III SA/Gd 512/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych oddala skargę. Wnioskiem z dnia 2 lutego 2012 r. reprezentowana przez pełnomocnika "A" Spółka Akcyjna w G. wystąpiła do Urzędu Miasta G. o udostępnienie danych dotyczących osób zamieszkujących w G. przy ul. [...][...] po K. N., zmarłym w dniu 24 marca 1998 r. Przedmiotowy wniosek uzasadniono koniecznością dochodzenia roszczeń od odbiorcy uchylającego się od zapłaty za zużytą energię elektryczną w postępowaniu sądowym i egzekucyjnym. W piśmie z dnia 21 marca 2012 r., pełnomocnik spółki szeroko uzasadnił stanowisko, że "A" SA ma interes prawny w uzyskaniu danych osób zameldowanych i pobierających energię elektryczną w ww. lokalu. Decyzją z dnia 27 marca 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 44i ust. 5 w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) Prezydent Miasta odmówił udostępnienia z ewidencji ludności danych dotyczących osób zamieszkałych pod adresem "S. [...] w G.". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dane ze zbiorów meldunkowych udostępnia się innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Tymczasem w sprawie pełnomocnik wnioskodawcy nie wykazał interesu prawnego w otrzymaniu żądanych danych. W ocenie organu interes prawny mógłby dotyczyć jedynie K. N., który zawarł z wnioskującą spółką umowę na dostarczanie energii. Wskazanie zaś danych innych osób, tj. osób zameldowanych mogłoby spowodować naruszenie ich dóbr osobistych. Prawdopodobieństwo, że osoby te mogą pobierać energię bez ponoszenia stosownych opłat nie może bowiem w ocenie organu stanowić podstawy podania ich imion i nazwisk. W odwołaniu od ww. decyzji "A" S.A. wniosła o uchylenie wydanej decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez udostępnienie wnioskowanych danych z ewidencji ludności, względnie o uchylenie zakwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia prze organ pierwszej instancji. Wydanemu rozstrzygnięciu Prezydenta Miasta spółka zarzuciła: - nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, na skutek czego jej załatwienie nie uwzględniło interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, czym naruszono zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 64 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) poprzez: 1. brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, która przyczyniałby się należytego wyjaśnienia sprawy; 2. nienależyte wyjaśnienie okoliczności wskazujących posiadanie przez wnioskodawcę interesu prawnego w uzyskaniu danych; 3. brak wezwania do uzupełnienia braków wniosku; - prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób, który naruszał zaufanie obywateli do organów Państwa, czym naruszono zasadę postępowania, o której mowa w art. 8 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji administracyjnej, której sentencja pozostaje w sprzeczności z uprzednimi działaniami Prezydenta Miasta w podobnych sprawach. Wojewoda decyzją z dnia 25 maja 2012 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a.") w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda przywołał treść art. 44 h ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wskazał, że organy meldunkowe administrują bazą danych o osobach posiadających zameldowanie na pobyt stały lub czasowy w danym lokalu, co nie we wszystkich przypadkach jest tożsame z ich zamieszkiwaniem w danym miejscu. Z akt prowadzonego postępowania nie wynika aby wnioskodawca udowodnił, że osoba bądź osoby, o których danych udostępnienie wystąpił pobierały lub korzystały z energii dostarczonej do lokalu. Za niewystarczający w ocenie organu należy uznać sam fakt, że energia była dostarczana do danego lokalu mieszkalnego. Mając na uwadze fakt, że wnioskodawca zamierza dochodzić roszczeń od osób zamieszkujących i uchylających się od zapłaty za zużytą energię elektryczną dostarczaną do lokalu przy ul. [...] [...] w G. niesłuszne byłoby uznanie, że każda osoba zameldowana w przedmiotowym lokalu w okresie gdy powstawało zadłużenie, byłaby automatycznie osobą nielegalnie pobierającą energię. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wystąpił o udostępnienie danych osób zamieszkujących w ww. lokalu po śmierci K. N. w związku z bezumownym poborem energii. Jeżeli tak to wnioskodawca dla wykazania interesu prawnego w pozyskaniu danych musiałby wykazać, że dana osoba pobierała energię i nie posiada zawartej umowy z dostawcą tej energii. Obie te przesłanki musiałyby być spełnione łącznie. Z treści artykułu 57 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo energetyczne wynika, że prawo do żądania opłaty związanej z nielegalnym poborem energii, przysługuje zakładowi energetycznemu w przypadku gdy zawarta jest umowa o dostarczanie energii - od odbiorcy (strony tej umowy). W sytuacji śmierci takiej osoby w jej prawa i obowiązki wchodzą jej spadkobiercy (ustawowi i testamentowi) i to na nich przechodzą wszelkie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, a co za tym idzie także ewentualne zadłużenie z tytułu poboru energii. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że zameldowanie osób w danym lokalu nie zawsze odpowiada stanowi faktycznemu dotyczącemu ich zamieszkiwaniu w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Wnioskodawca nie wykazał by osoby, o których dane wystąpił faktycznie zamieszkiwały w danym lokalu i były rzeczywistymi odbiorcami energii elektrycznej dostarczanej do tego lokalu po śmierci K. N. Organ wskazał także na prawne możliwościami dokonywania ustaleń w zakresie nielegalnego (bezumownego) poboru energii. Reasumując organ podniósł, że wnioskodawca nie udowodnił, by osoby zameldowane w spornym lokalu faktycznie zamieszkiwały w nim i były dłużnikami w sprawie o dostarczanie energii elektrycznej. Natomiast podanie danych wszystkich osób zameldowanych w przedmiotowym lokalu mogłoby spowodować naruszenie ich dóbr osobistych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" S.A. w G. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa, tj. art. 6 oraz 57 ustawy Prawo energetyczne, w wyniku błędnego zastosowania ich do stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, iż w sprawie miał miejsce nielegalny pobór energii elektrycznej; art. 44h ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w wyniku błędnej ich interpretacji, poprzez przyjęcie, iż skarżący nie posiada interesu prawnego w otrzymaniu danych osób, o które wnioskował; art. 535 w zw. z art. 555 k. c. oraz art. 3 pkt 13 ustawy Prawo energetyczne, w wyniku błędnego przyjęcia, iż skarżącego nie łączy z osobami zamieszkującymi pod adresem ul. [...] [...] w G. stosunek zobowiązaniowy dający skarżącemu legitymację do wystąpienia o udzielenie ich danych z ewidencji ludności; art. 7 i 8 k.p.a., w wyniku nieuwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, oraz naruszenia zasady prawdy obiektywnej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że H. N. na mocy umowy o pobór energii elektrycznej obowiązany był do uiszczania opłat tytułem poboru energii. Zmarł on w dniu 24 marca 1998 r. Po jego śmierci energia elektryczna nadal była pobierana pod wymienionym adresem. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 13 ustawy Prawo energetyczne odbiorcą energii elektrycznej jest każdy, kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energię na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. Stroną takiej umowy był H. N. W ocenie skarżącej, mimo że umowę z nią w formie pisemnej zawarł H. N., to na osobach zamieszkujących lokal w G. przy ul. [...][...] po śmierci H. N. ciąży obowiązek uiszczenia zaległych należności, które wówczas powstały. Powołując się na art. 60 k.c. skarżąca przyjęła, iż oświadczenie woli (zawarcie stosunku zobowiązaniowego na dostawę energii elektrycznej) może przybrać każdą formę, o ile uzewnętrznia ona dostatecznie wolę wywołania skutków prawnych, a więc obok formy ustnej mogą to być jakiekolwiek inne zachowania podmiotu w postaci tzw. czynności konkludentnych. Zatem poprzez sam fakt pobierania energii elektrycznej osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość wyraziły wolę zawarcia umowy na dostawę energii, w związku z czym są one "odbiorcami" w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy Prawo energetyczne. Dlatego nie ma racji organ administracji publicznej twierdząc, że prawdopodobieństwo, iż