycznej spoczywa na organie podejmującym czynności postępowania. Zakres podejmowanych przez organ działań nie może przy tym ograniczać się do ustalenia adresu w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pojęcie "adresu" wynikające z przepisów tej ustawy (oznaczenie lokalu, w którym osoba fizyczna jest zameldowana na pobyt stały lub czasowy) nie jest tożsame z "adresem" w rozumieniu art. 41 k.p.a. Ze względu na zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.), organ ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności skierowanych na ustalenie rzeczywistego adresu strony postępowania, to jest adresu zamieszkania, pobytu, miejsca pracy, w tym również adresu do korespondencji (do doręczeń,) jeżeli – tak jak w rozpatrywanej sprawie – wiadomym jest, że adres taki strona podawała komunikując się już wcześniej z organem w sprawie mogącej stanowić przedmiot postępowania wszczynanego z urzędu (por. również np. wyrok NSA z 12 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1389/05; postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OZ 301/15). Okoliczności tej, z punktu widzenia istoty wskazanej funkcji ochronnej procedury i zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nie można więc lekceważyć.
Zwłaszcza, gdy jednocześnie podkreślić, że jak podnosi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uwzględniającym w tej mierze poglądy prawne Trybunału Konstytucyjnego, przepisy o doręczeniach pism są istotnym elementem prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jasności, co oznacza, że w sytuacji doręczenia zastępczego, adresat musi być w sposób niebudzący wątpliwości powiadomiony o nadejściu pisma i miejscu gdzie może je odebrać. Brak zawiadomienia lub też istniejące w tym zakresie wątpliwości, czynią doręczenie zastępcze bezskutecznym. Brak zaś spełnienia przy doręczeniu któregokolwiek z elementów doręczenia zastępczego uzasadnia twierdzenie o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu (por. np. wyrok NSA z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I GSK 3921/14).
Odnosząc powyższe do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, za uzasadnione uznać należało więc stanowisko Sądu I instancji, który podejmowane przez organy działania podważył z punktu widzenia ich zgodności ze wskazanymi w uzasadnieniu wyroku przepisami k.p.a. regulującymi doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym. Działaniom organów towarzyszyły bowiem daleko idące wątpliwości, gdy chodzi o ocenę ich skuteczności dokonywaną z punktu widzenia funkcji ochronnej realizowanej przez wskazane przepisy ustawy procesowej. Podzielić należy więc ocenę Sądu I instancji, że strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji z tego powodu, że wierzyciel zawarł w tytułach wykonawczych niewłaściwy adres do doręczeń pism dla zobowiązanego i jednocześnie nie poinformował o tym organu egzekucyjnego. Zwłaszcza, gdy w tym kontekście podkreślić, że strona powiadomiła wierzyciela o zmianie swojego adresu do korespondencji, co odpowiada regule z art. 41 § 1 k.p.a., w myśl, której, w toku postępowania strony mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, a przepis ten nie stanowi o zmianie miejsca zamieszkania bądź zameldowania, lecz o zmianie adresu.
Z punktu widzenia wszystkich powyżej przedstawionych argumentów, nie sposób więc również podważyć zasadności i tego stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że skoro w rozpatrywanej sprawie doręczenie odpisu tytułów wykonawczych z przedstawionych powyżej względów uznać należało za nieprawidłowe, a tym samym i za nieskuteczne, to wobec zobowiązanego nie mógł zaktualizować się obowiązek wynikający z treści art. 36 § 3 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło