II SA/Op 162/14
WyrokWSA w Opolu2014-06-10
Skład orzekający: Ewa Janowska, Teresa Cisyk, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele lokali w budynku wielolokalowym, tworzący wspólnotę mieszkaniową, posiadają przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę dotyczącym przebudowy części wspólnych nieruchomości, jeśli nie wykażą indywidualnego interesu prawnego wynikającego z obszaru oddziaływania inwestycji?Ratio decidendi
Właściciele lokali w budynku wielolokalowym, tworzący wspólnotę mieszkaniową, nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę dotyczącym części wspólnych nieruchomości, jeśli nie wykażą indywidualnego interesu prawnego wynikającego z obszaru oddziaływania planowanej inwestycji. Samo bycie współwłaścicielem nieruchomości wspólnej nie uprawnia do samodzielnego udziału w postępowaniu, jeśli inwestycja nie ingeruje w ich prawo własności lub nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu ich lokali wynikających z przepisów odrębnych.Stan faktyczny
Skarżący, będący właścicielami lokali w budynku wielolokalowym, wnieśli skargę na decyzję Wojewody Opolskiego umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie pozwolenia na budowę dla Gminy Opole. Pozwolenie dotyczyło przebudowy pomieszczeń socjalno-sanitarnych w tym budynku. Wojewoda uznał, że skarżący nie posiadają przymiotu strony, ponieważ planowana inwestycja nie oddziałuje na ich lokale w sposób uzasadniający ich udział w postępowaniu, a odwołanie nie zostało wniesione przez zarząd wspólnoty mieszkaniowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi G. R., J. M., G. K. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 23 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez G. R., J. M. i G. K. jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 23 stycznia 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 105 ust. 1 K.p.a., umarzająca postępowanie odwoławcze.
Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych
i prawnych.
Wnioskiem z dnia 21 marca 2012 r., Gmina Opole, jako inwestor, wystąpiła
z wnioskiem o pozwolenie na przebudowę pomieszczeń wewnątrz budynku położonego w [...] przy ul. [...], na pomieszczenia socjalno-sanitarne dla Klubu [...]. Do powyższego wniosku dołączono, między innymi, projekt budowlany i oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Prezydent Miasta Opola, decyzją z dnia 18 maja 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, 1623 ze zm., dalej Prawo budowlane), zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych, obejmujących przebudowę pomieszczeń wskazanych we wniosku.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. Zarzucili, powołując się na przepis art. 5 Kodeksu cywilnego, że ww. decyzja narusza ich interes stron, a nadto Prezydent Miasta Opola niewłaściwie zastosował art. 22 ust. 2 i ust. 3 pkt 5, 5a, i 6 ustawy o własności lokali.
Decyzją z dnia 27 czerwca 2012 r., nr [...], Wojewoda Opolski umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że właściciele poszczególnych lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] w [...] tworzą wspólnotę lokalową, która to wspólnota obejmuje więcej niż siedem lokali. Wobec czego uznał, że podmiotem uprawnionym do występowania
w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji, gdy postępowanie dotyczy części nieruchomości wspólnej, jest wspólnota lokalowa, reprezentowana przez zarząd. Z tego względu Wojewoda Opolski stwierdził, że odwołujący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu i nie posiadają prawa do wniesienia odwołania.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli G. K., J. M. i G. R.
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. akt II SA/Op 428/12), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 27 czerwca 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że zasadnicza kwestia sporna powstała na gruncie tej sprawy dotyczyła prawidłowości umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., w związku z uznaniem, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony. W ocenie Sądu, organ odwoławczy odmawiając skarżącym przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, nie wskazał, kto jest stroną tego postępowania. Jednocześnie Sąd wyraził pogląd, że podmiotem uprawnionym do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, wówczas, gdy postępowanie dotyczy części wspólnych nieruchomości, jest wspólnota, reprezentowana przez zarząd.
Dodał, że poszczególni właściciele lokali mogą zostać uznani za strony postępowania, niezależnie od wspólnoty mieszkaniowej. Może to jednak nastąpić wówczas, gdy wykażą oni, iż planowana inwestycja ingerować będzie w wykonywane przez nich prawo własności. Sąd zaznaczył, że w aktach postępowania odwoławczego nie ma żadnego odniesienia się do dokumentów dotyczących zarządu. Nadmienił, że w aktach organu I instancji znajdują się uchwały Wspólnoty nr [...] i nr [...] o powierzeniu Zarządu wymienionym tam osobom, w tym G. K. Przywołując art. 21 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U.
z 2000 r., nr 80, poz. 903 ze zm., dalej jako ustawa w własności lokali), który stanowi, że gdy zarząd jest kilkuosobowy oświadczenie woli za wspólnotę składają przynajmniej dwaj jego członkowie, Sąd zakwestionował działanie Wojewody Opolskiego, polegające na potraktowaniu członka Zarządu Wspólnoty, jako jednego z właścicieli lokali. Zarzucił też Sąd, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, czy zamiarem G. K. było działanie na podstawie art. 21 ust. 1 ww. ustawy.
Po otrzymaniu prawomocnego wyroku, Wojewoda Opolski przekazał, na podstawie art. 136 K.p.a., akta administracyjne Prezydentowi Miasta Opola w celu ich uzupełnienia o uchwałę Wspólnoty Lokalowej przy ul. [...] w [...] o wyborze Zarządu Wspólnoty. Organ I instancji dołączył do akt kopię uchwały podjętej przez Wspólnotę Lokalową przy ul. [...] w [...] na zebraniu w dniu 3 lipca 2012 r.
Z związku z tym, że decyzja Prezydenta Miasta Opola, od której wniesiono odwołanie datowane na dzień 1 czerwca 2012 r., została wydana dnia 18 maja 2012 r., Wojewoda Opolski wystąpił ponownie do organu I instancji o przesłanie, obowiązującej na dzień sporządzenia decyzji i odwołania, uchwały powołującej zarząd ww. Wspólnoty. Kolejne wezwanie o tożsamej treści skierowano do organu I instancji dnia 16 października
2013 r.
Prezydent Miasta Opola, wraz z pismem z dnia 31 października 2013 r., przekazał kopię uchwały nr [...] z dnia 28 marca 2003 r.
Wobec powyższego, Wojewoda Opolski, powołując się na art. 64 § 2 K.p.a., wezwał G. K. o wskazanie, czy odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 18 maja 2012 r. należy traktować, jako odwołanie właściciela jednego z lokali Wspólnoty ul. [...] w [...], czy też jako odwołanie członka zarządu tej Wspólnoty Lokalowej. Równocześnie organ zobowiązał tę stronę (w przypadku, gdy występuje jako członek zarządu Wspólnoty) do przedłożenia uchwały o wyborze członków zarządu przedmiotowej Wspólnoty Lokalowej oraz do przedłożenia pełnomocnictwa, z którego wynikałoby uprawnienie do jednoosobowego reprezentowania Wspólnoty.
W związku z nieprzedłożeniem w wyznaczonym terminie przez G. K. żądanych dokumentów, z których wynikałoby że składał on odwołanie w imieniu Wspólnoty, Wojewoda Opolski rozpatrzył odwołanie z dnia 1 czerwca 2012 r., jako wniesione przez właścicieli poszczególnych lokali.
