II FZ 1306/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Op 414/14 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 6 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia wznowionego postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Op 414/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu 1) umorzył postępowanie sądowe i 2) zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 6 marca 2014 r. w przedmiocie zawieszenia wznowionego postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 6 marca 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu z dnia 31 grudnia 2013 r. o zawieszeniu wznowionego postępowania w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Jak wynika z motywów skarżonego postanowienia, przyczyną wznowienia było powołanie się przez stronę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09. Z uzasadnienia skarżonych rozstrzygnięć wynika, że podstawą zawieszenia postępowania stało się wystąpienie przez Marszałka Sejmu, wnioskiem z dnia 9 grudnia 2013 r. do Trybunału Konstytucyjnego o wykładnię zagadnień wzruszania postępowań zakończonych już ostatecznymi decyzjami i prawomocnymi wyrokami sądowymi. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 6 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia 31 grudnia 2013 r. Nadto wnosił o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o umorzenie postępowania sądowego, ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 11 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Już po wniesieniu tej skargi organ postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r., wydanym na podstawie art. 205a § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, podjął z urzędu wznowione postępowanie zawieszone postanowieniem organu I instancji z dnia 31 grudnia 2013 r., albowiem ustała przyczyna zawieszenia. Mianowicie Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 18/09 odmówił wyjaśnienia wątpliwości przedstawionych we wniosku Marszałka Sejmu z dnia 9 grudnia 2013 r. Skoro odpadła przyczyna zawieszenia postępowania, organ z urzędu podjął je. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe ze względu na sytuację procesową, jaka zaistniała w sprawie wskutek podjęcia przez organ zawieszonego postępowania, do czego doszło już po wniesieniu skargi. Sąd podzielił zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko organu odwoławczego co do tego, że podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego stanowi "inną przyczynę" bezprzedmiotowości postępowania sądowego w sprawie ze skargi na postanowienie zawieszające postępowanie administracyjne, w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a."). Jeśli chodzi o kwestię zwrotu kosztów postępowania, to w ocenie WSA, pomimo niezastosowania przez organ art. 54 § 3 p.p.s.a., przyczyną umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było uznanie, że podjęcie postępowania przez organ wywołało skutek podobny do tego, jaki nastąpiłby bądź to w wyniku uwzględnienia skargi w drodze orzeczenia sądu, bądź to w wyniku uwzględnienia skargi przez organ na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. W obydwu tych przypadkach strona uzyskałaby zwrot kosztów postępowania (art. 200 i art. 201 § 1 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, nie sposób pozbawiać strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania tylko z tego powodu, że skutek zbliżony do żądanego w skardze nastąpił w wyniku innej niż przewidziana w art. 200 i art. 201 § 1 p.p.s.a. czynności organu, której konsekwencje procesowe są zbliżone do tych wymienionych w powołanych przepisach. W zażaleniu na pkt 2 ww. postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej zarzucił naruszenie przepisów: - postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, w oparciu o jaki przepis organ jest obowiązany zwrócić skarżącemu koszty postępowania w przypadku umorzenia postępowania sądowego w trybie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość "z innych przyczyn"; - art. 200 oraz art. 201 § 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię powyższych przepisów prowadzącą do uznania, że mają zastosowanie również do przypadku umorzenia postępowania sądowego w trybie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość "z innych przyczyn" i w konsekwencji błędne uznanie, iż mogą być podstawą zwrotu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast zgodnie art. 201 § 1 p.p.s.a., zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. Artykuł 54 § 3 p.p.s.a. reguluje instytucję autokontroli. Stosownie bowiem do tego przepisu, organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Autokontrola polega na usunięciu przez organ naruszenia prawa we własnym zakresie i podzielenia równocześnie poglądu strony przeciwnej o istnieniu tego naruszenia, co niweczy spór pomiędzy stronami (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08). W przypadku bowiem uwzględnienia przez organ administracji wniesionej do Sądu skargi w trybie przewidzianym w ostatnio wspomnianym przepisie, wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest wydać na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego z powodu jego bezprzedmiotowości, jednocześnie zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, stosownie do powołanego wyżej art. 201 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że skutek podobny do żądanego w skardze nastąpiłby w przypadku uwzględnienia skargi na postanowienie (w przedmiocie zawieszenia) przez organ w trybie autokontroli, albowiem stosownie do art. 54 § 3 p.p.s.a. organ odwoławczy może uwzględnić skargę w całości, co w niniejszej sprawie oznaczałoby uchylenie postanowienia z dnia 6 marca 2014 r. i poprzedzającego je postanowienia z dnia 31 grudnia 2013 r. (w niniejszej sprawie wnoszono o uchylenie postanowień organów obu instancji). Jednakże wobec podjęcia zawieszonego postępowania postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. takie działanie było zbędne, jako prowadzące do tego samego skutku. Skoro zaś skutek byłby podobny, to stronie należy się zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.