II OZ 538/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. z siedzibą w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 646/14, odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi B. z siedzibą w P. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru sanitarnego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 646/14, odmówił . z siedzibą w P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi ww. spółki na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru sanitarnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z 18 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. z siedzibą w P. na zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2014 r. W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jako powód uchybienia terminu wskazano, że pełnomocnik – radca prawny J. M. w dniach 25 - 27 lutego 2015 r. odbył pilną, nieplanowaną podróż służbową do jednego z klientów do Szwajcarii. W związku z zaistniałą sytuacją pełnomocnik nie miał możliwości złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku WSA w Poznaniu z 18 lutego 2015 r. wraz z jego uzasadnieniem. Nie miał również możliwości udzielenia stosownego pełnomocnictwa innemu radcy prawnemu w jego kancelarii. Dalej Sąd wskazał, że stosownie do art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia sentencji wyroku. Natomiast podstawę prawną przywrócenia terminu uchybionej czynności procesowej stanowią art. 86 § 1 P.p.s.a. i art. 87 P.p.s.a. Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Wobec tego, zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 P.p.s.a. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Sąd wyjaśnił, że przesłanka, o której mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia wszelkiej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd, oceniając te przesłanki, powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Strona powinna uprawdopodobnić brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Sąd uznał, że został dochowany termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu bowiem stan uniemożliwiający dochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ustał z dniem 25 lutego 2015 r. czyli od momentu zakończenia podróży służbowej pełnomocnika a wniosek został złożony w dniu 5 marca 2015 r. W ocenie Sądu nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie wykazano by wystąpiła przeszkoda, której zainteresowany nie był w stanie pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Sąd zauważył, że Spółka była reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika i to na nim ciążył obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Pełnomocnik nie dochował należytej staranności przy dokonywaniu czynności za stronę postępowania. Zdaniem Sądu, obowiązkiem pełnomocnika w przedmiotowej sprawie było zapewnienie właściwej organizacji pracy w ramach swojej kancelarii, zapewniającej możliwość wywiązania się ze zobowiązania prowadzenia sprawy swego mandanta w taki sposób aby nie narazić go na konsekwencje niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pełnomocnik będący radcą prawnym winien zdawać sobie sprawę, że w pewnych sytuacjach wywiązanie się ze zobowiązań wobec więcej niż jednego klientów może spowodować sytuacje kolizyjne utrudniające wypełnienie tych zobowiązań. Sąd podkreślił, że taka sytuacja jest typową dla praktyki wykonywanej przez adwokata czy też radcę prawnego i nie mogła być zaskoczeniem dla profesjonalnego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Zatem sytuacja w której w przedmiotowej sprawie doszło do niezłożenia w terminie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku była zawiniona przez pełnomocnika. Sąd zaznaczył, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością skomplikowaną, ani pracochłonną. Pełnomocnik skarżącej spółki w żaden sposób nie uzasadnił, iżby wobec nawet niespodziewanego wyjazdu za granicę nie mógł takiego wniosku złożyć w placówce pocztowej lub w siedzibie Sądu, (zważywszy, iż siedziba radcy prawnego znajduje się w tej samej miejscowości co Wojewódzki Sąd Administracyjny). Skarżąca Spółka w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie. Pełnomocnik skarżącej Spółki nie zgodził się z dokonaną przez Sąd oceną prawną okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tj., że winę za niezłożenie wniosku w terminie ponosi pełnomocnik skarżącej Spółki. Uznał, że Sąd dokonując oceny wskazanych we wniosku okoliczności w kontekście przesłanek z art. 86 § 1 P.p.s.a. nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności Sąd nie wziął pod uwagę faktu, że nawet przy dołożeniu najwyższej staranności pełnomocnik skarżącej Spółki nie mógł usunąć przeszkody uniemożliwiającej mu dotrzymanie terminu, ponieważ w dniach 25 – 27 lutego 2015 r. odbywał on pilną i wcześniej nieplanowaną podróż służbową do klienta w Szwajcarii. Nie miał także możliwości udzielenia stosownego pełnomocnictwa innemu radcy prawnemu ze swojej kancelarii. W jego ocenie przywołane we wniosku okoliczności wskazują na brak jego winy w uchybieniu terminowi. