I OW 67/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Wójtem Gminy G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. S. w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego postanawia: wskazać Wójta Gminy G. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie. W dniu 31 stycznia 2014 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w P. Filia N. P. S. złożył ustnie do protokołu wniosek o pomoc w formie zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności. Ustalono, że wnioskodawca nie ma miejsca pobytu stałego. Przebywa u rożnych osób, w różnych miejscach na terenie P. Jako adres do korespondencji wnioskodawca podał P., ul. P. (adres żony). Ustalono, że pod tym adresem krótko obecnie przebywa. Następnie będzie przebywał przez okres jednego tygodnia w P., przy ul. B. (u syna, który wyjedzie na tydzień). MOPR Filia N., w dniu [...] lutego 2014 r., przekazał wniosek do MOPR Filia J. w P. W dniu [...] lutego 2014 r. MOPR w P. Filia J. powiadomił wnioskodawcę, że sprawa została przekazana według właściwości miejscowej. Ustalił, także na podstawie oświadczenia wnioskodawcy, że miejscem zamieszkania jest wieś J., gmina G. Stwierdził, że w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy G. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał sprawę do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia J. Wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem obecnego pobytu, gdzie skupione jest centrum życiowe P. S. jest miejscowość faktycznego pobytu, tj. P. Tam zamieszkuje jego rodzina, tj. żona i dzieci, z którymi utrzymuje kontakt. Zamieszkuje u nich, podaje adres żony do korespondencji, wskazuje inne adresy pobytu czasowego, jednak na terenie miasta P. Tam korzysta z pomocy w formie świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 25 K.c., organem właściwym w sprawie zasiłku stałego jest więc MOPR w P. Filia J. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działający w imieniu Prezydenta Miasta P., wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość oraz ustalenie, że właściwy miejscowo jest Wójt Gminy G. Zdaniem Prezydenta, miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest wieś J., w której P. S. jest zameldowany od 1992 r. Od 2009 r. wnioskodawca spędza znaczną część czasu w P. i okolicach. Pobyty te nie wskazują na to, że jest to jego centrum życiowe. Sam wnioskodawca traktuje swoje wizyty w P. jako czasowe, jako swój ośrodek życia wskazuje wieś J. Wiele lat temu postanowił zająć się gospodarstwem rolnym w J., zaś M. S. wraz z dziećmi mieszka w P. W lipcu 2013 r. P. S. odziedziczył 1/3 część domu nr [...] we wsi J. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy G. wniósł o ustalenie, że organem właściwym miejscowo jest Prezydent Miasta P. Podniósł, że P. S. jest w zameldowany na pobyt stały w miejscowości J. nr [...], ale jego centrum życiowe znajduje się na terenie miasta P. Wójt podał, ze P. S. zgłosił się [...] lipca 2013 r. jednorazowo o udzielenie pomocy na żywność i leki. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego we wsi J. ustalono, że P. S. przebywał w drewnianej stodole, która nie spełniała warunków do zamieszkiwania. Jest pozbawiona wody, kanalizacji, energii, podstawowych sprzętów gospodarstwa domowego. Wnioskodawca odziedziczył testamentem od wuja część gospodarstwa rolnego oraz część budynku mieszkalnego w miejscowości J. Z uwagi na nieporozumienia z kuzynami, którzy również odziedziczyli część spadku, nie ma możliwości zamieszkania w budynku. Wówczas przyznano mu zasiłek na celowy na leki i żywność, z uwagi na sprawę niecierpiącą zwłoki – zagrożenie zdrowia i życia, na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Sołtys wsi J. poinformował organ, że od kiedy mieszka w tej miejscowości, tj. od 1985 r., tylko raz widział P. S. Również dzielnicowy Policji w G. poinformował, że P. S. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, tj. J. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Do sporu doszło w sprawie o przyznanie zasiłku stałego. Zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 75/06, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 362465). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 201525). Zauważyć jeszcze trzeba, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby na pobyt stały. P. S. jest zameldowany jest na pobyt stały w J., gmina G. od 1992 r. Od kilku lat często przebywa w P. i okolicach, ale jego pobyt ma charakter czasowy. W okresie złożenia wniosku o zasiłek stały przebywał w co najmniej trzech mieszkaniach w P., z tym, że w żadnym z tych mieszkań nie miał swojego centrum życiowego. Dotyczy to lokalu jego żony M. S. (P., ul. P.), lokalu jego syna (P., ul. B.) oraz lokalu znajomej (P., ul. P.). Nadto, w marcu 2014 r. przez tydzień przebywał w K. Od lipca 2013 r., kiedy odziedziczył udział w gospodarstwie rolnym w J., w tym także w budynku nr [...], nie ma możliwości zamieszkania budynku mieszkalnym, z uwagi na nieporozumienia z kuzynami, którzy są współspadkobiercami. Okazjonalne i grzecznościowe pobyty wnioskodawcy w różnych lokalach mieszkalnych nie są miejscami zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. Nie ma zatem podstaw do ustalenia właściwości miejscowej Prezydenta Miasta P. na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, osobą bezdomną jest także osoba niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Taka jest sytuacja P. S. w odniesieniu do lokalu znajdującego się w budynku nr [...] w J., pod którym to adresem jest od wielu lat zameldowany. Zachodzą więc przesłanki z art. 101 ust. 2 ustawy pomocy społecznej do wskazania Wójta Gminy G. jako organu właściwego miejscowo do rozpatrzenia wniosku P. S. o przyznanie prawa do zasiłku stałego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.