I OSK 2965/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 118/14 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 lipca 2014 r., (sygn. akt II SA/Rz 118/14) oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] Prezydent Miasta Przemyśla, po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie dodatku mieszkaniowego odmówił wyżej wymienionej przyznania wnioskowanej pomocy. Odwołanie od tej decyzji złożyła A. K. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 966 ze zm. - zwana dalej "ustawą"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze na tę decyzję, złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A. K. nie precyzując kierunku jej weryfikacji przedstawiła trudną sytuację życiową i materialną w jakiej się znalazła. Podała, że według jej wiedzy osobie chorej dolicza się dodatkową powierzchnię metrażową. Wyjaśniła, że od 19.12.2012 r. cierpi na zaburzenia psychicznej i to jest wskazaniem do dodatkowej powierzchni normatywnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2014 r., stanowiącym uzupełnienie skargi zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2013 r. A. K. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że skarżąca osiąga dochody w kwocie 953,06 zł w sytuacji, gdy w rzeczywistości jest to kwota 776,10 zł brutto (673,25 netto - zasiłek dla bezrobotnych) oraz błędne przyjęcie, że skarżąca nie jest osobą niepełnosprawną przez co wadliwie nie powiększono powierzchni normatywnej lokalu mieszkalnego o 15m2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że istotą stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2013 r., organu I instancji było to, że organy obu instancji uznały, iż skarżącej nie przysługuje uprawnienie do dodatku mieszkaniowego. Sąd nie zgodził się ze skarżącą, że organy błędnie przyjęły, iż nie było podstaw do zastosowania wobec niej art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.) i zwiększenia normatywnej powierzchni o 15m2, ze względu na jej niepełnosprawność. Niespornym było, że skarżąca zajmuje lokal mieszkalny (typu spółdzielczego własnościowego) o powierzchni 54,40 m2 (w tym łączna powierzchni pokoi i kuchni 34,10 m2), na podstawie przydziału nr [...] wystawionego przez [...] i w tym lokalu zamieszkuje sama. Nie była też kwestionowana wysokość wydatków skarżącej związanych z utrzymaniem mieszkania, natomiast osiągane przez nią dochody (zasiłek dla bezrobotnych) – wg ustaleń organów znajdujących potwierdzenie w zebranych dowodach (indywidualna karta wypłaty zasiłków PUP w Przemyślu) – wyniosły 953,06 zł miesięcznie. Odmowa przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego (wnioskowanego pismem złożonym organowi I instancji w dniu 30.08.2013 r.) uzasadniona została przez organy orzekające w sprawie niniejszej niespełnieniem warunków określonych w ustawie powołanej wyżej, tj. przekroczeniem normatywnej powierzchni użytkowej lokalu zajmowanego przez skarżącą. Sąd uznał ocenę tę za ustaloną w stanie faktycznym sprawy zgodnie z regułami Kpa, a więc art. 7, 77 §1 i 80 Kpa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 – dla 1 osoby. Stosownie zaś do przepisu art. 5 ust. 5 tej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż : 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Wielkości te, w odniesieniu do lokalu mieszkalnego skarżącej nie zostały zachowane, co jak stwierdził sąd nie było kwestionowane. W kontrolowanym uzasadnieniu wywiedziono, że brak było podstaw do zastosowania wobec skarżącej, także przepisu art. 5 ust. 3 ustawy i powiększenia powierzchni normatywnej o 15m2. Przepis ten stanowi, iż normatywną powierzchnię powiększa się o 15m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Sąd podkreślił, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie dodatku mieszkaniowego okoliczność faktyczną, w postaci wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, może ustalić jedynie na podstawie orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Do kompetencji tego zespołu należą okoliczności odnoszące się do niepełnosprawności (stan zdrowia i jego wpływ na możliwość samodzielnego funkcjonowania osoby), natomiast poza zakresem jego kompetencji pozostaje to, jaki lokal mieszkalny osoba zajmuje i czy jest to zamieszkiwanie samodzielne czy też z innymi osobami. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2012 r., I OSK 881/12, powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można twierdzić, że dysponowanie przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju skutkuje automatycznie powiększeniem normatywnej powierzchni. Przepis materialny stosuje organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a nie powiatowy zespół, który ma tylko kompetencję do wydania orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności. Sąd I instancji wywiódł, że skoro skarżąca, co nie było kwestionowane, w przedmiotowym lokalu zamieszkuje sama, prawidłowo nie zastosowano wobec niej art. 5 ust. 3 ustawy cyt. wyżej. Brak było podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni i również realizacji uprawnienia do zamieszkania w oddzielnym pokoju, wynikającego z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 19 listopada 2013 r., a więc uzyskanego przez skarżącą już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Zawarty w tym względzie zarzut, w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej, nie zasługuje więc na uwzględnienie. Nie trafny okazał się zawarty w tym piśmie zarzut błędnego ustalenia dochodu skarżącej (953,06 zł), gdy wyniósł on w rzeczywistości kwotę 776,10 zł brutto. Wymieniona ostatnio kwota odpowiada wysokości świadczenia (zasiłku) uzyskanego przez skarżącą w miesiącu grudniu 2013 r. (zaświadczenie z dnia 10.12.2013 r. PUP w Przemyślu), czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji, natomiast kwota 953,06 zł przyjęta została zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy (średni miesięczny dochód w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, co miało miejsce w dniu 30.08.2013 r.). Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła skarżąca i zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych co skutkowało jego niezastosowaniem, podczas gdy skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym począwszy od dnia 19.12.2012 r. i wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, co zostało stwierdzone orzeczeniem WZON. Wszystko to sprawia, że zachodzą podstawy do zastosowania wyżej oznaczonego przepisu, czego Sąd I instancji, nie uczynił, na skutek błędnej wykładni. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt I i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Rzeszowie, a ponadto o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż nie zostały one opłacone w całości, bądź w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji, które okazały się nieuzasadnione. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W myśl tego przepisu normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny) powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. To ostatnie sformułowanie uzasadnia konieczność wydzielenia pomieszczenia z przeznaczeniem wyłącznie dla osoby niepełnosprawnej, ale wówczas, gdy zachodzi konieczność dzielenia lokalu mieszkalnego z innymi osobami. Oddzielny pokój stanowi pomieszczenie, którego nie trzeba dzielić z innymi. Skoro ze skarżącą nie zamieszkują w lokalu żadne inne osoby, to jak prawidłowo zauważył Sąd I instancji nie można dokonać rozróżnienia na pokoje oddzielne i nieoddzielne. Słuszne zatem jest stanowisko, że wobec skarżącej, która zamieszkuje sama, nie ma zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy. Oznacza to w istocie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do przyjęcia, iż przysługuje jej prawo do powiększenia normatywnej powierzchni lokalu, w konsekwencji zaś nie zaistniały podstawy do uzyskania prawa do dodatku mieszkaniowego. Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, że orzeczenia o stopniu niepełnosprawność z dnia [...] listopada 2013 r. skarżąca uzyskała już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie I OSK 2317/12, na który powołano się w skardze kasacyjnej podkreślić należało, iż nie pozostaje ono w sprzeczności z powyższymi wywodami. W wyroku z dnia 12 czerwca 2013r Naczelny Sąd Administracyjny wprawdzie zaznaczył, że oddzielne zamieszkiwanie nie zawsze może oznaczać pozbawienia uprawnienia z art. 5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, stanowisko to jednak odniósł do okoliczności rozpoznawanej wówczas sprawy, z których wynikała niezbędność sprawowania całodobowej opieki nad skarżącym i konieczna obecność opiekunów przez cały ten czas mieszkaniu. W okolicznościach niniejszej sprawy takiej sytuacji i potrzeb A. K. nie stwierdzono. Wręcz przeciwnie z decyzji Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2013r. wynika brak konieczności stałej lub długotrwałej opieki, pomocy innej osoby. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.