osoby, których dane są żądane, mogą pobierać energię elektryczną bez ponoszenia stosownych opłat, nie może stanowić podstawy do podania ich imion i nazwisk. Nielegalny pobór energii elektrycznej nie miał tu miejsca, wobec czego brak prawnych możliwości dokonania ustaleń celem wykrycia osób nielegalnie pobierających energię elektryczną. Organ nieprawidłowo utożsamił pojęcie nielegalnego poboru energii z bezumownym poborem energii. Pobór energii elektrycznej nastąpił bez jakiejkolwiek ingerencji w układ pomiarowo-rozliczeniowy, nie miał więc charakteru bezprawnego. Zameldowanie jest potwierdzeniem przebywania pod konkretnym adresem, jest również rejestracją istniejącego stanu faktycznego. Przedstawienie dokumentu w postaci zaświadczenia z organu administracji publicznej korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. W związku z tym skarżąca, której przysługuje wierzytelność wobec osób zamieszkujących w lokalu pod wskazywanym adresem posiada interes prawny w uzyskaniu ich danych. Skarżąca wskazała, że w przypadku gdy uzasadnieniem wniosku o wskazanie danych osobowych jest zamiar pozwania danych osób do sądu cywilnego, wnioskodawca winien wskazać z jakim powództwem cywilnym chce wystąpić i uwiarygodnić co najmniej stan faktyczny, który daje jej legitymację do jego wniesienia. Warunkiem koniecznym do wytoczenia powództwa jest posiadanie jakichkolwiek danych osobowych pozwanego. Brak wskazania prawidłowych danych czy też wysłanie wezwania do zapłaty na nieaktualny adres dłużnika może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla wierzyciela jako strony powodowej. Pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem czy to z tytułu zawarcia umowy, czy też nawet z tytułu bezumownego zużycia energii powstaje zobowiązaniowy stosunek prawny. Interes wierzyciela w przymusowej realizacji łączącego go z dłużnikiem stosunku prawnego ma charakter interesu prawnego. Dopiero postępowanie sądowe doprowadzi do ustalenia, czy interes prawny wierzyciela był interesem rzeczywiście istniejącym oraz czy prawo we wskazanych okolicznościach zapewnia temu interesowi ochronę. Skarżąca podniosła, że organ administracji nie liczył się z interesami skarżącej, dając ochronę jedynie interesom osób zameldowanych w G. przy ul. [...][...], naruszając zasady określone w art. 7 i art. 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o udostępnienie danych osób zameldowanych w lokalu położonym w G. przy ul. [...] [...]. W myśl art. 44h ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, następującym podmiotom:[...]. Stosownie do ust. 2 dane, o których mowa w ust. 1, są udostępniane: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny [...]. Skoro przesłanką udostępnienia danych osobowych jest wykazanie interesu prawnego, to uznać należy, że niezbędne jest przedłożenie przez wnioskodawcę dowodów świadczących o istnieniu interesu prawnego w domaganiu się udostępnienia danych osobowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 180/10 stwierdził, że wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu ( publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W sytuacji, gdy dany podmiot nie może realizować swoich uprawnień bez udziału osoby, której dane służyłyby jej odnalezieniu, można mówić o istnieniu okoliczności świadczących o istnieniu interesu prawnego ( por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 95/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wyraża przy tym pogląd, że interes prawny może być wywodzony również ze stosunków cywilnoprawnych (por. wyroki NSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 629/97, z dnia 2 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1306/96, a także uchwała NSA z dnia 26 listopada 2001, sygn. akt OPK 19/01, jak i poglądy doktryny np. J. Zimmermanna – OSP 1997/4/83; tak również m.in. (w:) R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 105, a także A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Postępowanie administracyjne ogólne.", C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 281). Stojąc na takim stanowisku należy stwierdzić, że skarżąca składając wniosek o udostępnienie danych winna była wykazać, z jakim powództwem cywilnym chce wystąpić i uwiarygodnić co najmniej stan faktyczny, który daje jej legitymację do jego wniesienia. Analizując pod tym kątem wniosek skarżącej i pisma procesowe składane w toku postępowania przed organami Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych. Żądanie udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych zostało uzasadnione przez skarżącą koniecznością dochodzenia roszczeń w postępowaniu sądowym od osób, mieszkających w przedmiotowym lokalu po śmierci H. N., które uchylają się od zapłaty za zużytą energię elektryczną. Należy przy tym zauważyć, że skarżąca twierdzi, że nie doszło w tym przypadku do nielegalnego poboru energii elektrycznej. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.) stanowi, że dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, (...), na podstawie umowy sprzedaży (...). W ustawie nie zastrzeżono formy, w jakiej umowa ma być zawarta, zatem forma ta jest dowolna. Tym samym można przyjąć, że w świetle przepisów ustawy Prawo energetyczne dostawca oraz odbiorcy usług mogą wyrazić wolę zawarcia umowy o dostarczanie energii w dowolnej formie, w tym także przez czynności dorozumiane (per facta concludentia). Skarżąca twierdzi, że łączyła ją umowa z H. N. na dostarczanie energii elektrycznej. Zgodnie z art. 555 Kodeksu cywilnego przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii. Art. 535 k.c. stanowi, że przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Skarżąca spełniła świadczenie w postaci dostawy energii, zatem jej interes prawny wynikać może z powołanego wyżej art. 535 k.c. w związku z art. 555 k.c., ustanawiającego roszczenie skarżącej o zapłatę z tytułu dostawy energii. Rozważenia wymagało zatem, czy zamieszkanie danych osób pod przedmiotowym adresem może być uznane za okoliczność, która w świetle przepisów prawa materialnego kreuje interes prawny skarżącej – roszczenie o zapłatę z tytułu dostawy energii. Skarżąca wywodzi swe roszczenie z umowy zawartej z nieżyjącym już H. N. Należy jednak mieć na względzie, że wynikające z zawartej umowy ze skarżącą prawo majątkowe nie zostało wyłączone ze spadku po H. N. Do spadku nie należą jedynie "prawa majątkowe, które mają na celu zaspokojenie indywidualnego interesu ekonomicznego lub indywidualnych potrzeb uprawnionego : użytkowanie ( art. 266 KC) , służebność osobista (art. 299 KC) , służebność osobista (art. 299 KC), prawo do renty przyznanej w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (art. 444 KC) albo ustanowionej w drodze umowy przewidzianej w art. 903 KC (argument z art. 905 KC), prawo dożywocia (art. 911 KC), a także - jeżeli w umowie inaczej nie zastrzeżono - prawo biorącego rzecz do używania w ramach umowy użyczenia" ( tak System Prawa Prywatnego, Tom 10, Prawo spadkowe , pod red. Bogudara Kordasiewicza, Wydawnictwo C.H. BECK, Instytut Nauk Prawnych PAN Warszawa 2009, str. 57). Ponadto śmierć jednej ze stron umowy powoduje wygaśnięcie zobowiązania , gdy zobowiązanie ma charakter ściśle osobisty ( por. System Prawa Prywatnego, Tom 6, Prawo zobowiązań- część ogólna , pod red. Adama Olejniczaka, Wydawnictwo C.H. BECK, Instytut Nauk Prawnych PAN Warszawa 2009, str. 1072-1073). Zobowiązanie wynikające z umowy dotyczącej dostawy ( sprzedaży) energii nie ma charakteru ściśle osobistego, wobec czego nie mogło wygasnąć na skutek śmierci H. N. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że w przypadku śmierci odbiorcy – strony umowy, w jego prawa i obowiązki wchodzą jego spadkobiercy i to na nich przechodzą wszystkie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, a co za tym idzie także ewentualne zadłużenie z tytułu poboru energii. Wobec powyższego skarżąca ma roszczenie o zapłatę do spadkobierców H. N., a w żadnym wypadku nie wykazała, że osoby zamieszkujące po śmierci H. N. pod wskazanym adresem są jego spadkobiercami ( następcami prawnymi). Tak więc nie mają w istocie znaczenia wywody organu o nielegalnym poborze energii. Przypomnieć też należy, że naruszenie prawa materialnego – zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. tylko wówczas skutkuje uchyleniem decyzji, gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.