II GSK 2120/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 706/14 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 4 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 706/14, odrzucił skargę K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja z dnia [...] lutego 2014 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie zaskarżenia została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] lutego 2014 r. w trybie zastępczym, przewidzianym w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) - zgodnie z adnotacją zamieszczoną na ZPO - pełnoletniemu domownikowi. Termin do wniesienia skargi upłynął w dniu [...] marca 2014 r. Skarżący natomiast pismem z dnia [...] maja 2014 r. wniósł skargę do WSA w Szczecinie, za pośrednictwem organu w dniu [...] maja 2014 r., (data złożenia w biurze podawczym organu), tj. po upływie zakreślonego terminu. W konsekwencji, jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, wobec czego na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) należało ją odrzucić. Skargą kasacyjną od powyższego postanowienia (nazwaną zażaleniem) K. K. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 43 k.p.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że decyzja od której strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego została doręczona dorosłemu domownikowi, gdy w rzeczywistości osoba odbierająca decyzję nie spełniała kryteriów pozwalających na uznanie go za dorosłego domownika. W takim przypadku upływ terminu do wniesienia skargi został wadliwie określony na dzień [...] marca 2014 r. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została przesłana zgodnie z danymi zawartymi we wniosku o wpis do ewidencji producentów na adres do doręczeń, tj. B. [...], P. Pod wskazanym adresem odbioru korespondencji dokonał pan R. D., który w żadnej mierze nie może być uznany za domownika. Jest on pracownikiem skarżącego, wykonującym prace rolne w gospodarstwie skarżącego i nie tworzy z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych (tzw. doręczenie właściwe). Wyjątkiem od tej zasady są tzw. doręczenie zastępcze uregulowane w art. 43 i 44 k.p.a. Art. 43 k.p.a. określa komu i w jak sposób powinno nastąpić skuteczne doręczenie zastępcze. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż owym dorosłym domownikiem będzie pełnoletni krewny lub powinowaty strony. Podstawowym elementem definiującym pojęcie dorosłego domownika jest zamieszkiwanie, tj. traktowanie mieszkania jako własnego. Zdaniem Sądu na uwzględnienie zasługuje jednakże ten pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym domownik to osoba, która nie musi pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z adresatem pisma (por. postanowienie NSA z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Ka 2074/95, a także analogicznie: postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 144/06, wyrok NSA z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 1529/08). W skardze kasacyjnej strona zarzucając brak prawidłowego doręczenia wskazała, że przesyłka została doręczona do rąk Pana R. D. Dodatkowo skarżący wskazał, że R. D. nie jest rodziną skarżącego, a fakt przebywania na terenie gospodarstwa skarżącego związany jest z koniecznością stałego nadzoru nad prowadzoną działalnością rolniczą. Wnioskować zatem należy, że skoro R. D. stale nadzoruje gospodarstwo skarżącego to równocześnie jest osoba która stale przebywa pod wskazanym adresem. Trudno wymagać od doręczyciela aby ten zobowiązywał dorosłą osobę przebywającą pod danym adresem do wykazania się dokumentami potwierdzającymi jej oświadczenie o relacjach osobistych w stosunku do adresata przesyłki (por: postanowienie z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 1057/09). Wobec tego w ocenie Sądu skarżący nie obalił domniemania tzw. doręczenia zastępczego. Tym samym doręczenie R. D. decyzji, dokonane na adres wskazany przez skarżącego, z zaznaczoną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacją "pełnoletniemu domownikowi", w kontekście art. 43 k.p.a, uznać należy za prawnie skuteczne i rozpoczynające bieg terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.