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że nieprzywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku pozbawiło prawa do sądu jego mocodawcę bowiem uniemożliwiło poddanie wydanego wyroku kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 646/14 ogłoszonego po zamknięciu rozprawy w dniu 18 lutego 2015 r. należało złożyć do dnia 25 lutego 2015 r. Jak wynika z protokołu rozprawy pełnomocnik skarżącej nie stawił się będąc prawidłowo powiadomiony o jej terminie. Należy zauważyć, że pełnomocnik mógł złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku w ostatnim dniu tego terminu, a ewentualne przeszkody uniemożliwiające mu dokonanie tej czynności powinny zostać ocenione w kontekście przesłanek z art. 86 § 1 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że przywrócenie terminu możliwe jest gdy strona w stosownym wniosku wykaże, że nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. Przy czym okoliczności wskazujące na brak winy powinny zostać przez nią uprawdopodobnione we wniosku (art. 87 § 2 P.p.s.a.) Pełnomocnik skarżącej wskazał, że okolicznością uniemożliwiającą mu złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku była nagła i pilna podróż zagraniczna do klienta w Szwajcarii. W związku z czym w dniach 25-27 lutego 2015 r. był poza granicami Polski. Podniósł także, ze nie mógł desygnować do dokonania tej czynności innego radcy prawnego ze swojej kancelarii bowiem żadna z zatrudnionych u niego w kancelarii osób nie była w tym czasie obecna w kancelarii. Zdaniem NSA, Sąd I instancji słusznie uznał, że pełnomocnik skarżącej spółki nie uprawdopodobnił braku winy swego mocodawcy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Ponadto profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności powstaje kiedy wykaże się, że zainteresowany lub jego pełnomocnik przy użyciu wszelkich dostępnych środków i sił nie był z uwagi na konkretną okoliczność (przeszkodę) dokonać czynności w terminie. W ocenie NSA wyjazd służbowy w ostatnim dniu terminu do dokonania czynności nie uniemożliwiał osobistego dokonania chybionej czynności a zatem nie uzasadnia braku winy. Jak słusznie zauważył w skarżonym postanowieniu Sąd I instancji prawidłowa organizacja pracy radcy prawnego wykonującego swoje obowiązki z zaangażowaniem, czuwającego nad tym by czynności procesowe w prowadzonych przez niego sprawach wykonywane były terminowo umożliwiała dokonanie przedmiotowej czynności w terminie. Mając na uwadze to, że sporządzenie wniosku o uzasadnienie wyroku nie należy do czynności skomplikowanych (właściwe zaadresowanie pisma, oznaczenie sprawy i sformułowanie żądania, uiszczenie stosownej opłaty) należy przyjąć, że można było tej czynności dokonać składając pismo w siedzibie Sądu albo nadając je na poczcie w dniu wyjazdu. Jeśli nawet pora wyjazdu kolidowała z godzinami pracy poczty to pełnomocnik mógł zlecić nadanie pisma osobie trzeciej bez uprawnień profesjonalnego pełnomocnika. W tych okolicznościach właściwie uznał Sąd I instancji, że niezłożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia było wynikiem braku właściwego podejścia pełnomocnika do zleconych mu obowiązków co świadczy właśnie o jego winie w przekroczeniu terminu. Zdaniem NSA nieobecność w kancelarii z powodu wyjazdu służbowego należy traktować na równi z chorobą pełnomocnika. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie choroba pełnomocnika oraz wynikająca z niej dezorganizacja w miejscu pracy nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, bowiem na radcy prawnym ciąży obowiązek takiego zorganizowania swojej kancelarii i pracy zatrudnionych w niej osób, aby w sposób właściwy dbano o interesy mocodawcy (Postanowienie NSA z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II OZ 412/14 dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwaga zawarta w zażaleniu, że odmowa przywrócenia terminu uniemożliwi stronie realizację prawa do sądu bowiem nie będzie możliwe wniesienie skargi kasacyjnej i dokonanie kontroli instancyjnej wydanego wyroku jest słuszna. Skutek ten nie ma jednak wpływu na ocenę zaistnienia przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.