II SA/Rz 284/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [....] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. B. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej Kolegium lub SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2014r., nr [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. nr 30, poz. 151 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą" utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2013r., nr [...] w przedmiocie skierowania K.B. na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat A, B, C, C+E, D, D+E. Skierowanie podyktowane było informacją, że kierowca przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia ruchu drogowego. W odwołaniu od wymienionej decyzji K.B. zarzucił, że decyzja ta godzi w jego interes prawny, finansowy a także narusza zasady współżycia społecznego oraz prawa konstytucyjne. Wskazał, że w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 16 sierpnia 2013 r. brak jest informacji o rzekomo naliczonych mu punktach karnych. Organ administrujący rejestrem punktów ostatecznych nie mógł samodzielną decyzją zmienić wyroku Sądu. Doliczenie 6 punktów karnych spowodowało przekroczenie 24 punktów, co w ocenie odwołującego nie powinno mieć miejsca. Na poparcie swojego stanowiska odwołujący powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z 14.03.2012 r. sygn. akt SA/GI 26/12, który ma znaczenie dla oceny jego sprawy. Kolegium zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją wymienioną na wstępie wskazało, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Stosownie do ust. 2 pkt 2 cyt. przepisu decyzja wydawana jest z urzędu na wniosek organu kontroli ruchu drogowego i dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Z przytoczonego przepisu wynika, że w sytuacji otrzymania przez starostę wniosku policji o skierowanie na badania psychologiczne z którego wynika, że kierowca naruszył wielokrotnie przepisu ruchu drogowego i otrzymał łącznie więcej niż 24 punkty za naruszenia przepisów ruchu drogowego ma obowiązek wydać skierowanie na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. W przedmiotowej sprawie Komendant Wojewódzki Policji wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. wystąpił do Starosty [...] o skierowanie K.B. na badania psychologiczne z powodu otrzymania przez kierowcę łącznie 28 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od 21.01.2013 r. do 06.10.2013r. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie zaistniały udokumentowane przesłanki do skierowania K.B. na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, z uwagi na przekroczenie 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W ocenie Kolegium, zarzuty podniesione w odwołaniu, dotyczące błędnego naliczenia punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, nie zasługują na uwzględnienie. Ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkiwania ewidencjonowanych kierowców (§ 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego — Dz. U. z 2012 r. poz. 488). Kwestia zmian w ewidencji, w tym liczby przypisanych kierowcy punktów karnych, nie może być rozpatrywana ani w prowadzonym przez starostę postępowaniu administracyjnym o skierowanie na badania, ani w postępowaniu odwoławczym przed samorządowym kolegium odwoławczym w takiej sprawie. Organ wydający prawo jazdy - orzekający również o skierowaniu na badania, nie jest właściwy ani też władny do weryfikacji danych w ewidencji prowadzonej przez organy Policji. Z korespondencji dołączonej do akt sprawy wynika, że powadzono na wniosek zainteresowanego postępowanie w sprawie wyjaśnienia podstaw naliczenia punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Komendant Wojewódzki Policji w piśmie z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] stwierdził, że brak jest przesłanek do zmiany liczby naliczonych punktów i wniosek o skierowanie na badania psychologiczne był zasadny. Stanowisko zawarte w wyroku, na który powołuje się odwołujący nie zasługuje na uwzględnienie w niniejszym przypadku, ponieważ zapadł on w innym stanie faktycznym i prawnym. Mając na uwadze okoliczności sprawy brak jest podstaw do zakwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia dot. skierowania odwołującego na badania psychologiczne. Przytoczone wyżej przepisy nie dają bowiem możliwości odstąpienia od obowiązku skierowania na badania psychologiczne w sytuacji otrzymania informacji o przekroczeniu liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. K.B. w skardze na wskazaną wyżej decyzję Kolegium z dnia [...] stycznia 2014r. złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł