I FZ 150/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 223/14 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Zażaleniem z 4 kwietnia 2016 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: "spółka", "wnioskodawca") zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 lutego 2016 r., III SA/Gl 223/14 odrzucające skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu zażalenia spółka podkreśliła, że Sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie nie uwzględnił licznych wniosków o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu składanych w toku postępowania. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada wolnego majątku jest znacznie zadłużony i nie ma faktycznej możliwości uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika. Spółka zaznaczyła, że podobne stanowisko, tożsame z oceną oczywistego stanu faktycznego przez spółkę przyjął w analogicznej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny (III SA/Gl 536/13). W ocenie wnioskodawcy prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) nie może zostać ograniczone w postaci zamknięcia drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności i praw konstytucyjnych na skutek braku możliwości uiszczenia opłaty sądowej. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz nadanie biegu sprawie jak również o zwolnienie spółki z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienia dla spółki pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że Sąd pierwszej instancji wezwał spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję DIS w kwocie 3.507 zł zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 listopada 2015 r. Do wykonania powyższego zakreślono spółce siedmiodniowy termin, liczony od dnia następnego po dniu doręczenia przedmiotowego zarządzenia, informując jednocześnie, że niezastosowanie się do wezwania we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Spółka jednocześnie z wezwaniem otrzymała pismo z 7 grudnia 2015 r. mylnie pouczające o przysługujących jej środkach zaskarżenia. Zgodnie z zarządzeniem z 11 stycznia 2016 r. spółka została poinformowana o zaistniałej pomyłce oraz w piśmie z 11 stycznia 2016 r. wyznaczono jej nowy termin do uiszczenia wpisu od skargi. Ponownie także doręczono odpis wezwania z 23 listopada 2015 r. do uiszczenia wpisu od skargi. Przesyłka zawierająca pismo z 11 stycznia 2016 r. oraz odpis wezwania z 23 listopada 2015 r. wraz z informacją o 7-dniowym terminie do uiszczenia wpisu oraz pouczeniem konsekwencji w postaci odrzucenia skargi w wyniku jego nieuiszczenia, została doręczona na adres skarżącej spółki i odebrana 29 stycznia 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. Termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w tej sprawie upłynął więc w dniu 5 lutego 2016 r. Jak prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji, wspomniany odpis wezwania z 23 listopada 2015 r. oraz pismo wyznaczające nowy termin do uiszczenia wpisu sądowego zawierało informacje terminie wykonania wezwania oraz o rygorze mającym zastosowanie w przypadku niewykonania zarządzenia. Dodatkowo jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych został merytorycznie i prawomocnie rozstrzygnięty (zob. postanowienia NSA: z 14 października 2014 r., I FZ 387/14 oraz z 3 listopada 2015 r., I FZ 456/15). Co za tym idzie, rozstrzygnięcie powyższej kwestii wpadkowej uzyskało moc wiążącą. Z powyższego wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu. Ponadto kwestia prawidłowości wezwania wnioskodawcy do uiszczenia wpisu sądowego od skargi także została prawomocnie rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie NSA z 19 stycznia 2015 r., I FZ 490/14). Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a."). Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego. W tej sytuacji trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, że w konsekwencji nieuiszczenia wpisu w zakreślonym prawem terminie i prawomocnego oddalenia wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy skarga spółki podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Wbrew twierdzeniom zażalenia, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że zamknięcie wnioskodawcy prawa do dochodzenia naruszonych wolności i praw konstytucyjnych wskutek braku możliwości uiszczenia opłaty sądowej narusza prawo do sądu określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść wówczas, gdyby sąd odmówił stronie przyznania prawa pomocy mimo ustalenia, że strona nie ma środków finansowych niezbędnych dla wypełnienia wymogów formalnych warunkujących dostęp do sądu. Jak wyżej wskazano, kwestia zasadności przyznania skarżącemu prawa pomocy w rozpatrywanej sprawie została już prawomocnie rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tej sytuacji, odrzucenie skargi ze względu na brak uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi, przy braku wykazania przez skarżącego spełnienia przesłanek uprawniających go do zwolnienia z kosztów sądowych nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.