I SA/Kr 503/14

|Sygn. akt I SA/Kr 503/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 czerwca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Ewa Michna, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r., sprawy ze skargi Z.C., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 26 listopada 2013 r. Nr [...], w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych). Sygn. akt I SA/Kr 705/14. UZASADNIENIE. Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r., nr [...], wyrażając stanowisko w sprawie zgłoszonych przez Z.C. zarzutów uznał za nieuzasadniony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego zgłoszony przez Z.C.w toczącym się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego postępowaniu egzekucyjnym. Zażalenie na postanowienie - stanowisko wierzyciela, złożył Z.C., wskazując, iż jako senator RP w latach 2008-2011 nie był zobowiązany do uiszczania opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania w K. a to na podstawie zezwolenia wydanego przez Prezydenta Miasta K. działającego przez jednostkę organizacyjną - Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu. Powyższe wskazuje na zasadność zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Działania organu podważają zasadę zaufania obywatela do organów administracyjnych, podkreślił również, iż nie można wymagać, aby kierujący pojazdami pamiętali kilka lat wstecz, czy i gdzie parkowali samochody. W ocenie skarżącego organ dopuścił się podwójnego bezprawia, wszczynając egzekucję wobec osoby, którą wcześniej zwolnił z obowiązku uiszczania opłaty, po drugie nie przedstawiając żadnych dowodów na zarzucane fakty parkowania w strefie bez opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 26 listopada 2013r. nr [...], działając na podstawie art. 18, art. 33 pkt 4, art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (określanej dalej jako u.p.e.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż wystawione na Z.C. tytuły wykonawcze nr [...] obejmowały obowiązek uiszczenia dodatkowej opłaty z tytułu niezapłaconego postoju w strefie płatnego parkowania w K. Organ wskazał obszernie na podstawę prawną obowiązku ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania oraz pobierania opłat dodatkowych za ich nieuiszczenie wynikającą z ustawy o drogach publicznych, w szczególności z art. 13 tej ustawy. Nadto w ocenie Kolegium organ I instancji wykazał istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczyni, w tym fakt parkowania pojazdów należących do Z.C. w sferze płatnego parkowania bez uiszczenia wymaganej opłaty (w aktach sprawy znajduje się obszerna dokumentacja, w tym fotograficzna potwierdzająca powyższy fakt, pozwalająca na ustalenie stanu faktycznego, z którego organ I instancji wywodzi obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej). Nie istnieją na gruncie niniejszej sprawy wątpliwości co do istnienia obowiązku objętego spornym tytułem wykonawczym zobowiązanego. Nie budzi wątpliwości, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela samochodu (w niniejszej sprawie samochodów). Kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Drugim elementem jest założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił. Z uwagi zatem na fakt, że organ nie nakłada na korzystającego z dróg publicznych obowiązku uiszczenia należnej opłaty, organ egzekucyjny nie musi, a nawet nie może, prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie samochodu, ponieważ na to nie pozwalają przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji (por. np. art. 29 § 1 u.p.e.a). Tym samym to na zobowiązanym ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, z których wywodzi skutki prawne. Odnosząc się do twierdzeń Z.C., iż Prezydent Miasta K. wydał mu zezwolenie na parkowanie w strefie płatnego postoju w Krakowie bez uiszczania stosownej opłaty, Kolegium stwierdziło, iż pozostają one gołosłowne. Kolegium zwróciło się do Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu celem zweryfikowania twierdzeń strony, co do istnienia podstaw do bezpłatnego parkowania. W odpowiedzi na powyższe Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu wskazał, iż "w datach wskazanych w tytułach wykonawczych, tj. w latach 2008-2011 nie został wydany Z.C. żaden abonament postojowy". Z.C. powołuje się na bliżej nieokreślone zezwolenie Prezydenta Miasta K. Należy wskazać, iż twierdzenia dotyczące istnienia "zezwolenia" Prezydenta Miasta K. na bezpłatne parkowanie przez senatorów RP w strefie płatnego parkowania w Krakowie wydają się nieprawdopodobne w świetle zapisów uchwały Rady Miasta Krakowa Nr XXXII/268/03 z dnia 26 listopada 2003 r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych na terenie K. w strefie płatnego parkowania (z późniejszymi zmianami). Załącznik nr 2 do w/w. uchwały w pkt 3 określa stawki opłat abonamentowych. Zgodnie z pkt 3.9 powołanego załącznika abonament postojowy roczny dla pojazdów Radnych Miasta K. i przewodniczących Rad Dzielnic, urzędującego Prezydenta Miasta K., jego zastępców oraz Prezydentów, którzy sprawowali funkcję począwszy od lipca 1990 r., Radnych Województwa, członków Zarządu Województwa, Powiatu K., Posłów i Senatorów z terenu województwa - stawka opłaty za pojazd wynosi 25 zł. W ocenie Kolegium skoro stawka ta jest tak symboliczna mało prawdopodobne jest, aby Prezydent Miasta K. udzielał dodatkowych zwolnień dla senatorów, poza gołosłownymi zapewnieniami skarżącego. Na powyższe postanowienie Z.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podtrzymując dotychczasowe zarzuty i wskazując, iż posiadał identyfikator ważny do 31.12.2010r., na co przedstawił kserokopię. Ze względu na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przywołując argumenty zawarte uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nadto organ wskazał, że przedłożony dowód w postaci kopii identyfikatora nr [...], ważny do dnia 31 grudnia 2010 r. wydany dla Biura Poselskiego jest dokumentem na okaziciela - a zatem dla jego skuteczności koniecznym jest jego okazanie, które powinno nastąpić w momencie parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania, a nie po zaistnieniu okoliczności parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania, tym bardziej, iż skarżący jest (był) posiadaczem co najmniej trzech samochodów (wskazywanych we wniosku o wydanie trzech identyfikatorów). Przedłożony identyfikator został wydany na wniosek Z.C. z dnia 19 stycznia 2010r. i obejmuje okres do dnia 31 grudnia 2010r., a zatem nie dotyczy okresu sprzed 19 stycznia 2010r. (parkowanie w 2008r., 2009 r, i dniach 12 stycznia 2010 r., 13 stycznia 2010r.) i po 31 grudnia 2010 r. (parkowanie w 2011 r.). Odnosząc się do parkowania pojazdu w strefie w dniach 26 lutego 2010r. i 2 listopada 2010r. organ wskazał, iż zdjęcia wykonane przez osoby kontrolujące strefę płatnego parkowania wyraźnie wskazują, iż w pojeździe o nr rej. KWI W 242 nie było wyłożonego (w miejscu wewnątrz pojazdu w sposób umożliwiający jego odczytanie z zewnątrz) identyfikatora, na który wskazuje skarżący. W dniu 2 listopada 2010 r. Z.C. posługiwał się "zezwoleniem na wjazd" nr 59 dotyczącym obiektów T S.A., które nie jest dokumentem upoważniającym do zwolnienia z uiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania na terenie Gminy Miejskiej K. Natomiast w dniu 26 lutego 2010 r. Z.C. posługiwał się abonamentem postojowym z dnia 18 lutego 2010 r., a zatem abonamentem nieaktualnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. .z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Skarga jest uzasadniona. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie stanowiły m.in. przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), zaś zgodnie z art. 18 tej ustawy - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala traktować jako pewną ciągłość postępowania z Kodeksu postępowania administracyjnego i postępowania wykonawczego unormowanego ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym, przepis ten pozwala na zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności taksatywnie wymienione w art. 33 ustawy, w tym podniesiony w niniejszej sprawie, a wynikający z pkt 4 tego przepisu - błąd co do osoby zobowiązanego. Stosownie zaś do treści art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (§ 5 pkt 1). Bezsporne jest to, że wystawione w dniu 11 marca 2013 r. względem skarżącego tytuły wykonawcze obejmowały obowiązek uiszczenia dodatkowych opłat z tytułu niezapłaconego postoju w strefie płatnego parkowania w latach 2008-2011. Generalnie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek zapłaty dodatkowej opłaty wynika z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Obowiązek poniesienia takich opłat został określony w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w szczególności w art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1 – 4 oraz art. 13f ust. 1 i 2. Z kolei Rada Miasta Krakowa., w oparciu o upoważnienie zawarte w przywołanych przepisach ustawy, w dniu 26 listopada 2003 r. podjęła uchwałę Nr XXXII/268/03 w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych na terenie K., w strefie płatnego parkowania. Ponadto zgodnie z art. 40d ustawy o drogach publicznych opłaty określone m.in. w art. 13f ust. 1, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja opłaty dodatkowej następuje więc w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (należność pieniężna przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie innej ustawy). Wprawdzie z art. 28 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a przepis ten stanowi zasadę postępowania egzekucyjnego sprowadzającą się do przyjęcia, że zarzuty mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego (nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego) – to jednak należy mieć na uwadze zasygnalizowany wcześniej istotny dla sprawy charakter obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jako wynikający bezpośrednio z ustawy. Powoduje to, że w sprawie obowiązku uiszczenia tej opłaty nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Nie mamy więc w tej sytuacji do czynienia z ostateczną decyzją administracyjną (czy postanowieniem). Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, co następuje poprzez zgłoszenie zarzutu. Pomimo więc ogólnej zasady wyrażonej w art. 29 § 1 u.p.e.a. należy przyjąć, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie w sprawie jego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie zasadności samego obowiązku. Organ egzekucyjny jest zobowiązany po wniesieniu zarzutu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem kiedy obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony praw przez dłużnika (por. ocenę wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 107/12). Z powyższego wynika, że weryfikacji winien podlegać zarzut nieistnienia obowiązku opłacenia opłaty dodatkowej, a w konsekwencji zarzut błędu co do osoby zobowiązanej. Przede wszystkim organ powinien wykazać istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w świetle posiadania przez skarżącego identyfikatora nr [...] zwalniającego z ponoszenia opłat za parkowanie. Zdaniem sądu, obowiązku w tym względzie organ nie wypełnił. Wprawdzie ksero owego identyfikatora skarżący przedłożył dopiero na etapie postępowania sądowego, niemniej nie można wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy dokonywać dopiero w odpowiedzi na skargę, a nie w postępowaniu administracyjnym. Wyjaśnienie to sprowadziło się de facto do samej jedynie oceny prawnej z przywołaniem daty obowiązywania zwolnienia z opłat za parkowanie bez oceny pełnej dokumentacji, z której jasno wynika okoliczność wydania skarżącemu identyfikatora z wszelkimi tego konsekwencjami. (datą obowiązywania, zasadami zwolnienia). W tych okolicznościach, skoro nie udokumentowano dostatecznie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia tj. tego, czy Z.C. zwolniony był z opłaty za parkowanie, brak było podstaw do uznania za niezasadny zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej, zwłaszcza, iż skarżący wyraźnie akcentował konieczność dowiedzenia przez organ, że parkował pojazd w strefie płatnego parkowania bez uzyskania stosownego identyfikatora. Kwestie te winny zostać ustalone przez organ. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów w tym zakresie. Zatem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, a zwłaszcza art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. , które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu tego materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Z tego względu zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i postanowienie Prezydenta Miasta K. zostały na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o p.p.s.a. uchylone. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 tej ustawy.