II OSK 405/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-11-23

Skład orzekający: Marzenna Linska – Wawrzon, Małgorzata Masternak - Kubiak, Jerzy Bortkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej, uznając, że postępowanie to mogło być wszczęte wyłącznie z urzędu, a skarżąca nie posiadała przymiotu strony?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał właściwej analizy akt administracyjnych i uzasadnień decyzji organów obu instancji. Sąd Wojewódzki powinien był merytorycznie skontrolować stanowisko organu odwoławczego dotyczące trybu wszczynania postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego oraz kręgu stron tego postępowania, w szczególności statusu procesowego skarżącej. Brak takiej kontroli skutkował uchyleniem wyroku WSA i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi N. S. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej o umorzeniu postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając brak podstaw do unieważnienia uzgodnienia. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając, że postępowanie mogło być wszczęte wyłącznie z urzędu, a skarżąca nie była stroną. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na brak jednoznacznego ustalenia trybu wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że WSA nie dokonał właściwej analizy prawnej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1284/14 w sprawie ze skargi N. S. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1284/14, po rozpoznaniu skargi N. S. uchylił zaskarżona decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Mazowiecki Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2014 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz.U. z 2003 r., Nr 121, poz. 1137 ze zm.) - umorzył postępowanie w sprawie unieważnienia uzgodnienia w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej projektu budowlanego inwestycji SBM "[...]" z siedzibą przy al. [...] w Warszawie, tj. budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym przy ul. D. na terenie działek nr. ew. 117/2 i 42/2 z obrębu 1-11-13. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na wnioski grupy osób, właścicieli wyodrębnionych lokali wraz z udziałem w gruncie, w nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. D. 8b oraz Międzyzakładowej Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w Warszawie, którzy zwrócili się o zbadanie sprawy wpływu inwestycji realizowanej na działce przylegającej od strony południowej do działki przy ul. D. 8b na warunki dojazdu pożarowego do istniejącej na tej nieruchomości zabudowy wskazując, że projekt budowlany planowanej inwestycji został uzgodniony w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę jest w toku. Organ wskazał, że cyt. "dążąc do wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego" zebrał materiał dowodowy stanowiący podstawę do orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nieważności uzgodnienia warunków ochrony przeciwpożarowej spornej inwestycji. Zapoznał się z warunkami dojazdu pożarowego (drogi pożarowej) do budynku przy ul. D. 8b w oparciu o projekt budowlany, na podstawie którego zrealizowano inwestycję, z projektem budowlanym inwestycji SBM "[...]", odebrał od rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych – S. S. wyjaśnienia w przedmiocie uzgodnienia projektu budowlanego kwestionowanej inwestycji. Ponadto uzyskał stanowisko Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej m.st. Warszawy w zakresie warunków dojazdu pożarowego do budynku D. 8b. Organ stwierdził, że w świetle ww. materiału dowodowego zebranego w sprawie nie ma przesłanek do potwierdzenia, iż uzgodnienie projektu budowlanego przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa, mającym istotny negatywny wpływ na stan bezpieczeństwa pożarowego obiektu budowlanego w zakresie określonym wnioskiem. Stan dojazdu pożarowego do istniejącego budynku mieszkalnego przy ul. D. 8b, w kontekście planowanej zabudowy działki od strony południowej, nie uległ zmianie w stosunku do warunków określonych w projekcie budowlanym, odbiorów technicznych realizowanych przez Komendanta Miejskiego PSP oraz pozwolenia na użytkowanie. W toku czynności wstępnych organ w piśmie z dnia 11 grudnia 2013 r. wyjaśnił okoliczności, dla których należało potwierdzić, iż drogą pożarową dla istniejącego budynku jest ulica osiedlowa od strony północnej (określona jako Sięgacz 4) z utwardzonym dostępem do klatek schodowych i wszystkich stref pożarowych, w tym lokali usytuowanych po przeciwległej stronie tej drogi. Powyższe znalazło potwierdzenie w okazanej przez spółdzielnię "[...]" dokumentacji projektowej oraz sporządzonej przez organ PSP w 2004 r. jak również informacji samego organu dokonującego odbioru. Mazowiecki Komendant Wojewódzki PSP podkreślił też, że na podstawie analizy dokumentacji projektowej inwestycji będącej w posiadaniu organu architektoniczno-budowlanego, jak również wyjaśnienia rzeczoznawcy w tym zakresie stwierdza, że sporna "kondygnacja", określona w dokumentacji jako antresola, spełnia wymagania § 3 pkt 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm.) i nie stanowi niezależnej kondygnacji, klasyfikującej budynek jako średniowysoki, zaś warunki lokalizacji budynku nie naruszają postanowień tych przepisów w zakresie § 271 ust. 4 i 5. Projekt budowlany zakłada podniesienie terenu od strony garażu budynku przy ul. D. 8b w taki sposób, iż obecnie wystająca częściowo ściana zewnętrzna garażu będzie zlokalizowana w całości pod poziomem gruntu. Autorzy projektu wraz z rzeczoznawcą wyjaśnili również, iż przy określaniu minimalnych odległości od granicy działki (tj. 3 m od strony ściany pełnej) oraz od ściany zewnętrznej przedmiotowego budynku przy ul. D. 8b uwzględnili również stopień przeszklenia jego ścian zewnętrznych. Organ pierwszej instancji stwierdził, że uzgodnienie projektu budowlanego planowanej inwestycji przylegającej od strony południowej do istniejącej zabudowy przy ul. D. 8b w Warszawie nie narusza w sposób rażący przepisów prawa, stanowiący o istotnym wpływie inwestycji na sąsiadująca zabudowę, jak również mającą wpływ na warunki ochrony przeciwpożarowej samej inwestycji. Ponadto nie wpływa na zaprojektowane dla istniejącej zabudowy sąsiedniej warunki dojazdu pożarowego przyjęte na etapie projektowania i odbiorów technicznych. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, po rozpoznaniu odwołania N. S., decyzją z dnia [...] maja 2014 r., wskazując art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. i § 15 ww. rozporządzenia - uchylił w całości decyzję i umorzył postępowanie w całości. Organ wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 i 2 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Postępowanie administracyjne, prowadzone w trybie § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz.U. Nr 121, poz. 1137 i z 2009 r. Nr 119, poz. 998) jest postępowaniem wszczynanym i prowadzonym przez komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej właściwego dla miejsca lokalizacji inwestycji nie na wniosek, lecz z urzędu, w przypadku stwierdzenia przez ten organ okoliczności, o których mowa w tym przepisie, tj. dokonania przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgodnienia projektu budowlanego obiektu budowlanego z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na dopuszczeniu rozwiązań projektowych, mających istotny negatywny wpływ na stan bezpieczeństwa pożarowego obiektu budowlanego w związku z niespełnieniem wymagań z zakresu ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach techniczno-budowlanych lub przeciwpożarowych, w szczególności mogących powodować zagrożenie życia ludzi. Komendant stwierdził, ze organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do wszczynania postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia omawianego projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej na podstawie zawiadomienia, uznanego za wniosek o wszczęcie postępowania. Następnie podkreślił, że cyt. "biorąc pod uwagę interes społeczny protest ten słusznie stał się przyczynkiem do zbadania sprawy przez Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Warszawie i rozpoznania, czy występują podstawy do omawianego unieważnienia". Dalej organ wskazał na przepis art. 28 k.p.a., w świetle którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślił, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji. Zdaniem organu, w sprawach dotyczących unieważnień uzgodnień pod względem ochrony przeciwpożarowej projektów budowlanych strony powinny być określane w oparciu o art. 28 ustawy Prawo budowlane. Projekt budowlany, zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, stanowi załącznik do wniosku inwestora o pozwolenie na budowę i jest jednym z dokumentów, na podstawie których właściwe organy administracji architektoniczno-budowlanej wydają decyzję o pozwoleniu na budowę. Unieważnienie uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej projektu budowlanego przez właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w trybie § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej powoduje, że projekt budowlany, w oparciu o który wymienione powyżej organy wydają wspomnianą decyzję, nie spełnia wymagania, o którym mowa w § 4 tego rozporządzenia. Organ stwierdził, że unieważnienie uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej stanowi unieważnienie czynności, której dokonanie jest warunkiem koniecznym do uzyskania pozytywnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z wymienionej w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane grupy osób wynika, że uczestnikiem procesu budowlanego, zgodnie z art. 17 tej ustawy, jest wyłącznie inwestor, do obowiązków którego należy zorganizowanie procesu budowy w całości, w tym zapewnienie opracowania projektu budowlanego. Zatem jedyną osobą posiadającą interes prawny w sprawie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej jest właśnie inwestor. Tym samym, uczestnikiem postępowania jest SBM "[...]", będąca inwestorem w procesie budowlanym, natomiast inne podmioty nie posiadają w tej sprawie interesu prawnego, zatem nie posiadają również przymiotu strony (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2012 r. w sprawie o sygnaturze akt VII SA/Wa 1601/12). N. S. w skardze na powyższą decyzję zarzuciła naruszenie: 1) art. 28 k.p.a. w związku z art. 140, 143, 144 k.c. i art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego poprzez nieuznanie ich za stronę postępowania, mimo statusu właścicieli i współwłaścicieli sąsiedniej nieruchomości znajdującej się w sferze oddziaływania planowanej inwestycji; 2) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b prawa budowlanego poprzez niezagwarantowanie w planowanej inwestycji spełnienia wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego i zignorowanie, iż projekt planowanej inwestycji SBM "[...]" w obszarze oddziaływania na sąsiednie nieruchomości w zakresie ochrony przeciwpożarowej w sposób istotny zagraża bezpieczeństwu i uzasadnionym interesom osób trzecich, naruszając w sposób rażący § 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75 poz. 690 ze zm.) oraz § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę i dróg przeciwpożarowych (Dz. U. z 2009 r., nr 124 poz. 1030) w związku z § 54 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych; 3) art. 77 § 1 oraz art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy wbrew obowiązkowi ich rozpatrywania w sposób wyczerpujący i zgodny z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa; § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. z 2003 r. nr 121 poz. 1137 ze zm.) w związku z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż postępowanie w sprawie może toczyć się jedynie z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wskazał, że organ przed podjęciem zaskarżonej decyzji nie dokonał istotnego ustalenia - w jakim trybie zapadła decyzja organu pierwszej instancji - czy w postępowaniu wszczętym z urzędu, czy na wniosek. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ocena trybu działania organu pierwszej instancji nie jest jednoznaczna. Stwierdzono, że organ nie miał podstaw do działania na wniosek, ale podkreślono też zasadność merytorycznego zbadania prawidłowości uzgodnienia, co można ocenić, jako aprobatę dla postępowania organu pierwszej instancji podjętego z urzędu (uzasadnienie - strona 4 akapit drugi od góry). Wyjaśnienie tej kwestii jest konieczne dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Zdaniem Sądu przy ustaleniu, że organ pierwszej instancji działał w postępowaniu wszczętym z urzędu i umorzył to postępowanie wobec jego bezprzedmiotowości (w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z § 15 ww. rozporządzenia), organ drugiej instancji miał obowiązek dokonania oceny, czy odwołanie pochodzi od stron postępowania. Ocena, że odwołanie nie pochodzi od strony, z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji, musiałaby skutkować umorzeniem nie całego postępowania, a tylko postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., jeżeli odwołanie wniósł podmiot, na którego wniosek zostało wszczęte postępowanie pierwszoinstancyjne, a następnie organ pierwszej instancji wydał decyzję umarzającą to postępowanie. Ustalenie, że decyzja organu pierwszej instancji - umarzająca postępowanie, zapadła w postępowaniu wszczętym na wniosek podmiotu, który nie miał przymiotu strony, powinno skutkować utrzymaniem w mocy tego rozstrzygnięcia. Z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji, postępowanie podlegałoby także umorzeniu na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali tryb postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Następnie, prezentowaną ocenę przymiotu strony w tym postępowaniu, odniesie albo do postępowania odwoławczego, albo do postępowania wszczętego przez organ pierwszej instancji. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. c p.p.s.a. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, albo uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie całościowej analizy i oceny charakteru prawnego decyzji organu pierwszej instancji, co miało istotny wpływ na treść zapadłego wyroku. W uzasadnieniu podkreślono, że postępowanie w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej odbywa się w trybie regulowanym przepisami rozporządzeniem z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej. Rozporządzenie nie zawiera regulacji w zakresie konsultowania uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej z innymi stronami niż projektant lub inwestor. Nie została także przewidziana możliwość wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach. Przewidziano jedynie możliwość nadzoru sprawowanego przez organy Państwowej Straży Pożarnej oraz wydawania przez te organy postanowień (§ 15 rozporządzenia). Organ pierwszej instancji wszczynając postępowanie i badając dokonane uzgodnienie, co ważne, pod względem merytorycznym, nie zawiadomił o tym postępowaniu jedynej właściwej strony tego postępowania, tj. inwestora. W postępowaniu pierwszoinstancyjnym nastąpiło swoiste pomieszanie trybów, ogólnoadministracyjnego regulowanego przez K.p.a. oraz trybu szczególnego określonego przepisami powołanego rozporządzenia. W zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wskazywał na fakt braku podstaw do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie stwierdzając w uzasadnieniu, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do wszczynania postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia omawianego projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej na podstawie zawiadomienia "Skarżącej" z dnia 4 października 2013 r. uznanego za wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. Zatem w postępowaniu dotyczącym unieważnienia uzgodnienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej została wydana decyzja, której wydania nie przewidują przepisy rozporządzenia. Oznacza to, że decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej. Po drugie, została skierowana do osób, które nie są stronami w przedmiotowej sprawie. Ponadto, utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji spowoduje, że wnioskodawcy mogą zasadnie utrzymywać, iż są stronami w przedmiotowej sprawie. Organ pierwszej instancji rozpatrywał sprawę pod względem merytorycznym i umorzył postępowanie tylko dlatego, że nie dopatrzył się żadnych uchybień. Natomiast w sposób dorozumiany uznał wnioskodawców za stronę postępowania, gdyż w żaden sposób nie odniósł się do dowodów przedstawionych w tym zakresie. Zdaniem Komendanta Głównego, organ pierwszej instancji mógł wydać decyzję tylko w przypadku, gdyby badał sprawę pod względem formalnym, t.j. badając uprawnienie wnioskodawców do bycia stroną postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy. Jako zasadny należało uznać zarzut kasacyjny dotyczący art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiącego, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z wymienionego przepisu wynika obowiązek sądu zbadania zaskarżonego aktu w pełnym zakresie pod względem zgodności z prawem z tym, że ocena sądu musi być dokonywana w granicach danej sprawy, wyznaczonych przedmiotem rozstrzygnięcia zakwestionowanego w skardze. W niniejszej sprawie kontrolowana przez Sąd Wojewódzki decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej wydana została w przedmiocie unieważnienia uzgodnienia oznaczonego projektu budowlanego w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Organ drugiej instancji uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie w całości przyjął, że postępowanie administracyjne przewidziane w § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie uzgodnienia projektu przepisu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej wszczynane jest z urzędu w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ okoliczności wskazujących na dokonanie przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgodnienia projektu budowlanego obiektu budowlanego z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji Komendant Główny PSP stwierdził, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do wszczynania przedmiotowego postępowania na podstawie zawiadomienia skarżącej, uznanego za wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej projektu budowlanego inwestycji SBM "[...]", tj. budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym przy ul. D. w Warszawie. Ponadto organ drugiej instancji wskazał, że niezasadnie Komendant Wojewódzki uznał skarżącą za stronę postępowania uprawnioną do zainicjowania przedmiotowej sprawy. Sąd Wojewódzki jako przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji podał brak jednoznacznego ustalenia przez organ odwoławczy, czy decyzja Komendanta Wojewódzkiego PSP zapadła w postępowaniu wszczętym z urzędu, czy na wniosek. Zgodzić się należało z autorem skargi kasacyjnej, że ocena Sądu Wojewódzkiego podjęta została bez właściwej analizy akt administracyjnych, a zwłaszcza uzasadnień decyzji wydanych przez organy obu instancji. Zaznaczyć trzeba, że w konkluzji rozważań zawartych w decyzji Komendanta Głównego PSP stwierdzono, iż Mazowiecki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nie miał podstawy prawnej do uznania skarżącej za stronę i wszczęcia na jej wniosek postępowania administracyjnego w sprawie unieważnienia uzgodnienia omawianego projektu budowlanego. Również organ pierwszej instancji w decyzji z [...] marca 2014 roku wymienił skarżącą jako osobę, która wystąpiła "z wnioskiem zbadania sprawy wpływu inwestycji realizowanej na działce przylegającej od strony południowej do działki D. 8b na warunki dojazdu pożarowego do istniejącej zabudowy [...]". Dalej w uzasadnieniu decyzji zaznaczono, iż brak jest "przesłanek do potwierdzenia, iż uzgodnienie projektu budowlanego dokonanego przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa, mającym istotny negatywny wpływ na stan bezpieczeństwa pożarowego obiektu budowlanego w zakresie określonym wnioskiem skarżących." Należy ponadto zwrócić uwagę, że na wstępnym etapie postępowania Komendant Wojewódzki skierował do skarżącej – jako wnoszącej wniosek – pismo z 21 października 2013 roku zawierające wezwanie do wykazania w terminie 7 dni "interesu prawnego i przymiotu strony w zakresie określonym w przedmiotowym wniosku – pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia." Wykonując wezwanie skarżąca złożyła wyciąg z księgi wieczystej i pismo z 28 października 2013 roku przedstawiające okoliczności dotyczące jej interesu prawnego w sprawie, a organ pierwszej instancji w wydanej decyzji stwierdził, że skarżąca przedstawiła dowody potwierdzające posiadanie przez nią przymiotu strony. W takim stanie sprawy uzasadnione było przyjęcie, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego dotyczyło decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej. Podkreślenia przy tym wymaga okoliczność, że o ile Komendant Wojewódzki przyznał skarżącej przymiot strony i legitymację do zainicjowania postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej projektu budowlanego, to organ drugiej instancji uznał za dopuszczalne tylko wszczęcie z urzędu przedmiotowego postępowania, a ponadto odmówił skarżącej legitymacji procesowej wskazując, iż podmiotem uprawnionym do udziału w takim postępowaniu jest na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wyłącznie inwestor. Wobec takiego stanowiska organu odwoławczego Sąd Wojewódzki powinien merytorycznie skontrolować wnioskowanie dotyczące: - po pierwsze, trybu wszczynania postępowania uregulowanego przepisem § 15 ust. 2 ww. rozporządzenia; - po drugie kręgu stron w sprawie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego dokonywanego przez rzeczoznawcę pod względem bezpieczeństwa pożarowego, a w szczególności statusu procesowego skarżącej. Nieprzeprowadzenie przez Sąd Wojewódzki oceny prawnej w powyższym zakresie skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, zgodnie z art. 185 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie zweryfikowanie stanowiska co do przyjętych przez organ odwoławczy przesłanek warunkujących rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzeniu postępowania w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Orzeczenie o kosztach postępowania oparto na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło