IV SA/Gl 1005/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że decyzje wydano w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (WOMP) w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (IMPiZŚ) w S. z dnia [...] nr [...] odmawiające rozpoznania choroby zawodowej. Odwołanie od tej decyzji złożyła K. G., nie zgadzając się z decyzją organu I instancji i orzeczeniem lekarskim IMPiZŚ w S. Decyzją z dnia [...] Nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 2351 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy ( Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u K. G. przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy, która stanowi, iż "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym ". [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podniósł, że w sprawie K. G. ustalono, że w/w pracowała w latach 1992-1996 oraz 1999-2013 w zakładzie A S.A. z siedzibą w B. - zakład w T. na stanowisku montera wykonując czynności obciążające stawy nadgarstkowe. Dalej wskazał, że K. G. była badana na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z [...] nr[...]), gdzie lekarze specjaliści odmówili rozpoznania choroby zawodowej -zespół cieśni w obrębie nadgarstka w oparciu o badanie podmiotowe, przedmiotowe, konsultację neurologiczną i ortopedyczną oraz badania EMG z dnia 15.01.2013 r. Rozpoznano stan po uwolnieniu obu nerwów pośrodkowych z utrzymującymi się klinicznymi objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka- jednak biorąc pod uwagę obecność uznanego czynnika ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka jakim jest niedoczynność tarczycy, a także uwzględniając fakt utrzymywania się neurograficznych cech zespołu cieśni nadgarstka po przeprowadzonych zabiegach operacyjnych w 2011 roku uznano, iż brak jest podstaw do rozpoznania, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Organ odwoławczy podkreślił, że następnie K. G. była badana na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych w Klinice IMPiZŚ w S. (17.06.2013 r. - 21.06.2013 r.) , gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...], w którym również nie rozpoznano choroby zawodowej zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia R.M. z 30 czerwca 2009 r. w oparciu o analizę dokumentacji medycznej, badania podmiotowe, przedmiotowe oraz konsultację neurologiczną i ortopedyczną oraz badanie EMG z lipca 2010 r. i stycznia 2013 r. Biorąc pod uwagę wyniki badań a przede wszystkim istnienie uznanych pozazawodowych czynników ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka takich jak niedoczynność tarczycy, hipercholesterolemia, zaburzenia hormonalne wieku około menopauzalnego uznano, że nie ma podstaw do przyjęcia z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii rozpoznanego u w/w obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Nadmieniono, że strona poinformowana pismem z dnia 13.08.2013 r. w trybie art.10 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji - powiadomiła telefonicznie w dniu 16.08.2013 r., że podtrzymuje stanowisko zawarte w odwołaniu oraz , że nie posiada nowych dowodów mogących mieć wpływ na prowadzone postępowanie w sprawie uznania choroby zawodowej - zespół cieśni nadgarstka. Reasumując organ odwoławczy - po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego - zwłaszcza oceny narażenia zawodowego oraz zbieżnych, nie budzących wątpliwości orzeczeń lekarskich WOMP i IMPiZS w S. - nie uwzględnił odwołania K. G. i orzekł jak w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. G. nie zgodziła się z decyzją [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (SPWIS) odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7. art. 8. art. 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności mających zdaniem strony skarżącej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego poprzez odmowę stwierdzenia choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Powołując się na orzecznictwo innych sądów administracyjnych oraz na wskazywane przez nią badania lekarskie skarżąca wykazywała, że skoro jej choroba nie ma etiologii innej niż pozazawodowa, to winno się u niej rozpoznać schorzenie zawodowe, a nie dających się usunąć wątpliwości nie można tłumaczyć na jej niekorzyść. Wnosiła o uchylenie decyzji SPWIS oraz o stwierdzenie u niej choroby zawodowej, względnie o uchylenie decyzji SPWIS i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie podkreślić należy, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzając, w oparciu o wyżej wskazane uregulowania, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie narusza ona przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego nie znaleziono podstaw do wzruszenia skarżonej decyzji. Organy sanitarne prawidłowo dokonały ustaleń faktycznych oraz właściwych rozważań prawnych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dni 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała wyżej powołane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., które w § 8 ust. 1 stwierdza, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Dodatkowo stosownie do treści 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Po myśli wyżej cytowanego rozporządzenia chorobą zawodową jest między innymi przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymieniona w poz. 20. 