o jej uchylenie w całości albowiem narusza ona nie tylko jego interes prawny, jak i finansowy, ale także zasady współżycia społecznego i jego prawa konstytucyjne. W uzasadnieniu zarzucił, że decyzja została wydana dokładnie w dniu [...] stycznia 2014r., a więc 2 dni po "przedawnieniu się" w dniu [...] stycznia 2014r. – 6 punktów karnych. W takiej sytuacji postępowanie w sprawie skierowania skarżącego na badanie psychologiczne na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...].12.2013, nr [...] winno zostać - co najmniej w dniu [...] stycznia 2013 - umorzone, jako bezprzedmiotowe. Zarzucił Komendantowi Wojewódzkiemu Policji bezkarność w dowolnym "żonglowaniu" punktami, a organowi podważenie prawomocnego rozstrzygnięcia polskich niezawisłych sądów, tj. wyroku Sądu Rejonowego w [...] wydanym w jego sprawie. Zgodnie z jego treścią wpisane tymczasowe punkty w liczbie 6 winny być wykreślone z ewidencji. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 1 stosownego rozporządzenia wpisu ostatecznego dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu wydanym w postępowaniu karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Nawet uznanie, że Policja działała zgodnie z przepisami zmuszając skarżącego do przyjęcia mandatu na dzień [...] stycznia 2014r. jego stan konta punktów ostatecznych wynosił "0". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej P.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Badanie legalności obejmuje kontrolę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego i ich wykładni, jak również przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja organu II instancji narusza prawo. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy, będącego materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Decyzję taką w powyższym zakresie wydaje starosta na wniosek organu kontroli ruchu drogowego i dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Rozważania na temat legalności zaskarżonej decyzji należy rozpocząć od przytoczenia treści art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. 2012 r. poz. 1137), który upoważnia organy policji do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisywana jest odpowiednia liczba punktów w skali od 0 do 10 i wpisywana do tej ewidencji. Na mocy art. 130 ust. 4 ww. ustawy, ustawodawca upoważnił ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Aktem wykonawczym regulującym wymieniony zakres, obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), które w § 3 stanowi, że ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. W dalszych przepisach szczegółowo uregulowano postępowanie przed organami policji związane z dokonywaniem wpisu (§ 4) oraz usuwaniem wpisu do ewidencji (§ 5, § 6). Należy podkreślić, podzielając przy tym jednolite poglądy wyrażane w orzecznictwie, że ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowania w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Organy te, po myśli art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, wiąże wniosek organu kontroli ruchu drogowego o skierowanie danego kierowcy na badania psychologiczne, który to wniosek jest składany, gdy w ewidencji wykazane zostało, że kierowca ten przekroczył limit 24 punktów "karnych". Kwestie związane ze sposobem naliczania punktów "karnych", ich ilością, nie podlegają badaniu przez starostę, pozostawione są organowi prowadzącemu ewidencję, tj. komendantowi wojewódzkiemu Policji, a ewentualna kontrola prawidłowości dokonywanych wpisów, może być dokonana w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jako że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego stanowi czynność materialno-techniczną, która może być, stosownie do art. 3 § 3 pkt 4 P.p.s.a. przedmiotem odrębnej skargi (por. wyrok NSA z dnia 9.08.2013r., I OSK 855/12 i powołane w nim orzecznictwo, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez wątpienia decyzja wydawana w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy ma zatem charakter związany, zobowiązujący starostę do wydania skierowania na skutek wniosku komendanta wojewódzkiego policji. Wniosek taki musi mieć jednak oparcie w przepisach prawa i wynikać bezpośrednio z przekroczenia 24 punktów w ewidencji. Niezależnie od powyższego Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2013r., I OSK 2187/11, LEX nr 1339609, że pomimo związania wnioskiem komendanta, organ orzekający o skierowaniu na badania nie może pominąć kwestii mających wpływ na podstawę wniosku i powinien je wyjaśnić przed podjęciem decyzji. W rozpoznawanej sprawie zarzutem konsekwentnie podnoszonym przez K.B., zarówno w odwołaniu, jak i później w skardze jest kwestia zasadności dokonania w ewidencji wpisu punktów w związku z naruszeniem przepisów ruchu drogowego w dniu [...] stycznia 2013r. w kontekście treści zapadłego w dniu [...] lipca 2013r., wyroku Sądu Rejonowego II Wydział Karny w [....] , sygn. akt: [...]