Decyzją z dnia 23 stycznia 2014 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania G. K., J. M., G. R. od decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 18 maja 2012 r., nr [...] (znak sprawy [...]), zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Gminie Opole pozwolenia na przebudowę pomieszczeń socjalno-sanitarnych dla Klubu [...], w budynku położonym w [...] przy ul. [...], Wojewoda Opolski umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że warunkiem koniecznym do tego, aby organ II instancji mógł rozpatrzyć odwołanie winno być ustalenie, iż odwołanie to pochodzi od strony postępowania administracyjnego. Po przywołaniu treść art. 28 K.p.a. i art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, wywodził, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są między innymi właściciele i zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, który należy rozumieć jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Podniósł, że ustalenie obszaru oddziaływania ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego. Zwrócił uwagę, że odwołujący interes prawny wywodzą z tytułu przysługującego im prawa własności lokali: nr [...] (G. K.), nr [...] (G. R.) oraz nr [...] (J. M.), znajdujących się na parterze budynku przy ul. [...] w [...] (na działce numer geodezyjny A, k.m. [...], stanowiącej własność Gminy Opole).
Zaznaczył, że ustawodawca przewidział, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, podmiotem uprawnionym do udziału w postępowaniu jest wspólnota reprezentowana przez zarząd. Prawo to nie przysługuje jednocześnie wszystkim członkom wspólnoty. Wobec powyższego, w ocenie organu, prawa do samodzielnego udziału w postępowaniu, członek wspólnoty nie może wywodzić z faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej. Wojewoda uznał, iż bez znaczenia pozostaje kwestia zgody udzielonej na realizację inwestycji na nieruchomości wspólnej. Dla postępowania znaczenie ma tylko, kto skutecznie może kwestionować pozwolenie na budowę dotyczące nieruchomości wspólnej. Warunkiem koniecznym do rozpatrzenia odwołania jest ustalenie, że odwołanie pochodzi od strony. Dla uznania podmiotu za stronę postępowania niezbędnym jest wykazanie, że planowana inwestycja będzie wpływać na konkretny lokal oraz godzić w uprawnienia dotyczące korzystania z niego, czyli wykazanie posiadanie indywidualnego interesu prawnego, którego nie wywodzi się z samego faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej, lecz z faktu, iż jego lokal znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego).
Organ przypomniał, że właściciele poszczególnych lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] tworzą wspólnotę lokalową, obejmującą więcej niż siedem lokali. Po przywołaniu art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali dowodził, że podmiotem uprawnionym do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji, gdy postępowanie dotyczy części nieruchomości wspólnej, jest wspólnota lokalowa, reprezentowana przez zarząd. Wobec czego przyjął, że prawo to nie przysługuje jednocześnie wszystkim jej członkom. Nieruchomość wspólna pozostaje bowiem w wyłącznym zarządzie wspólnoty (reprezentowanej przez zarząd), rozumianej jako ogół właścicieli lokali, występujących wspólnie (co nie znaczy zgodnie) z mocy prawa, w zakresie czynności dotyczącej ustawowej współwłasności nieruchomości wspólnej.
Jednocześnie nadmienił, że bez znaczenia jest, kto, na jakich zasadach udzielił zgody na realizację inwestycji na nieruchomości wspólnej, nie ma to bowiem wpływu na krąg stron postępowania. Z kolei, może mieć znaczenie dla merytorycznej oceny tego, czy inwestor legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie, zaś dla wyniku prowadzonego postępowania ma znaczenie, kto może skutecznie kwestionować pozwolenie na budowę, dotyczące nieruchomości wspólnej.
Powołując się na pozostającą w obrocie prawnym, na dzień wnoszenia odwołania od decyzji z dnia 18 maja 2012 r., uchwałę nr [...] z dnia 28 marca
2003 r., z której wynika ustanowienie zarządu przedmiotowej Wspólnoty w osobach: J. J., A. C., G. K., Z. L., Wojewoda stwierdził, że skarżący nie byli członkami zarządu i nie mogli skutecznie występować w imieniu Wspólnoty Lokalowej przy ul. [...] w [...].
W dalszej części swoich wywodów organ odwoławczy zaakcentował, że dla uznania podmiotu uprawnionego do nieruchomości wspólnej z tytułu posiadania odrębnej własności danego lokalu, za stronę postępowania, niezbędne jest wykazanie, że planowana inwestycja będzie godzić w uprawnienia do korzystania z takiego lokalu. Konieczne jest więc posiadanie swego indywidualnego interesu prawnego, którego nie wywodzi się jednak z samego faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej, lecz z faktu, iż jego lokal znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego).