1 wykazu chorób zawodowych, której stwierdzenia domagała się skarżąca w niniejszym postępowaniu. Przy czym zgodnie z omawianym rozporządzeniem okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. W rozpoznawanej sprawie organy zasadnie więc przyjęły, że skarżąca pracowała w latach 1992-1996 oraz 1999-2013 w zakładzie A S.A. z siedzibą w B. - zakład w T. na stanowisku montera wykonując czynności obciążające stawy nadgarstkowe. W toku postępowania skarżąca była poddana dwukrotnie badaniom (w tym 5 dniowej obserwacji szpitalnej) w dwóch jednostkach diagnostycznych. K. G. była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr[...]), gdzie lekarze specjaliści odmówili rozpoznania choroby zawodowej -zespół cieśni w obrębie nadgarstka w oparciu o badanie podmiotowe, przedmiotowe, konsultację neurologiczną i ortopedyczną oraz badania EMG z dnia 15.01.2013 r. Rozpoznali stan po uwolnieniu obu nerwów pośrodkowych z utrzymującymi się klinicznymi objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Jednak biorąc pod uwagę obecność uznanego czynnika ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka jakim jest niedoczynność tarczycy, a także uwzględniając fakt utrzymywania się neurograficznych cech zespołu cieśni nadgarstka po przeprowadzonych zabiegach operacyjnych w 2011 roku uznano, iż brak jest podstaw do rozpoznania, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Następnie skarżąca K. G. była badana w Klinice IMPiZŚ w S. (17.06.2013 r. - 21.06.2013 r.) , gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...], w którym również nie rozpoznano choroby zawodowej zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia R.M. z 30 czerwca 2009 r. W swojej opinii lekarze diagności IMPiZŚ w S. wskazali, że skarżąca od 2003 roku uskarża się na dolegliwości ze strony kończyny górnej prawej -drętwienie i bóle palców, również w nocy, osłabienie siły mięśniowej, wypadanie przedmiotów z ręki. Po kilku miesiącach podobne dolegliwości objęły również kończynę górną lewą. Podkreślili, iż Badanie EMG z lipca 2010 r. potwierdziło elektroneurograficzne cechy obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Podnieśli, iż skarżąca była leczona operacyjnie z tego powodu w 2011 r. (październik - nadgarstek prawy, listopad - nadgarstek lewy) z poprawą, lecz po powrocie do pracy po 4 miesiącach od leczenia operacyjnego nastąpił nawrót dolegliwości dotyczących obu rąk o nieco mniejszym nasileniu niż początkowo. Podkreślili, iż skarżąca zgłaszała drętwienie obu rąk w nocy, bóle rąk przy wysiłku lub trzymaniu rąk w górze. W 2012 r. u chorej rozpoznano przewlekłe zapalenie tarczycy i niedoczynność tarczycy - włączono leczenie substytucyjne. W badaniu EMG z 15.01.2013r. stwierdzono obustronny zespół cieśni nadgarstka o umiarkowanym nasileniu i zespół rowka nerwu łokciowego po stronie lewej. Lekarze diagności zaznaczyli, że w trakcie prowadzonej obserwacji klinicznej analizie poddali dostępną dokumentację medyczną pacjentki, przeanalizowali dane dotyczące warunków pracy zawodowej badanej w aspekcie obciążenia układu ruchu, przeprowadzili także specjalistyczną konsultację neurologiczną i ortopedyczną. Wskazali, iż w badaniu neurologicznym nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego. W badaniu ortopedycznym rozpoznanali neuropatię obwodową nerwów pośrodkowych. Jednoznacznie wskazali, że "aktualnie nie stwierdza się klinicznych cech zespołu cieśni nadgarstka; ujemny jest objaw Tinela i Phalena". Lekarze podkreślili, iż etiologia zespołu cieśni nadgarstka jest wieloczynnikowa i nie istnieją obiektywne badania, które pozwalają na jednoznaczne potwierdzenie związku z pracą zawodową. Każde natomiast badanie interpretowane jest przez specjalistę ze znajomością patologii zawodowej i oceniane w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku ze sposobem wykonywania pracy. Uznanie w tych przypadkach etiologii zawodowej wymaga wykazania takiego związku w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem, a to z kolei wiąże się z koniecznością wykluczenia innych możliwych przyczyn schorzenia obwodowego układu nerwowego. W przypadku neuropatii obwodowej takiej jak zaburzenia przewodnictwa nerwowego w zakresie nerwów pośrodkowych wiadomo, że znamiennie częściej neuropatie te występują u kobiet, a wśród przyczyn wymienia się urazy (złamania), zmiany zwyrodnieniowe stawów rąk i kręgosłupa szyjnego, zaburzenia endokrynne - niedoczynność tarczycy, zaburzenia hormonalne okresu okołomenopauzalnego, zaburzenia metaboliczne - cukrzyca, hipercholesterolemia, otyłość, skutki uboczne działania leków (m.in. leków antykoncepcyjnych, estrogenów), choroby tkanki łącznej np. reumatoidalne zapalenie stawów, zespoły wrodzone i idiopatyczne. Biorąc powyższe pod uwagę oraz uwzględniając wyniki badań dodatkowych, m.in. dodatni wynik na obecność przeciwciał przeciwjądrowych ANA1, ponadto dane z dostępnej dokumentacji medycznej, a przede wszystkim istnienie u badanej uznanych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, takich jak: niedoczynność tarczycy, hipercholesterolemia, zaburzenia hormonalne wieku okołomenopauzalnego – lekarze diagności nie znaleźli obecnie podstaw do przyjęcia z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia, a tym samym do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Godzi się tu wyraźnie zaznaczyć, że uprawnionymi do wykonywania badań w sprawach dotyczących rozpoznania choroby zawodowej są uprawnieni jedynie lekarze zatrudnieni w jednostkach diagnostycznych określonych w § 5 obowiązującego rozporządzenia, a nadto § 7 tegoż rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przewiduje dwuszczeblowy tryb badań (wyczerpany w niniejszej sprawie), a przy czym wnioski zaprezentowane w obu opiniach lekarskich co do zasady korelują z sobą wzajemnie. Bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione, gdyż wydane w sprawie opinie są zasadniczo spójne oraz należycie uzasadnione. Uznać zatem należało, że uprawnione jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby strony skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniającej wymagania formalne opinii. Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Podsumowując - w ocenie Sądu organ odwoławczy wszechstronnie zbadał okoliczności sprawy, a motywy, które przesądziły o wydaniu decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej zawarte zostały w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Orzeczenia lekarskie wydane w sprawie w sposób jednoznaczny wskazują na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymieniając występujące pozazawodowe czynniki ryzyka. Organy w niniejszym postępowaniu nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.