I OZ 1359/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2630/13 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K.B., A.D., C. K., I. D., I. F., J. Ł., J. D., T.D., K.K., K.W., K.D., K.K., M. D.i T. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 25 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2630/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.B., A.D., C. K., I. D., I. F., J. Ł., J. D., T.D., K.K., K.W., K.D., K.K., M. D.i T. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...]. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego T. D. na jego wniosek w dniu 24 listopada 2014 r. W związku z brakiem wpływu środka odwoławczego wyrok powyższy uprawomocnił się w dniu 25 grudnia 2014 r. W dniu 21 września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek T.D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący wyjaśnił, że wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia został sporządzony w terminie i doręczony ówczesnemu pełnomocnikowi. Z uwagi jednak na rozwiązanie umowy z zastępującym go adwokatem, a także mając na uwadze przymus adwokacki nie mógł we własnym zakresie zapewnić sobie profesjonalnej obsługi prawnej. Wskazał, że wobec braku świadomości prawnej zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie w trybie nadzoru postępowania w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonych gruntów rolnych oraz rozważenie wniesienia skargi, jednakże poinformowano go, że Rzecznik nie podejmie żadnych czynności w tej sprawie. Wyjaśnił ponadto, że brak świadomości prawnej co do sposobu dalszego postępowania spowodowało, że uchybił on terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2016 r. odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał aby uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy (art. 87 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu nie może być bowiem podnoszony przez skarżącego "brak świadomości prawnej". Jak wynika ponadto z akt sprawy skarżący był reprezentowany w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, któremu został doręczony odpis nieprawomocnego wyroku z uzasadnieniem. Podnoszona zaś przez skarżącego okoliczność rozwiązania umowy z reprezentującym go pełnomocnikiem pozostaje bez wpływu na brak winy w uchybieniu ww. terminu. W ocenie Sądu, nie można mówić w niniejszej sprawie o dochowaniu należytej staranności w sytuacji gdy wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył dopiero po około dziesięciu miesiącach od dnia doręczenia nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem jego pełnomocnikowi. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 23 sierpnia 2016 r. T. D., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 86 i 87 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na braku wnikliwej i obiektywnej analizy przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że z uwagi na nieformalne rozwiązania umowy w występującym w sprawie adwokatem, wnioskodawca wniósł do WSA o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie z urzędu pomocy prawnej. Wniosek ten został oddalony przez Sąd, co spowodowało wystąpienie do RPO o zbadanie w trybie nadzoru tego postępowania oraz rozważenie wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. RPO nie uwzględnił tego wniosku. Uchybienie przez wnioskodawcę terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło z przyczyn natury obiektywnej. Wnioskodawca przez cały czas czynił starania o wniesienie skargi kasacyjnej, a wobec braku środków na ustanowienie pełnomocnika, czynność ta nie mogła być spełniona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo bowiem uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazywał, że z uwagi na rozwiązanie umowy z reprezentującym go pełnomocnikiem nie mógł we własnym zakresie zapewnić sobie profesjonalnej obsługi prawnej, co z kolei spowodowało uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Powyższa argumentacja nie mogła stanowić jednak uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu. Skarżący nie wskazał bowiem na żadne szczególne okoliczności, które pozwalałby stwierdzić, iż mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw niemożliwym było złożenie skargi kasacyjnej w terminie otwartym do jej wniesienia, a ponadto przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony dopiero po upływie 10 miesięcy od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącego. Przy czym okoliczność późniejszego rozwiązania umowy z pełnomocnikiem, jak słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji, pozostaje bez wpływu na ocenę braku winy w uchybieniu terminu, tym bardziej, że w zażaleniu skarżący wskazał, że było to "nieformalne rozwiązanie umowy". Nie bez znaczenia jest również to, że skarżący, pomimo twierdzeń o braku pomocy ze strony profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił do sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata dopiero 14 września 2015 r., tj. ok. 10 miesięcy po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem reprezentującemu go wówczas pełnomocnikowi z wyboru. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.