IV SA/Po 365/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego M.T. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. IV SA/Po 365/14 Uzasadnienie Prezydent Miasta P. po rozpatrzenia wniosku M. T. decyzją z dnia [...].07.2013r. nr [...], znak [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania części strychu na cele mieszkalne zrealizowanej w budynku usytuowanym na działce nr [...] położonej przy ul. N. [...] w P. Z akt administracyjnych wynika, że M.T. otrzymał w/w decyzję w dniu 02.08.2013r. Przy czym na zwrotnym poświadczeniu odbioru wpisano numer przedmiotowej decyzji, lecz wskazano, że przedmiotem doręczenia jest pismo datowane na dzień 18.06.2013r. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru widnieje także adnotacja, że pismo odebrał pełnoletni domownik skarżącego – siostra A. K. Odwołanie od w/w decyzji - datowane na 21.08.2013r.,a wysłane w urzędzie pocztowym w dniu 23.08.2013r. - wniósł M.T. wnosząc o jej uchylenie. Odwołanie to wpłynęło bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (zwanego dalej SKO) w dniu 27.08.2013r., a SKO przekazało je do Prezydenta, gdzie wpłynęło w dniu 04.09.2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...].01.2014r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 16.08.2013r., a skarżący sporządził odwołanie dopiero w dniu 21.08.2013r., a wysłał drogą pocztową dopiero w dniu 23.08.2013r., a więc uchybił terminowi. Skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł M.T. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie: 1/ art.134 Kpa poprzez jego zastosowanie w sytuacji naruszenia art.43 Kpa poprzez doręczenie przedmiotowej decyzji osobie niebędącej dorosłym domownikiem, sąsiadem klub dozorcą domu oraz naruszenie art.44 Kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji braku możliwości doręczenia w sposób wskazany w art.42 i 43 Kpa, 2/ art.77 § 1 Kpa oraz art.80 Kpa przez organ II instancji poprzez niezgromadzenie całości materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej oceny ora dowolną ocenę dowodów w zakresie skuteczności doręczenia przedmiotowej decyzji. Skarżący podkreślił, że ze zwrotnego poświadczenia odbioru doręczenia decyzji wynika, że doręczono mu ją w dniu 02.08.2013r. pełnoletniemu domownikowi, a mianowicie siostrze skarżącego A.K. Skarżący wskazał, że A.K. nie jest ani jego siostrą, ani jego domownikiem, lecz pracownikiem I.W. prowadzącej działalność gospodarczą przy ul. N. [...]. A.K. również nie zamieszkuje ze skarżącym. Tym samym nie dokonano skutecznego doręczenia. Jednocześnie skarżący wskazał, że w dniu 03.08.2013r. o godz. 6.00 wyleciał do Grecji skąd wrócił w dniu 10.08.2013r., a przedmiotową korespondencję od A.K. otrzymał w dniu 12.08.2013r. Skarżący dopiero w chwili wydania zaskarżonego postanowienia dowiedział się, że A.K. odebrała postanowienie w dniu 02.08.2013r. Wskazał, że odwołanie wniósł w terminie licząc od chwili faktycznego otrzymania postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując, że jeżeli A.K. nie jest dorosłym domownikiem, to nie powinien skarżący był dopuścić, by odbierała jego korespondencję. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawowym zagadnieniem, które legło u podstaw powstania sporu w niniejszej sprawie była kwestia, czy skarżący wniósł w ustawowym terminie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...].07.2013r. nr [...], znak [...] odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania części strychu na cele mieszkalne zrealizowanej w budynku usytuowanym na działce nr [...] położonej przy ul. N. [...] w P. W tym zakresie bezsporne było, że we wspomnianej decyzji zawarto prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia w terminie 14 dni od daty jej doręczenia odwołania zgodnie z art. 127 § 1 i art. 129 § 1 i 2 Kpa. Zgodnie z tymi przepisami od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Według art. 134 Kpa organ odwoławczy (administracyjny) stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie do jego wniesienia. W tym przypadku organ odwoławczy przyjął, że skarżący złożył swoje odwołanie po upływie należnego mu terminu 14 dni i na podstawie przytoczonego przepisu art. 134 Kpa w zaskarżonym postanowieniu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wspomnianego odwołania. Mając powyższe na uwadze, a przede wszystkim mając na uwadze treść zarzutów skargi, w ocenie Sądu w omawianym przypadku organ administracji II instancji przedwcześnie zastosował art. 134 Kpa. Doręczenie wywołuje skutek prawny, jeżeli jest dokonane za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika. Podmiot doręczający musi zatem wręczyć pismo dorosłemu domownikowi. W postanowieniu SN z dnia 13 listopada 1996 r., III RN 27/96, OSNAPiUS 1997, nr 11, poz. 187, trafnie przyjęto, że: "Status "domowników" adresata pisma (art. 42 Kpa) mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba, że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu". "Domownikiem w rozumieniu art. 43 Kpa są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum, życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 Kpa nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata" (postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2011 r., II GSK 2165/11, LEX nr 1151686). "Za domownika należy uznać osobę spokrewnioną z adresatem pisma, ale warunkiem koniecznym powinno być zamieszkiwanie tej osoby pod wskazanym adresem tj. ustalenie, że należy ona do wspólnego gospodarstwa domowego" (wyrok NSA z dnia 9 września 2011 r., II OSK 1333/10, LEX nr 1151842). Domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jednej z osób wymienionych w art. 43 Kpa Doręczenie pisma w sposób określony w tym przepisie stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które może być obalone dowodem przeciwnym. Jak już wspomniano z akt administracyjnych wynika, że skarżący (jego domownik) otrzymał w/w decyzję w dniu 02.08.2013r. Przy czym na zwrotnym poświadczeniu odbioru wpisano numer przedmiotowej decyzji, lecz wskazano, że przedmiotem doręczenia jest pismo datowane na dzień 18.06.2013r. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru widnieje adnotacja, że pismo odebrał pełnoletni domownik skarżącego – siostra A.K. Skarżący uprawdopodobnił jednak w skardze, że w dniach od 03.08.2013r. do 10.08.2013r. przebywał poza granicami kraju i w skardze wskazał, że przedmiotową decyzję organu I instancji faktycznie otrzymał dopiero w dniu 12.08.2013r. (k.9 akt sadowych potwierdzenie [...]). Przede wszystkim jednak uprawdopodobnił, że A.K. nie jest osobą spokrewnioną, ani spowinowaconą, ze skarżącym, lecz osobą zatrudnioną u I.W. P. prowadzącej działalność gospodarczą w P. przy ul. N. [...], a więc w miejscu zamieszkania skarżącego (taki sam adres). Jednocześnie uprawdopodobniono, że A.K. zamieszkuje w P. przy ul. T. [...]. A więc tym samym nie jest ona domownikiem skarżącego. (k.10 akt sądowych – oświadczenie I.W. P. z dnia 28.02.2014r.) W niniejszej sprawie skarżący przedstawił okoliczności (vide złączniki do skargi), poddające w wątpliwość zarówno fakt bycia osoby odbierającej korespondencję jego domownikiem, jak i osobą spokrewnioną. W świetle powyższego, a także uwzględniając fakt, iż na zwrotnym poświadczeniu odbioru wprawdzie wpisano numer przedmiotowej decyzji, lecz wskazano, że przedmiotem doręczenia jest pismo datowane na dzień 18.06.2013r. (data przedmiotowej decyzji to [...].07.2013r.) Sąd powziął uzasadnioną wątpliwość co do tego, czy i kiedy skutecznie doręczono skarżącemu przedmiotową decyzję, a co za tym idzie od jakiej daty biegł skarżącemu termin do wniesienia odwołania. Powyższe poddaje w wątpliwość powstanie domniemania doręczenia z art. 42 Kpa i skuteczność dokonania przez organ doręczenia w trybie art.43 Kpa. Wobec powyższego doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w tej sytuacji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "c" Ppsa należało uchylić zaskarżone postanowienie. W toku dalszego postępowania organ odwoławczy uwzględniając powyższe uwagi i ewentualnie przeprowadzając niezbędne dowody przewidziane przez Kodeks postępowania administracyjnego ustali, czy przedmiotem dokonanego w sierpniu 2013r. doręczenia była w istocie decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...].07.2013r. nr [...], znak [...]. W razie pozytywnego ustalenia w tym zakresie organ odwoławczy dokona ustaleń i na ich podstawie oceny, czy i kiedy w/w decyzję doręczono skarżącemu, a w szczególności, czy A.K. w istotnym dla sprawy okresie czasu (sierpień 2013r.) była domownikiem skarżącego. Na podstawie tak dokonanych ustaleń organ odwoławczy oceni, czy przedmiotowe odwołanie zostało wniesione przez skarżącego w ustawowym terminie i w zależności od tej oceny rozpozna odwołanie merytorycznie bądź ponownie stwierdzi uchybienie terminu do wniesienia odwołania.