II SA/Sz 507/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. W. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...], Nr [...] w sprawie skierowania J.W. na badania lekarskie, przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej zwrócił się do Starosty z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania J.W., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, B1 i B wydane przez Starostę, na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Do wniosku dołączono wyciąg z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...], sporządzonej na potrzeby postępowania karnego, prowadzonego przeciwko J.W. W toku tego postępowania ustalono, że: wymieniony był w 2003 r. badany przez lekarzy psychiatrów w Areszcie Śledczym, którzy to lekarze stwierdzili podejrzenie paranoi. J.W. nie leczył się psychiatrycznie ani odwykowo, choruje m.in. na nadciśnienie. W dniu [...] została sporządzona opinia psychologiczna, w której stwierdzono u badanego brak wskaźników zmian organicznych w OUN oraz osobowość z cechami paranoicznymi. Ponadto w dniu [...] została sporządzona, po obserwacji sądowo – psychiatrycznej w Oddziale Psychiatrii Sądowej Szpitala Aresztu Śledczego, opinia sądowo – psychiatryczna, z której wynika, że u badanego rozpoznaje się cechy osobowości paranoicznej, a także, że powinien pozostawać w psychiatrycznej opiece ambulatoryjnej. W opinii z dnia [...] wskazano, że podczas badania kontakt był zachowany, wypowiedzi spokojne, zgodne z płaszczyzną pytań. Badany w zachowaniu spokojny, tok wypowiedzi prawidłowy, pamięć w normie, sprawność umysłowa w granicach normy, bez omamów i urojeń, nastrój wyrównany, z podwyższoną oceną swoich kompetencji odnośnie umiejętności technicznych, osobowość zaburzona z tendencją do przeceniania własnego znaczenia, wyrażająca się postawą ksobną, z tendencją do długotrwałego przeżywania przykrości, porażek, krytycyzm obniżony. Zgodnie z treścią wyciągu, lekarze nie rozpoznali u J.W. choroby psychicznej jak również upośledzenia umysłowego. Rozpoznano zaburzenia osobowości z postawą ksobną niewspółmierną do potrzeb wynikających z aktualnej sytuacji. Zdaniem biegłych, nie miał on w czasie dokonywania zarzucanego mu czynu, zniesionej ani ograniczonej w znacznym stopniu zdolności rozpoznania znaczenia czynu oraz pokierowania swoim postępowaniem. W dniu [...] do organu wpłynęło pismo ze Szpitala, w którym w odpowiedzi na pytanie organu zawarte w piśmie z [...], wskazano, że Poradnia Zdrowia Psychicznego nie przeprowadza badań oceniających zdolność do kierowania pojazdami, a nadto, że J.W. nie leczy się w tej Poradni. Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), Starosta skierował J.W. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zdaniem organu, z wniosku Prokuratora o skierowanie J.W. na badania, wynika, że w toku przeprowadzonych badań lekarskich wysunięto podejrzenie, iż stan zdrowia wymienionego może ograniczać jego zdolności do kierowania pojazdami. J.W. złożył odwołanie od powyższej decyzji Starosty, podnosząc, że nie może zgłosić się na badania z uwagi na brak możliwości zachowania właściwej higieny osobistej oraz brak środków na podróż. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej: "K.p.a.", art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U z 2001 r., nr 79, poz. 856), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji, w sprawie skierowania J.W. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zdaniem organu odwoławczego, przeprowadzona analiza akt sprawy bezsprzecznie wskazuje, że organ wydający uprawnienia kierującym pojazdami, tj. Starosta mógł powziąć uzasadnione zastrzeżenia co do zdolności odwołującego się do kierowania pojazdami i z tych względów obowiązany był do wydania zaskarżonej decyzji. Biegli psychiatrzy w opinii sądowo – psychiatrycznej stwierdzili u J.W. zaburzenia osobowości z postawą niewspółmierną do potrzeb wynikających z aktualnej sytuacji, a w opinii psychologicznej z dnia [...] wskazano na osobowość z cechami paranoicznymi. Organ odwoławczy podkreślił, że wymieniona opinia sporządzona została na zlecenie Prokuratury Rejonowej, a zastrzeżenia co do stanu zdrowia J.W. zgłosił również Prokurator Prokuratury Rejonowej we wniosku skierowanym do Starosty– z dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, J.W. ponownie podniósł, że nie posiada środków na wykonanie wskazanych badań. Dodał, że "w PRL-u nie był taki chory jak w opinii biegłych dnia dzisiejszego". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). W ocenie Sądu, skarga J.W. zasługuje na uwzględnienie, gdyż w tej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jego wynik. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie skierowania J.W. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, stanowił przepis z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600). Zgodnie z tym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zdaniem Sądu, wynikająca z powołanego przepisu przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "zastrzeżenia uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Taki sposób wykładni, który Sąd w pełni podziela, prezentowany jest m.in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 344/14, z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt IIISA/Gd 346/14 czy też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 595/14). J.W. został skierowany na badania lekarskie, z uwagi na treść opinii sądowo-psychiatrycznej wydanej w postępowaniu karnym, prowadzonym przeciwko skarżącemu. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że skarżący w 2005 r. został poddany obserwacji sądowo – psychiatrycznej w Oddziale Psychiatrii Sądowej Szpitala Aresztu Śledczego, po której sporządzona została opinia sądowo – psychiatryczna, zgodnie z którą u badanego rozpoznaje się cechy osobowości paranoicznej, przy czym powinien on pozostawać w psychiatrycznej opiece ambulatoryjnej. Kolejna opinia sądowo – psychiatryczna została sporządzona w dniu [...]. Zgodnie z treścią wyciągu z tej opinii, lekarze nie rozpoznali u J.W. choroby psychicznej jak również upośledzenia umysłowego. Rozpoznano zaburzenia osobowości z postawą ksobną niewspółmierną do potrzeb wynikających z aktualnej sytuacji. Zdaniem biegłych, nie miał on w czasie dokonywania zarzucanego mu czynu, zniesionej ani ograniczonej w znacznym stopniu zdolności rozpoznania znaczenia czynu oraz pokierowania swoim postępowaniem. J.W. nie leczył się psychiatrycznie ani odwykowo. Według organu odwoławczego, wymienione okoliczności, mogą świadczyć o ograniczeniu zdolności skarżącego do kierowania pojazdami. Należy jednak podkreślić, że organ pierwszej instancji nie przedstawił uzasadnienia takiego stanowiska. Argumentacja prezentowana przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ogranicza się do zacytowania wniosków opinii sądowo – psychiatrycznej oraz psychologicznej, z powołaniem się na zastrzeżenia co do stanu zdrowia J.W., zgłoszone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej . Organ nie wyjaśnił jednak konkretnie dlaczego podnoszone przezeń okoliczności, jakie wynikały z opinii biegłych, miały wpływ na zdolność kierowania pojazdami przez skarżącego. Użyte przez organ ogólne stwierdzenia o "istotnych zastrzeżeniach co do zdolności odwołującego do kierowania pojazdami" są niewystarczające dla uznania stanowiska organu za prawidłowe. Brak jest ścisłych i dokładnych wywodów, odnoszących się do stanu zdrowia skarżącego w zakresie zdolności do kierowania pojazdami, świadczących jednocześnie o "uzasadnionych" zastrzeżeniach, powodujących potrzebę zastosowania normy prawnej, o której mowa powyżej. W uzasadnieniach organów obu instancji przytoczono wnioski opinii lekarzy specjalistów psychiatrów ze sprawy karnej, jednak w żaden sposób nie odniesiono się do nich. W opinii tej biegli zgodnie potwierdzili, że nie rozpoznają u skarżącego choroby psychicznej, czy upośledzenia umysłowego. Jak uznali biegli, J.W. był zdolny do podejmowania samodzielnie czynności procesowych. Dyspozycje poczytalności nie budziły wątpliwości lekarzy. Ustalono także, że nie leczył się on psychiatrycznie. W ocenie Sądu, niezależnie od lakoniczności uzasadnienia decyzji, brak analizy powołanych powyżej okoliczności, poddaje w wątpliwość twierdzenia, co do "uzasadnionych" przyczyn skierowania skarżącego na badania lekarskie, zgodnie z art. 99 ust 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Brak jest bowiem w wywodach organów jakiegokolwiek odniesienia się do opisanych powyżej części opinii, a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z opisu stanu psychicznego skarżącego, która została zawarta w opinii biegłych lekarzy, nie wynika, że skarżący może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jak przyjmuje się przy tym w judykaturze, skierowanie na badanie lekarskie nie może być dodatkową represją stosowaną wobec osoby poddanej badaniom sądowo-psychiatrycznym, zwłaszcza wówczas, gdy sprawa, w której badania takie przeprowadzono nie dotyczy przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym (por. powoływane wyroki WSA w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2014r., sygn. akt III SA/Gd 344/14; z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 346/14; z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 434/14). Jak wynika z treści zarzutu opisanego w opinii sądowo – psychiatrycznej, prowadzona sprawa karna nie była związana z "ruchem drogowym", a dotyczyła gróźb kierowanych przeciwko pracownikowi Spółdzielni Mieszkaniowej. W aktach sprawy brak jest przy tym informacji świadczących o tym, że skarżący był sprawcą kolizji, wypadku, katastrofy ewentualnie, że prowadził pojazd pod wpływem alkoholu, bądź środków odurzających. Powyższe powoduje dodatkowe wątpliwości co do zasadności skierowania skarżącego na badania lekarskie. Reasumując Sąd uznał, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, organy obu instancji nie dopełniły obowiązków wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie odniosły się do wszystkich istotnych kwestii występujących w tejże sprawie. Powyższe stanowi o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie, przepisów z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy I i II instancji wydały rozstrzygnięcia, które nie zawierały uzasadnienia o pełnej treści (brak było w nich odniesienia się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy). Biorąc pod uwagę przy tym zakres i wagę dostrzeżonych wadliwości, dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, konieczne okazało się uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji Kolegium, ale również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem organu będzie uwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu dotyczącej przesłanek zastosowania art. 99 ust.1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Ponadto organ winien poddać wnikliwej analizie cały zebrany materiał dowodowy, biorąc pod uwagę, wszystkie kwestie wyżej podniesione. Podjęte rozstrzygnięcie winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.). Mając powyższe na względzie, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł, jak w pkt I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami. O wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł, jak w pkt II wyroku, na podstawie art. 152 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł jak w pkt III wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.