I FZ 244/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1468/14 odrzucające zażalenie w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za II i IV kwartał 2010 r. oraz za I kwartał 2011 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zażalenie D. S. dotyczy postanowienia z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1468/14, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 4 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zażalenie zostało sporządzone osobiście przez skarżącego, mimo iż został on pouczony o obowiązku sporządzenia go przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd dodał ponadto, że skarżący był również pouczany o prawie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym podniósł, że przekazanie mu informacji o możliwości ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu nastąpiło w sposób niedostateczny. Podniósł, że złożył stosowny wniosek w tym przedmiocie, lecz uznał, iż i tak musi złożyć skargę kasacyjną w terminie, gdyż w przeciwnym razie zamknęła by się przed nim droga do skorzystania z wymienionego środka odwoławczego. W ocenie skarżącego, oddalenie jego zażalenia spowodowało, że pozbawiono go prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest zasadne. Stosownie do treści art. 194 § 4 Ppsa zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną powinno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, sporządzone przez inny podmiot, niż wymieniony w art. 175 § 1 -3 Ppsa, jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa. Podkreślić jednak należy, że stosownie do treści art. 6 Ppsa sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z powyższych przepisów wynika, że z chwilą doręczenia postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną, strona działająca bez profesjonalnego pełnomocnika powinna być pouczona o konieczności sporządzenia zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika oraz o konsekwencjach prawnych ewentualnych uchybień w tym zakresie. Strona powinna zostać ponadto poinformowana o możliwości ubiegania się o ustanowienie pełnomocnika na zasadzie prawa pomocy. W niniejsze sprawie postanowienie z dnia 31 marca 2015 r. odrzucające skargą kasacyjną zostało doręczone skarżącemu pismem z dnia 2 kwietnia 2015 r. wraz z pouczeniem, że zażalenie na to orzeczenie powinno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei na poprzednim etapie postępowania, tj. wraz z postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. o odrzuceniu skargi, doręczonym pismem z dnia 6 lutego 2015 r., skarżący został pouczony o możliwości ubiegania się o prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego, z którego to uprawnienia skarżący skorzystał. Sąd pierwszej instancji udzielił więc skarżącemu wystarczających wskazówek na temat legitymacji do sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Nie wskazał jednak, że niedopełnienie powyższego wymogu będzie skutkowało odrzuceniem wniesionego środka odwoławczego. Wątpliwości w powyższym zakresie mógł potęgować fakt, że doręczając postanowienie z dnia 5 lutego 2015 r. pismem z dnia 6 lutego 2015 r. Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał, iż niezachowanie przymusu adwokackiego, w przypadku skargi kasacyjnej, będzie skutkować jej odrzuceniem. Skarżący mógł zatem sądzić, że wniesienie zażalenia sporządzonego osobiście nie odniesie bezpośredniego skutku w postaci jego odrzucenia. Skarżącego należy zatem ponownie poinformować o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 13 maja 2015 r., które powinno zostać sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, w terminie 7 dni, pod rygorem jego odrzucenia. Na marginesie dodać trzeba, że myli się skarżący sądząc, iż fakt nieposiadania profesjonalnego pełnomocnika oznacza konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście, gdyż w przeciwnym razie strona definitywnie straci prawo do wniesienia wymienionego środka odwoławczego. Wprawdzie wniosek ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, lecz jego uwzględnienie daje podstawę, aby ten termin przywrócić (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2008 r., II FZ 651/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.