I SA/Bk 552/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. sprawy ze skarg D. i J. R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z 18.06.2002 r. sygn. akt SA/Bk 905/01, 906/01 w przedmiocie oddalenia skarg na decyzje Izby Skarbowej w B. 1) z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...], 2) z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1997 r. p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargi o wznowienie postępowania, 2. zwrócić skarżącym D. i J. R. wpis sądowy w kwocie 2.474 zł (słownie: dwa tysiące czterysta siedemdziesiąt cztery złote). , D. R. i J. R. (dalej: Skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika, w dniu [...] listopada 2013 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2002 r. sygn. SA/Bk 905/01; 906/01, oddalającym skargi na decyzje Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] i [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1997 r. Skarżący zażądali uchylenia ww. wyroku oraz rozpoznania sprawy i uchylenia zaskarżonych decyzji. Jako podstawę wniesienia skarg wskazali art. 272 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt. SK 18/09. Ponieśli, że w orzeczeniu tym Trybunał orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie Skarżący, odnosząc się do art. 278 p.p.s.a., wskazali, że żądanie wznowienia postępowania po uprawomocnieniu orzeczenia jest uzasadnione z uwagi na to, że strona była pozbawiona możliwości działania oraz na fakt, że przepis ten nie miał swego odpowiednika w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368). Stąd uwzględnienie przez Sąd art. 278 p.p.s.a. pozbawiłoby stronę możliwości wznowienia postępowania i skorzystania z prawa podmiotowego wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Dodatkowo na rozprawie pełnomocnik wskazał, że pozbawienie strony możności działania wynikało z niemożliwości zaskarżenia wyroku NSA OZ w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargi o wznowienie postępowania sądowego podlegały odrzuceniu. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Stosownie do treści art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skargę o wznowienie postępowania, opartą na podstawie określonej w art. 272 § 2 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Wskazany termin został w sprawie zachowany. Jednakże w świetle art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. W powołanej regulacji ustawodawca określa czas, w którym – przy zachowaniu terminu z art. 272 § 1 p.p.s.a. – w ogóle dopuszczalne jest żądanie wznowienia postępowania opartego na treści art. 272 § 1 p.p.s.a. Termin pięcioletni nie obowiązuje jedynie wówczas, gdy skarga o wznowienie postępowania opiera się na zarzucie pozbawienia strony możności działania lub braku należytej reprezentacji. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku w sprawie o sygn. SA/Bk 905/01; 906/01 stał się prawomocny z dniem jego wydania, tj. z dnia 18 czerwca 2002 r. (art. 57 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sadzie Administracyjnym). Pięcioletni termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem upłynął w dniu 18 września 2007 r. Skarga w przedmiotowej sprawie została, zatem wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a. Wskazany termin pięcioletni nie obowiązuje, gdy skarga o wznowienie postępowania opiera się na zarzucie pozbawienia strony możności działania lub braku należytej reprezentacji. W niniejszej sprawie Skarżący jako podstawę wznowienia wskazali wyłącznie art. 272 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skarżący nie wskazali natomiast podstawy wznowienia z art. 271 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym przesłanką wznowienia jest pozbawienie strony możności działania lub należytej reprezentacji. Z akt sprawy o sygn. SA/Bk 905/01; 906/01 wynika, że Skarżący brali aktywny udział w poprzednim etapie postępowania, działając za pośrednictwem pełnomocnika doradcy podatkowego M. T., który reprezentuje ich również w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania sądowego. Skarżący tego nie kwestionują. W pojęciu "pozbawienia strony możności działania lub należytej reprezentacji" nie mieszczą się podnoszone przez Skarżących kwestie dotyczące tego, że przepis art. 278 p.p.s.a. nie miał swego odpowiednika w ustawie o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i jego uwzględnienie pozbawiłoby stronę możliwości skorzystania z prawa wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Jak też, że pozbawienie strony możności działania wynikało z niemożliwości zaskarżenia wyroku NSA OZ w Białymstoku. Zgodnie ze wskazanym art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie, którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepis ten znajduje odzwierciedlenie w przywołanej wyżej regulacji art. 272 p.p.s.a. Jednakże także w przypadku tej przesłanki wznowienia postępowania, znajduje zastosowanie ograniczenie dopuszczalności wznowienia postępowania przewidziane w art. 278 p.p.s.a. Trzeba też zauważyć, że również na gruncie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przewidziano ograniczenia czasowe dotyczące możliwości uchylenia zaskarżonego orzeczenia w trybie wznowienia postępowania poprzez odpowiednie stosowanie art. 146 k.p.a. (art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym). Także brak możliwości zaskarżenia wyroku w trybie instancyjnym na gruncie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, nie może być oceniony jako "pozbawienie strony możności działania". Skarżącym zapewniono możliwość skorzystania z przysługującym im uprawnień przewidzianych w ustawie o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Brak możliwości zaskarżenia wyroku wydanego w dniu 18 czerwca 2002 r. na podstawie ww. ustawy (poza rewizją nadzwyczajną), pozostaje bez związku z rozważaną w sprawie kwestią wznowienia postępowania sądowego po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się tego orzeczenia ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. Mając na uwadze, że skargi jako wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a. są niedopuszczalne Sąd, na podstawie art. 281 w związku z art. 278 p.p.s.a. orzekł o ich odrzuceniu. Zwrot kwoty uiszczonej tytułem wpisu zasądzono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.