Organ potwierdził, że lokale należące do skarżących znajdują się na parterze budynku przy ul. [...]. Sporna przebudowa została zaprojektowana na parterze tego budynku, jednak po przeciwnej stronie głównego ciągu komunikacyjnego. Wojewoda wytłumaczył, że z projektu budowlanego wynika, że planowane roboty będą wykonane w lokalach nr [...] i nr [...] (należących do Klubu [...]) oraz wydzielonej części bocznej korytarza pomiędzy lokalami nr [...] (Klubu [...]) i lokalami nr [...] oraz nr [...]. Organ stwierdził, że takie usytuowanie względem siebie lokali nr [...], nr [...]
i nr [...] oraz objętego projektem lokalu Klubu [...] i dodatkowego fragmentu korytarza, jak również zakres planowanych robót polegających na przebudowie zaplecza socjalno-sanitarnego przesądza, że lokale należące do skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Organ podkreślił, że położenie lokali nr [...], nr [...] i nr [...] oraz charakter zamierzonych prac wyklucza uznanie, że sporna inwestycja niesie ze sobą jakiekolwiek uciążliwości lub ograniczenia w możliwości korzystania ze swej własności przez skarżących.
O posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu, nie przesądza, w przekonaniu organu, także fakt, że w wyniku przebudowy zostanie wyłączone z powszechnego użytkowania jedno z wejść do budynku, w jego południowej części. Lokale należące do skarżących znajdują się bowiem w środkowej części budynku, do których prowadzą dwa wejścia umiejscowione w jego północnej części, od strony komunikacji dla pieszych i parkingu dla samochodów.
Konkludując, organ stwierdził, że skoro skarżący nie są stronami postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, zatem nie posiadają - po myśli art. 127 K.p.a. - prawa do wniesienia odwołania od decyzji w tym przedmiocie.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Opolu wnieśli G. R., J. M., G. K.
W przedstawionych zarzutach podkreślili naruszenie:
a) prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., w zakresie gromadzenia materiału dowodnego
i dokonywania ustaleń faktycznych poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu,
b) art. 10 § 1 i art. 28 K.p.a. przez nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania i nieuznanie skarżących za stronę postępowania;
c) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przez wadliwe przyjęcie, że skarżący nie spełniają przesłanek określonych w tym przepisie.
Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do rozpoznania złożonego odwołania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podnieśli, że Wojewoda nie wyjaśnił kwestii reprezentacji przez Zarząd poszczególnych właścicieli. Wskazali, iż członek wspólnoty może wykazać swój własny indywidualny interes, a wtedy przysługuje mu przymiot strony. Podkreślili, że na skutek przebudowy włączona zostanie do powierzchni odrębnego lokalu część wspólnej nieruchomości i nastąpi zmiana udziałów właścicieli w nieruchomości wspólnej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej " P.p.s.a."
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) - jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Sąd może również stwierdzić nieważność decyzji, gdy zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w przepisach szczególnych (pkt 3). Jak wskazano w literaturze przedmiotu "przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego" (por. [red.] T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 458).
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.
W pierwszej kolejności powiedzieć przyjdzie, że stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność, czy przewlekłość jest przedmiotem skargi. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji publicznej. Zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i procesowego (J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, str. 362).
Skład orzekający w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej uznał, że
w ponownie prowadzonym postępowaniu, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 428/12, Wojewoda Opolski dopełnił obowiązkowi dostosowania się do oceny prawnej i zaleceń wyrażonych w przywołanym wyroku Sądu.
W wyroku tym Sąd zobowiązał organ do ustalenia, kto jest stroną w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę, wszczętym przez Prezydenta Miasta Opola na skutek wniosku Gminy Opole z dnia 21 marca 2012 r., w związku z planowaną przebudową lokali użytkowych w budynku, w którym znajduje się więcej niż siedem lokali, a współwłaściciele tych lokali tworzą Wspólnotę Lokalową [...].
Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego Wojewoda Opolski ustalił, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 18 maja
2012 r., nie zostało wniesione przez Zarząd Wspólnoty, a jedynie przez osoby będące właścicielami poszczególnych lokali. Ustalenia te na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, należało uznać za prawidłowe. Z tego powodu poza rozważaniami Sądu, pozostaje wykładnia art. 20 ust. 1 i art. 21 ustawy o własności lokali, skoro w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, jako strona nie występuje Zarząd Wspólnoty [...].
W konsekwencji, Wojewoda Opolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze, przyjmując, że odwołującym nie przysługuje jakiekolwiek prawo dające podstawę do występowania w charakterze strony
w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2013 r., poz. 1409, dalej jako Prawo budowlane), zakończonym wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych, obejmujących przebudowę pomieszczeń w budynku przy ul. [...], na dz. nr A k.m. [...], obręb [...], na pomieszczenia socjalno-sanitarne dla Klubu [...].
Zatem, należy zauważyć, że przedmiotem sprawy jest kwestia spełnienia przesłanki podmiotowej, jako warunku dopuszczalności odwołania.
Skarżący swój interes prawny wywodzili z okoliczności, że tak określona inwestycja zakresem swoim niesie ograniczenia z korzystania ze stanowiących ich własność, lokali nr [...], nr [...], i nr [...], w przedmiotowym budynku, poprzez ograniczenie dostępności do tychże lokali handlowych dla potencjalnych klientów. Stąd planowana inwestycja oddziałuje negatywnie na nieruchomości skarżących, co stanowi naruszenie ich interesu prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się więc do ustalenia, czy skarżącym – tak jak oni uważają - przysługiwał status strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę zainicjowanym wnioskiem Gminy Opole, czy też, jak uważa organ odwoławczy, nie jest on stroną tego postępowania.
Wskazać należy, że kwestię statusu strony w sprawie pozwolenia na budowę reguluje przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowiący w stosunku do art. 28 K.p.a. – zawierającego ogólną definicję strony - regulację szczególną i o węższym zakresie stosowania. Po myśli przywołanej normy prawa materialnego, stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
To ostatnie pojęcie zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, zgodnie
z którym "obszar oddziaływania obiektu" oznacza teren w otoczeniu obiektu budowlanego wyznaczony na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
Nie ulega wątpliwości, że celem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest zawężenie kręgu stron postępowania do podmiotów wskazanych w tym przepisie, dla których planowana inwestycja może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości, przy czym ograniczenie takie - wynikające z przepisów odrębnych - musi godzić
w konkretne uprawienia tych podmiotów, związane z zagospodarowaniem nieruchomości.
Zaskarżone pozwolenie na budowę dotyczy inwestycji polegającej przebudowie zaplecza socjalno-sanitarnego pomieszczeń w budynku, zawierającym lokale użytkowe, stanowiące odrębność własność osób fizycznych (skarżących) i Gminy Opole.
Skarżący podnoszą, że są stroną wskazanego wyżej postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, gdyż są oni właścicielami wyodrębnionych lokali, a planowana przebudowa bezpośrednio będzie wpływać na działanie ich sklepów.
Z przedstawionym wyżej stanowiskiem nie można się zgodzić. Jak trafnie przyjął Wojewoda Opolski dla wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu istotne jest określenie zasięgu potencjalnego oddziaływania projektowanej inwestycji na inne nieruchomości i wynikających z niego ograniczeń w zagospodarowaniu tych nieruchomości. Dla uznania, że teren na który wskazują skarżący znajduje się
w obszarze oddziaływania planowanego obiektu, tj. przebudowanych pomieszczeń sanitarnych w lokalach nr [...] i nr [...], konieczne byłoby wskazanie konkretnych nakazów czy zakazów, wynikających z przepisów odrębnych – tj. przepisów administracyjnego prawa materialnego, takich jak np. warunki techniczno-budowlane, prawo wodne, prawo ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, które
w związku z realizacją opisanej inwestycji, wprowadzałby ograniczenia
w zagospodarowaniu nieruchomości oznaczonych jako lokale nr [...], nr [...] nr [...], znajdujące się wewnątrz obiektu handlowego w [...], przy ul. [...].
Takich ograniczeń wynikających z przepisów odrębnych skarżący jednak nie wskazali. Nie należy do nich podnoszona przez skarżącego J. M. okoliczność, że planowany remont może spowodować zmniejszenie zainteresowania ich lokalami handlowymi przez przyszłych klientów, a to z uwagi na wyeliminowanie jednego z wejść do budynku.
Z przedstawionej wraz z odpowiedzią na skargę dokumentacji wynika bowiem, że sporna przebudowa została zaprojektowana na parterze budynku, po przeciwnej stronie głównego ciągu komunikacyjnego. Planowane roboty będą wykonywane w lokalach nr [...] i nr [...] oraz w wydzielonej części korytarza pomiędzy lokalami [...], [...] i [...]. Usytuowanie względem siebie lokali nr [...], nr [...] i nr [...], jak trafnie uznał Wojewoda Opolski, przesądza, że lokale należące do skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia. Kwestia zmiany organizacji ruchu wewnątrz przedmiotowego budynku handlowego (pozostawienie do wyłącznej dyspozycji Klubu [...] jednego z wejść do budynku), również nie pozwala na stwierdzenie, że skarżącym przysługuje status strony w przedmiotowym postępowaniu, skoro lokale skarżących znajdują się w środkowej części budynku, do którego prowadzą dwa odrębne wejścia, zlokalizowane w jego północnej części od strony traktu dla pieszych i parkingu. Tym samym powiedzieć przyjdzie, że zaplanowana inwestycja
w niczym nie zmieni ani też nie spowoduje większych niż dotychczas ograniczeń istniejącego sposobu zagospodarowania pomieszczeń, których współwłaścicielami są skarżący. Planowane do rozbudowy i modernizacji lokale, będące w dyspozycji Klubu [...] – jak wynika ze schematu obiektu [...] "A", nie znajdują się również w bezpośrednim sąsiedztwie z lokalami skarżących. Nie rodzą zatem możliwości szkodliwego oddziaływania na ich przedmiot własności. Zwrócić uwagę należy także na zakres rzeczowy planowanych robót budowlanych, polegających na wykonaniu i modernizacji pomieszczeń sanitarnych, co samo w sobie nie powoduje zwiększonych imisji, np. hałasu, czy innych szkodliwych czynników.
W takiej sytuacji trudno zgodzić się ze stanowiskiem skarżących co do tego, że nieruchomości, dla których przysługuje im tytuł prawny w postaci współwłasności znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji (planowanej przebudowy części obiektu budowlanego). Sam fakt, że skarżący są właścicielami lokali użytkowych, stanowiących przedmiot odrębnej własności, a znajdujących się w budynku, w którym planowana jest sporna inwestycja – wbrew ich oczekiwaniom - nie daje im przymiotu strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę.
Stosownie do art. 127 § 1 K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że odwołanie może złożyć jedynie strona postępowania, zatem w przypadku wpłynięcia pisma stanowiącego odwołanie, obowiązkiem organu odwoławczego
w pierwszej kolejności było zbadanie, czy pochodzi ono od podmiotu uprawnionego, będącego stroną w postępowaniu. Powyższe stanowi bowiem, jak wyżej wywiedziono, podmiotową przesłankę dopuszczalności odwołania, zatem ustalenie tej kwestii warunkuje zgodne z prawem prowadzenie postępowania odwoławczego i rozpoznanie merytoryczne sprawy. Stwierdzenie braku legitymacji do złożenia odwołania obliguje organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, o czym stanowi art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło