I OSK 2594/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-07-26
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Czesława Nowak - Kolczyńska, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 214 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie w jakim nie pozwala na ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz podmiotów uprawnionych do zwrotu nieruchomości w przypadku wcześniejszego ustanowienia użytkowania wieczystego w oparciu o umowy cywilnoprawne, narusza prawo stron do efektywnego dochodzenia należnej rekompensaty za niesłuszne wywłaszczenie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako przepis szczególny, stanowi wyłączną podstawę ustanowienia użytkowania wieczystego i zwrotu budynków w wyraźnie przewidzianych przypadkach. Przepisy te nie odnoszą się do sytuacji, w której zwrot nieruchomości jest niemożliwy z powodu wcześniejszego ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz innych osób. W takich przypadkach, zgodnie z art. 214 ust. 5 u.g.n., przepisów ust. 2 nie stosuje się do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste osobom innym niż byli właściciele.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu na rzecz spadkobierców byłego właściciela, który został wywłaszczony na podstawie dekretu warszawskiego. Prezydent m.st. Warszawy ustanowił prawo użytkowania wieczystego do części gruntu, a w pozostałej części umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, wskazując na wcześniejsze ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz innych osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak - Kolczyńska (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1810/14 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 marca 2015 r. oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Prezydent m. st. Warszawy decyzją z [...] grudnia 2013 r. po rozpatrzeniu wniosków: J. W. z [...] lipca 1965 r., ponowionego wnioskami B. E. z [...] lipca 1985 r., I. G. z [...] listopada 1985 r., B. E. z [...] stycznia 1986 r. oraz J. W. z [...] listopada 1986 r. - ustanowił (w punkcie I decyzji) prawo użytkowania wieczystego na okres do dnia [...] grudnia 2089 r. do udziału 1/6 części gruntu zabudowanego, oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 378 m2 z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], położonego w Warszawie przy ul. [...], związanego z 1/2 części lokalu nr [...] na rzecz J. K. W., w 1/2 części i I. C. G. w 1/2 części oraz zwrócił własność udziału w powyższym budynku, który to udział stanowi 1/2 część lokalu nr [...]. Ponadto, (w punkcie II decyzji) organ ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o pow. 280 m2, oznaczonego jako działka nr ew. [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW [...], położonego w Warszawie przy ul. [...] na rzecz J. K. W. w 1/4 części, I. C. G. w 1/4 części i J. M. E. w 1/2 części. Natomiast, w punkcie III decyzji, Prezydent m. st. Warszawy umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w odniesieniu do pozostałej części gruntu zabudowanego, oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 378 m2 z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...], położonego w Warszawie przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nieruchomość przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Nieruchomość ta stanowiła współwłasność J. W. i B. E. w równych częściach, co potwierdza zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 1965 r. Spadek po zmarłym w dniu [...] 1966 r. J. W. nabyli: syn J. K. W. i córka I. C. G. - po 1/2 części każde z nich (postanowienie Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy [...] z dnia [...] grudnia 1972 r., sygn. akt. [...]), natomiast spadek po zmarłym, w dniu [...] czerwca 1994 r., B. S. E. nabyła w całości J. M. E. (postanowienie Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., sygn. akt [...]). Przywołując art. 7 ust. 1 i 2 powołanego dekretu, Prezydent m.st. Warszawy wyjaśnił, że objęcie wyżej opisanego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej minął w dniu 16 lutego 1949 r. Byli właściciele złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] grudnia 1957 r. Ponownie, z wnioskami o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości (zwrot), położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] wystąpiono [...] lipca 1965 r., [...] lipca 1985 r., [...] listopada 1985 r., [...] stycznia 1986 r. oraz [...] listopada 1986 r. Obecnie nieruchomość ta oznaczona jest w ewidencji gruntów i budynków, jako zabudowana działka ew. nr [...] o pow. 378 m2 oraz niezabudowana działka ew. nr [...] o pow. 280 m2 – obie z obrębu [...]. Na działce ewidencyjnej nr [...] posadowiony jest przedwojenny, trzylokalowy budynek. Z pisma Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Dzielnicowego Warszawa [...] z dnia [...] grudnia 1986 r., nr [...] wynika, iż budynek ten został wybudowany przed 1939 r. i posiadał 12 izb mieszkalnych. Prezydent podniósł, że opisany grunt (działka nr [...] i nr [...]) objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...]. Nieruchomość położona jest na terenie [...], dla którego przeznaczeniem podstawowym jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna.
W odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym wyodrębniono trzy lokale, zostały podjęte liczne rozstrzygnięcia administracyjne i czynności cywilnoprawne:
1. Lokal nr 1 - decyzją Wydziału Architektury i Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] czerwca 1979 r., orzeczono o sprzedaży na zasadach ogólnych lokalu nr 1 na rzecz dawnego właściciela hipotecznego - B. E. Równocześnie ustanowiono na jego rzecz prawo użytkowania wieczystego do 1/3 części gruntu o pow. 667 m2 (decyzją z dnia [...] lipca 1980 r. dokonano korekty powierzchni gruntu z 667 m2 na 378 m2). [...] września 1980 r. zawarto akt notarialny realizujący powyższe decyzje. Decyzją z dnia [...] lutego 1995 r. Prezydent m. st. Warszawy stwierdził wygaśnięcie ww. decyzji z [...] czerwca 1979 r. oraz z [...] lipca 1980 r. Jednakże, decyzją z [...] lipca 1995 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] lutego 1995 r.
2. Lokal nr 2 - decyzją z [...] października 1980 r. Wydział Architektury i Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] orzekł o sprzedaży na zasadach ogólnych lokalu nr 2 na rzecz osób nie będących następcami prawnymi dawnych właścicieli (tj.: A. i T. S.) z równoczesnym ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do 1/3 części gruntu o pow. 378 m2. W dniu [...] września 1981 r. zawarto akt notarialny realizujący powyższą decyzję.
3. Lokal nr 3 - decyzją z [...] października 1989 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Warszawa [...] orzekł o ustanowieniu na rzecz B. E. w 1/2 niepodzielnej części oraz J. W. i I. G. w 1/4 niepodzielnej części każde na 99 lat użytkowania wieczystego 1/3 niepodzielnej części gruntu położonego przy ul. [...] (ob. [...]) o pow. 378 m2. Równocześnie orzeczono o zwrocie 1/3 części budynku, tj. lokalu nr 3. Decyzją z [...] lutego 1990 r. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu m. st. Warszawy utrzymał w mocy powyższą decyzję. Decyzja ta została zrealizowana w formie aktu notarialnego z [...] grudnia 1990 r., na podstawie którego ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego do 1/6 części gruntu, na okres do 13 grudnia 2089 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 1991 r., sygn. akt IV.SA. 1213/90 uchylił decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu m. st. Warszawy z [...] lutego 1990 r. oraz decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] października 1989 r. W dniu [...] czerwca 1991 r. na mocy umowy sprzedaży, sporządzonej w formie aktu notarialnego B. E. sprzedał A.S.-E. przysługujący mu udział w lokalu nr 3, wynoszący 1/2 części wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu przynależnym do tego lokalu, stanowiącym 1/6 części.
Biorąc powyższe pod uwagę Prezydent m.st. Warszawy wyjaśnił, że w odniesieniu do 1/6 części gruntu działki ewidencyjnej nr [...], związanego z lokalem nr 3, ustanowione zostało na okres do 13 grudnia 2089 r. prawo użytkowania wieczystego w wyniku rozpatrzenia wniosków dawnych właścicieli hipotecznych. Z kolei, w odniesieniu do 4/6 części gruntu działki nr [...], związanego z lokalami nr 1 i 2 zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na zasadach ogólnych. Oznacza to, że 5/6 części gruntu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym. Zdaniem organu, powyższe rozdysponowanie gruntu przez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w tym udziale na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli. Organ podniósł, że nie jest on właściwy do zmiany stosunku cywilnoprawnego jakim jest prawo użytkowania wieczystego, w konsekwencji, w tej części postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć (punkt V decyzji Prezydenta m.st. Warszawy). W punkcie I decyzji organ I instancji rozpoznał zaś wniosek co do pozostałego udziału 1/6 części gruntu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], związanego z lokalem nr 3, wskazując, że zostały spełnione przesłanki do ustanowienia tego prawa wynikające z przepisu art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: u.g.n.). Odnosząc się zaś do ustalenia opłaty rocznej z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, organ I instancji wskazał, że zasady ustalania opłaty rocznej określone zostały w uchwale Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 listopada 2007 r., Nr XVIII/5792007 w sprawie zasad gospodarowania zasobem nieruchomości m.st. Warszawy w zakresie ustalenia wysokości czynszu symbolicznego za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz bonifikaty od opłat rocznych za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 214 u.g.n.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. W. podnosząc, że w decyzji nie uwzględniono wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r., na mocy którego dekret Bieruta definitywnie stracił ważność.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z [...] kwietnia 2014 r. utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję stwierdzając, że w niniejszej sprawie przesłanki warunkujące zwrot nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości zostały spełnione, zatem - organ I instancji - zasadnie ustanowił na rzecz uprawnionych następców prawnych byłego właściciela prawo użytkowania wieczystego i orzekł o zwrocie własności udziału w budynku. Ponadto, przywołując uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2011 r. (sygn akt I SA/Wa 1634/11), Kolegium odniosło się do kwestii mocy prawnej dekretu z dnia 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, ostatecznie stwierdzając, że gdy wniosek o przyznanie na gruncie prawa wieczystej dzierżawy nie został zgłoszony w terminie określonym w art. 7 dekretu lub został nieuwzględniony sprawa powinna być załatwiona na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie).
Opisana decyzja stała się przedmiotem skargi J. W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną, wobec czego oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowił m.in. przepis art. 214 u.g.n. Sąd zaakcentował również, że ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.), poprzedzająca ww. ustawę o gospodarce nieruchomościami, w art. 82 (przed ogłoszeniem tekstu jednolitego z 1991 r. – art. 89) wygasiła prawa do odszkodowania za nieruchomości, budynki i inne części składowe nieruchomości przejęte przez państwo na podstawie art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu warszawskiego. Jednocześnie, przewidziała w art. 83 (przed ogłoszeniem tekstu jednolitego z 1991 r. - art. 90) możliwość odpowiedniego stosowania jej przepisów dotyczących odszkodowań w odniesieniu do określonych w przepisie nieruchomości. Natomiast, w ust. 2 art. 82 przyznano osobom, które nigdy nie złożyły wniosku na podstawie dekretu warszawskiego lub też nie mogły liczyć na pozytywne rozpatrzenie wniosku możliwość zgłoszenia w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wniosków o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego należących do nich przejętych przez Państwo gruntów. Z tym, że uprawnienie to przyznano w odniesieniu do ściśle określonych w tym przepisie nieruchomości, m.in. działek zabudowanych domami, w których liczba izb nie przekraczała 20. Art. 214 u.g.n. przejął konstrukcję art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Reguluje on uprawnienia tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, których prawo do odszkodowania wygasło, a w terminie do 31 dnia grudnia 1988 r. złożyli wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste. Tak więc, przepis ten stanowi kontynuację rozwiązania przyjętego w art. 82 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. i odnosi się wyłącznie do wniosków złożonych w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. pod rządami art. 82 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r., a które nie zostały rozpoznane do dnia wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. do dnia 1 stycznia 1998 r. Przepis ten umożliwia jedynie rozpatrzenie wniosków zgłoszonych pod rządami poprzedniej ustawy w sposób w jaki regulowała te kwestie poprzednia ustawa ustanawiając takie uprawnienie tylko dla poprzednich właścicieli ściśle określonych w niej nieruchomości. Wobec tego, w ocenie Sądu, nie można analogicznie do tego przepisu zastosować stanowiska wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn., akt SK 41/09. Wyrok ten dotyczy art. 215 ust. 2 u.g.n. Przepis ten stanowi obecnie wyłączną podstawę roszczeń odszkodowawczych za wywłaszczone nieruchomości warszawskie. Natomiast, art. 214 ust. 2 dotyczy wniosków złożonych do dnia 31 grudnia 1988 r. i na warunkach określonych w przepisach obowiązujących w dacie ich składania, czyli w art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazał, że z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych organu wynika, iż poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości warszawskiej zgłosił wniosek o przyznanie użytkowania wieczystego w dniu [...] lipca 1965 r., który został ponowiony wnioskami następców prawnych z dnia [...] lipca 1985 r., [...] listopada 1985 r., [...] stycznia 1986 r. oraz z dnia [...] listopada 1986 r. - a więc przed upływem terminu określonego w art. 214 ust. 1 u.g.n. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, czyli na dzień 21 listopada 1945 r. część nieruchomości była zabudowana budynkiem, w którym mieściło się 12 izb mieszkalnych. Wobec tego, prawidłowo organ uznał, że warunek określony w powołanym art. 214 ust. 2 u.g.n., a dotyczący wymogu by działka była zabudowana domem, w którym liczba izb nie przekracza 20 został w tej sprawie spełniony, w konsekwencji, są podstawy do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału 1/6 części gruntu zabudowanego, oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 378 m2, położonego w Warszawie przy ul. [...], związanego z 1/2 części lokalu nr 3 i zwrotu własności udziału w powyższym budynku, który to udział stanowi 1/2 część lokalu nr 3 (punkt I decyzji organu I instancji).
Sąd podzielił także stanowisko organu (zawarte w punkcie V decyzji Prezydenta m.st. Warszawy) co do braku podstaw prawnych ustanowienia użytkowania wieczystego do pozostałej 5/6 części gruntu zabudowanej działki ewidencyjnej nr [...]. Zadysponowanie bowiem powyższą częścią nieruchomości (co obrazuje księga wieczysta) poprzez ustanowienie użytkowania wieczystego uniemożliwia realizację wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w tej części, tj. uniemożliwia ustanowienie kolejnego prawa użytkowania wieczystego w stosownym udziale na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli. Taka decyzja byłaby więc niewykonalna.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku J. W. podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 214 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżącemu nie może zostać przyznana 1/2 udziału na okres do dnia 13 grudnia 2089 roku w prawie użytkowania wieczystego całej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 378 m2 z obrębu [...] przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy[...] w Warszawie, VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Powołany przez skarżącego kasacyjnie art. 214 u.g.n., w dacie podejmowania kontrolowanego przez Sąd I instancji zaskarżonego rozstrzygnięcia, w ust. 1 umożliwiał zwrot nieruchomości poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wygasły na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jeżeli w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. zgłosili oni lub ich następcy prawni wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste. W ust. 2 przyjęto natomiast, że zwrot powyższych nieruchomości przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych. O przyznaniu prawa użytkowania wieczystego gruntów i o zwrocie budynków orzeka właściwy organ (ust. 3).
Jak wywodzi skarga kasacyjna, przepisy te nie zapewniają należytego standardu ochrony prawa własności, wyznaczonego przez Konstytucję RP w art. 64 ust. 2. Powołując się zatem na sprawy prowadzone przed Trybunałem Konstytucyjnym pod sygn. akt SK 41/09 i P 6/13, autor skargi kasacyjnej wywodzi, że art. 214 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. w zakresie, w jakim nie pozwala na ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz podmiotów uprawnionych do zwrotu nieruchomości w przypadku wcześniejszego ustanowienia użytkowania wieczystego w oparciu o umowy cywilno-prawne, narusza prawo stron do efektywnego dochodzenia należnej rekompensaty, w tym zwrotu nieruchomości w naturze, za niesłuszne wywłaszczenie obywateli przez władze komunistyczne.
Z tak przedstawioną argumentacją nie sposób się zgodzić. Art. 214 u.g.n., jako przepis szczególny, stanowi wyłączną podstawę ustanowienia użytkowania wieczystego oraz zwrotu budynków w wyraźnie przewidzianych przypadkach. Skarga kasacyjna odwołuje się do ust. 1, 2, 3 tego artykułu. Przepisy te jednak nie odnoszą się do przywołanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sytuacji zaistniałej w rozpoznawanej sprawie, w której niemożliwym okazał się zwrot nieruchomości w części, które w wyniku czynności prawnych zostały oddane już w użytkowanie wieczyste także innym osobom niż byli właściciele. Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej koresponduje z ust. 5, z mocy którego, przepisu ust. 2 nie stosuje się do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste osobom innym niż byli właściciele oraz do gruntów oddanych w użytkowanie. Przepisu tego jednak nie przywołano ani w podstawach skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc zaś związany zarzutami skargi kasacyjnej sformułowanej przez profesjonalnego pełnomocnika nie jest władny wadliwości tej skorygować.
W świetle powyższego należało uznać, że zarzuty postawione w skardze kasacyjnej nie są usprawiedliwione.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną mając na względzie, że wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło