I SA/Wa 1085/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] odmawiającą S. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad siostrą J. K. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, ze w związku z wygaśnięciem z dniem [...] lipca 2013r. decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2010r. ustalającej S.K.prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad siostrą J. K. na okres od 1 października 2010r. bezterminowo, w dniu 14 czerwca 2013r. S. K. ponownie wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do ww świadczenia, począwszy od 1 lipca 2013r. Organ odwoławczy ustalił, że w aktach sprawy znajdują się m.in. odpisy skrócone aktów zgonu rodziców: W. K. i A. K. oraz orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w W. z dnia [...] sierpnia 1972r., na mocy którego J. K. została trwale zaliczona do inwalidów pierwszej grupy. Ww orzeczenie nie zawiera daty powstania inwalidztwa. W dniu orzekania J. K. ukończyła 15 rok życia. Kolegium ustaliło, że S.K. jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne. W wyniku wszczętego w dniu 28 stycznia 2013r. z urzędu postępowania administracyjnego w celu ustalenia prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100 zł za każdy miesiąc, w okresie od stycznia 2013r. do czerwca 2013r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w dniu [...] marca 2013r. została wydana decyzja nr [...], na mocy której odmówiono S. K. prawa do ww świadczenia. Decyzję tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...]. W dniu [...] lipca 2013r. Prezydent W. decyzją nr [...] odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego . W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji powołał się na uchwałę podjętą w dniu 11 grudnia 2012r. w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 5/12, zgodnie z którą prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. K. wskazując, na Komunikat Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej dotyczący prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rolników wydany w związku z uchwałą Sądu. W jego ocenie przysługuje mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywołało treść art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), a następnie stwierdziło, że ustalony w sprawie niniejszej stan faktyczny nie budzi zastrzeżeń skarżącego jak również składu orzekającego. Kolegium podniosło, że okolicznością niekwestionowaną przez skarżącego jest fakt prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego i ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Organ odwoławczy wskazał, że przedstawione do rozpoznania zagadnienie prawne znaczenia prowadzenia gospodarstwa rolnego i ubezpieczenia w KRUS dla nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zakwalifikowane zostało przez skład orzekający Naczelnego Sadu Administracyjnego do budzących poważne wątpliwości wymagające rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art.. 15 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.. Kolegium podziela argumentację NSA przedstawioną w uchwale OPS 5/12 z dnia 11 grudnia 2012r. na jaką powołał się również organ I instancji. Kolegium przedstawiło stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażone w ww uchwale , w której Sąd stwierdził, że w świetle art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podziela dokonaną w uchwale wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z czym uznaje, ze wydana przez organ I instancji decyzja odpowiada prawu i nie budzi zastrzeżeń pod względem celowościowym. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S, K. zarzucając jej naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej przez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, naruszenie art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne jej uzasadnienie, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sprawach, naruszenie art. 17 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, iż skarżącemu jako rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo rolne nie należy się świadczenie pielęgnacyjne. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest krótkie i ogranicza się jedynie do przekopiowania treści art. 17 i 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obszernego fragmentu uchwały NSA oraz opisania stanu faktycznego koncentrując się przede wszystkim na całkowicie odrębnym od niniejszej sprawy postępowaniu w sprawie przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący podniósł ponadto, że organy nie przeanalizowały znaczenia orzeczenia o niepełnosprawności J. K. niezdolnej do samodzielnej egzystencji i wymagającej stałej opieki. Organy zdaniem skarżącego nie wzięły pod uwagę , że skarżący jako osoba samotna , opiekująca się niezdolną do samodzielnej egzystencji siostrą i jednocześnie prowadząca gospodarstwo rolne nie jest w stanie pogodzić obu obowiązków bez uszczerbku dla jednego z nich. Skarżący podkreślił, że organy administracji publicznej realizujące świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a., zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa, a nie kierować się rozstrzygnięciem sądu administracyjnego czy też samorządowego kolegium odwoławczego wydanym w indywidualnej sprawie i tylko w tej sprawie wiążącym. Skarżący stwierdził, że uchwała NSA z 11 grudnia 2012r. stoi w jawnej i oczywistej sprzeczności do stanowiska Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wyrażonym w Komunikacie dotyczącym prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rolników, które dopuszcza możliwość przyznania rolnikowi tego świadczenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy, którą odmówiono przyznania S. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego fakt, iż S. K. jest rolnikiem podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników stanowił podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Materialnoprawną przesłankę wydanej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, powoływanej dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych). W myśl przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Oznacza to, że uprawnioną do tego świadczenia może być tylko osoba, która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lub też osoba, która w celu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności rezygnuje z dotychczasowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stosując powyższy przepis niezbędne jest wskazanie na treść art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi by przez zatrudnienie lub inną prace zarobkową rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Interpretacja przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w kwestii czy osobie będącej rolnikiem i prowadzącej gospodarstwo rolne może być przyznane świadczenie rodzinne do niedawna budziła wiele wątpliwości, a w orzecznictwie sądów administracyjnych istniało wiele rozbieżności w stosowaniu tego przepisu. Uchwałą z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12) podjętą w trybie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w składzie siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął stanowisko, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywanej pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z prowadzeniem jak i zarządzaniem gospodarstwem. Zatem przy odpowiedniej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne, zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Ma możliwość planowania pracy, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym do swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wskazał również, że rezygnacja z zatrudnienia o której mowa w komentowanym przepisie nie może budzić wątpliwości, a więc osoba rezygnująca z zatrudnienia musi rezygnować z aktualnego zatrudnienia i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to rezygnację z prowadzenia gospodarstwa rolnego. W myśl przepisu art. 187 § 2 p.p.s.a. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w składzie siedmiu sędziów jest wiążąca w sprawie, w której zapadła. Jednak z treści art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika, iż de facto jest ona również wiążąca w innych sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. W przypadku gdy sąd rozpoznający tożsamą sprawę nie podziela stanowiska zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego zobligowany jest on do wystąpienia do odpowiedniego składu Naczelnego Sadu Administracyjnego z zagadnieniem prawnym. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że S. K. posiada gospodarstwo rolne, jak również, że prowadzi to gospodarstwo - sam skarżący przyznaje to we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w skardze, a ponadto na rozprawie w dniu 17 lipca 2014r. wskazuje, że prowadzone przez niego gospodarstwo rolne ma powierzchnię 70 ha. W myśl przywołanej powyżej uchwały i faktu, iż skarżący jest rolnikiem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad siostrą nie może być mu przyznane. Nie może również przynieść zamierzonego przez skarżącego skutku argument, iż w celu opieki nad siostrą pomniejszył on gospodarstwo rolne i w tym sensie częściowo zrezygnował z zatrudnienia. Ponownie powołując się na cytowaną powyżej uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać należy, iż rezygnacja z zatrudnienia musiałaby mieć charakter trwały, w przypadku rolnika oznaczałaby całkowitą rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji zarzuty skargi należy uznać za całkowicie chybione zarówno te dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego jak i przepisów prawa materialnego. Sąd przyznaje, że faktycznie uzasadnienie decyzji organu II instancji jest zbyt lakoniczne, jednakże powyższe uchybienie nie miało żadnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjni orzekł jak w sentencji.