. Skarżący prezentuje pogląd, iż brak w ww., prawomocnym wyroku orzeczenia o punktach "karnych" wyłącza możliwość ich przypisania skarżącemu. Odpowiedź na ten zarzut, niezależnie od tego, czy jest on uzasadniony czy też nie winna znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej. Tymczasem poza enigmatycznym stwierdzeniem, że kwestie związane z ewidencją punktów nie są przedmiotem oceny w sprawie dotyczącej skierowania na badanie celem ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, organ w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Nie przesądzając o zasadności kolejnego, podniesionego w skardze zarzutu "przedawnienia" 6 punktów w związku z upływem 1 roku od dnia naruszenia przepisów ruchów drogowego, które to naruszenie było podstawą umieszczenia ww. punktów w ewidencji skarżącego, Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek wyjaśnień także w powyższym zakresie. Podnieść należy, że organ II instancji rozpoznaje sprawę na nowo, a jego rola nie jest ograniczona jedynie do kontroli instancyjnej zaskarżonego odwołaniem orzeczenia organu I instancji. Organ winien więc, wydając orzeczenie drugoinstancyjne uwzględnić zarówno zmiany jakie zaszły w stanie faktycznym (w zakresie właściwym dla przedmiotu sprawy), jak i w stanie prawnym sprawy. W istocie bowiem pierwszego wpisu punktów karnych do ewidencji dokonano w dniu [...] stycznia 2013r., przy czym, co wynika z treści wyroku nakazowego, wydanego przez Sąd Rejonowy II Wydział Karny w [...] z dnia 19 lipca 2013r., sygn. akt: [...], do popełnienia wykroczenia objętego ww. wyrokiem doszło w dniu [...] stycznia 2013r. Zatem z dniem [...] stycznia 2014. upłynął 1 rok od popełnienia ww. naruszenia. Mając na uwadze brzmienie art. 130 ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym, stanowiącego o przesłankach pozytywnych, jak i negatywnych usunięcia punktów "karnych" z ewidencji, organ winien odnieść się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnienie wyżej przedstawionych okoliczności winno znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyby bowiem w dacie orzekania przez organ II instancji punkty "karne" z ewidencji K.B. zostały usunięte brak byłoby podstaw do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności wskazuje na naruszenie przez organ zasad postępowania, obligujących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego polegającego na wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a następnie ocenie na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 k.p.a.). Powyższe wyjaśnienia powinny znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji także w myśl art. 107 § 3 k.p.a. Z jego brzmienia jednoznacznie bowiem wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu, wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. jest dokonanie pogłębionej analizy zebranego materiału dowodowego oraz wyraźne wskazanie, jakie wynikają z niego konsekwencje dla zobowiązanego. Organ powinien również wyczerpująco uzasadnić, którym dokumentom zebranym w trakcie prowadzonego postępowania dał wiarę, a którym takiego przymiotu odmówił i jakimi motywami się kierował podejmując taką decyzję. Dopiero wykonanie tych czynności może stanowić podstawę do uznania określonego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem za spójne, pełne, logiczne i przekonujące. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt: III SA/Po 118/2011, LexPolonica nr 2573062). Uzasadnienie faktyczne i prawne winno wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę. Może ona, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są przesłanki powziętej decyzji. Zatem uzasadnienie winno odzwierciedlać tok rozumowania organu. W szczególności winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2008 r. II OSK 481/2007 Lex Polonica nr 2244200). Brak dostatecznego wyjaśnienia wszystkich tych okoliczności w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego i niedokonanie ich oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że naruszone zostały art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., jak również art. 107 § 3 k.p.a. i naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. W związku z uwzględnieniem skargi Sąd zastosował art. 152 P.p.s.a. i określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści niniejszego uzasadnienia