III SA/Kr 1144/14
WyrokWSA w Krakowie2014-08-06
Skład orzekający: Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rezygnacja z zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, która nastąpiła po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przed złożeniem wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, może być uznana za spełnienie przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki"?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. "Rezygnacja" oznacza każde ustanie stosunku zatrudnienia, a kluczowy jest cel – konieczność sprawowania opieki. Organy nie wykazały, że umowa o pracę miała charakter pozorny, a jedynie celowe działanie w celu uzyskania świadczenia. Sąd podkreślił, że celem świadczenia jest rekompensata za rezygnację z pracy dla opieki, a nie nagroda, i że organy powinny skupić się na ustaleniu związku przyczynowego między ustaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego J. M. na rzecz jej matki W. M. Organy uznały, że J. M. celowo zrezygnowała z zatrudnienia, aby uzyskać zasiłek, a umowa o pracę została zawarta i rozwiązana w sposób pozorny. J. M. twierdziła, że zrezygnowała z pracy w celu sprawowania stałej opieki nad matką, która jest osobą niepełnosprawną. Po wyczerpaniu drogi administracyjnej, sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr) po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2014 r. nr [...]
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 5 ust. 2, art. 16a ust. 1 -8, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 4e, art. 24 ust. 1 i ust. 3, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1 – 4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, art. 104, art. 107 K.p.a. odmówił J. M. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na W. M. w okresie od 18 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że SKO decyzją z dnia [...] 2013 r. uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2013 r., gdyż stwierdziło, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nieprawidłowy. Dlatego też ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji pismami z dnia 12 grudnia 2013 r. wystąpił z wnioskiem o udostępnienie danych do ZUS w celu ustalenia czy J. M. została zgłoszona do ubezpieczeń bezpośrednio przed złożeniem wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, do PPHU "A" S.C. celem ustalenia m.in. godzin pracy, do B celem potwierdzenia zatrudnienia córki J. M. w wyżej wymienionej firmie.
W dalszej części organ podał, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego wynoszącego 623,00 zł netto. Miesięczny dochód rodziny po nieuwzględnianiu dochodu utraconego z tytułu działalności gospodarczej wyniósł 2 148.94 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 358, 15 zł i nie przekracza wymaganego kryterium dochodowego. Ustalono również, że W. M. legitymuje się orzeczeniami Lekarza Orzecznika ZUS o zaliczeniu do osób niezdolnych do pracy i niezdolnych do samodzielnej egzystencji od listopada 2006 r. Z wywiadu środowiskowego wynika, że W. M. jest po dwóch operacjach biodra, porusza się za pomocą kul łokciowych i balkoniku, wymaga opieki w czynnościach życia codziennego, w zakresie codziennej higieny, przygotowywania i podania posiłków, zapewnienia opieki lekarskiej, robienia zakupów, podawania leków. Dodatkowo jak wynika z wywiadu całkowitą i bezpośrednią opiekę nad niepełnosprawną matką sprawuje J. M. Należy wyjaśnić, iż W. M. jest zameldowana w miejscowości R 31 w domu rodzinnym, natomiast J. M. (córka) mieszka oddzielnie pod adresem R 113, jednak budynki są usytuowane w bardzo bliskiej odległości i w związku z tym osoba wymagająca opieki ze względu na stan zdrowia przebywa u córki, co potwierdza pracownik socjalny. Jak ustalono ostatnie zatrudnienie J. M. trwało od 1 lipca 2013 r. do 17 sierpnia 2013 r. i wygasło na podstawie porozumienia stron. J. M. oświadczyła, że "z dniem 1 lipca 2013 r. podjęła pracę w PPHU A S.C., pracowała po 4 godziny dziennie. W czasie jej nieobecności opiekę na matką sprawowała jej córka. Z dniem 17 sierpnia 2013 r. zrezygnowała z pracy w PPHU A z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mamą, ponieważ córka otrzymała ofertę pracy w sklepie spożywczym B w N". Organ stwierdził, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzają wymóg rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Rezygnacja z zatrudnienia musi być zatem ściśle związana z koniecznością sprawowania opieki nad osobą w rodzinie, która takiej opieki wymaga. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie J. M. od 1 lutego 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. korzystała ze świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W wyniku zmiany przepisów regulujących świadczenia rodzinne w zakresie świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności świadczenie to wygasło z mocy prawa. W dniu 25 czerwca 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z opieką nad matką na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. W dniu 1 lipca 2013 r. podjęła zatrudnienie w PPHU "A", a 17 sierpnia 2013 r. umowa została rozwiązana na mocy porozumienia stron. W ocenie Wójta Gminy rezygnacja z zatrudnienia w przypadku wnioskodawczyni była spowodowana umożliwieniem skutecznego ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy zauważyć, że J. M. podjęła zatrudnienie po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Umowa o pracę po upływie półtorej miesiąca została rozwiązana z inicjatywy pracownika. Takie działanie strony, jest działaniem celowym i wskazuje na to, że umowa została zawarta tylko i wyłącznie w celu uzyskania świadczenia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J. M. domagając się jej zmiany poprzez orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 18 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, w sytuacji gdy przesłanki te zostały faktycznie spełnione m.in. poprzez rezygnację z pracy w celu sprawowania stałej opieki nad W. M.; art. 6 w związku z art. 75 §1, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez wyznaczenie przez organ zakresu ustaleń faktycznych koniecznych do załatwienia sprawy w sposób bardzo szeroki i dowolny zmierzający do udowodnienia pozorności zatrudnienia; art. 75 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktów wyrażonych w oświadczeniu z dnia 29 sierpnia 2013 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 marca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 16 a, art. 3 pkt 1 a oraz art. 5 ust. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dalszej części uzasadnienia stwierdził, że organ I instancji w sposób rzetelny zebrał całość materiału dowodowego, a następnie dokonał jego analizy. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy J. M. od 1 lutego 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne, przed uzyskaniem, którego z dniem 31 maja 2001 r. ustało jej zatrudnienie. Następnie od 11 lipca 2001 r. do 10 lipca 2002 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Jeszcze w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego tj. w dniu 25 czerwca 2013 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku opieką sprawowaną nad matką W. M. na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. Skarżąca jeszcze w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego zapoznała się z zasadami przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wiedziała, że jednym z koniecznych warunków uzyskania prawa do tego świadczenia jest właśnie rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca w dniu 1 lipca 2013 r. podjęła zatrudnienie w PPHU "A", a 18 sierpnia 2013 r. umowa została rozwiązana na mocy porozumienia stron - na prośbę pracownika. Mając powyższe na uwadze rezygnacja z zatrudnienia w przypadku wnioskodawczyni spowodowana była umożliwieniem jej skutecznego ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oceniając materiał dowodowy nie sposób nie uznać, że zawarcie przez J. M. umowy o pracę zaraz po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i niemal natychmiastowe jej rozwiązanie było działaniem celowym, a logika takiego działania strony wskazuje, na próbę obejścia prawa. Skarżąca bowiem nie sygnalizowała zamiaru podjęcia od 1 lipca 2013 r. zatrudnienia. Należy wskazać, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest swego rodzaju nagrodą czy rekompensatą za trudy sprawowania opieki nad osobą najbliższą przez osobę zobowiązaną do alimentacji. Istotą tego świadczenia jest udzielenie przez państwo wsparcia osobie, która będąc zobowiązana do alimentacji członka rodziny wymagającego opieki, nie ma innej możliwości jak tylko rezygnacja z zatrudnienia po to aby sprawować opiekę. Organ nie zaprzecza, że skarżąca rzeczywiście sprawuje opiekę nad chorą matką. Jednakże opieka ta jest prostą konsekwencją ciążącego na skarżącej i usankcjonowanego przepisami prawa obowiązku alimentacyjnego. Zakres niezbędnej opieki nad niepełnosprawną matką nie pozbawia skarżącej możliwości podjęcia zatrudnienia, ponieważ wiele czynności, które wykonuje skarżąca, to obowiązki, które można pogodzić z wykonywaniem pracy zarobkowej.
Reasumując organ odwoławczy wskazał, że nie znajdują uzasadnienia zarzuty zawarte w odwołaniu, a ponadto organ I instancji właściwie ocenił, że J. M. nie przysługuje świadczenie w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J. M., domagając się jej uchylenia, a także rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1/ art. 138 § 1 K.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji i nieorzeczenie co do istoty sprawy przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji z dnia [...] 2014 r., podczas gdy były do tego przesłanki;
2/ art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zostały spełnione przez skarżącą ustawowe przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, w sytuacji gdy przesłanki te zostały spełnione m.in. poprzez rezygnację z pracy w celu sprawowania stałej opieki nad mamą, mając na uwadze okoliczność podjęcia pracy przez skarżącą;
3/ art. 6 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez wyznaczenie przez organ zakresu ustaleń faktycznych koniecznych do załatwienia sprawy w sposób bardzo szeroki i dowolny zmierzający do udowodnienia, jak to organ określa pozorności zatrudnienia wbrew normie prawa materialnego tj. art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych;
4/ art. 75 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktów wyrażonych w oświadczeniu z dnia 29 sierpnia 2013 r. za prawdziwe.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie zgadza się z wydanymi decyzjami, gdyż dokumenty zgromadzone w sprawie jednoznacznie wskazują, że spełnia ona przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zrezygnowała z zatrudnienia, aby móc sprawować opiekę nad chorą mamą W. M., która zaliczona jest do pierwszej grupy inwalidzkiej. Zdecydowała się podjąć zatrudnienie, tylko dlatego, że jej córka była w stanie opiekować się chorą. Jednakże córka w sierpniu 2013 r. podjęła pracę. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 6 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 80 K.p.a., gdyż nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych i materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art.119 pkt 2 P.p.s.a, gdyż wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zawarty jest w skardze, która to była w posiadaniu organu przed przesłaniem jej do Sądu. Przyjąć należy, że organ miał zatem możliwość wyrażenia swojego sprzeciwu, czego jednak nie uczynił.
Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o wyżej wskazane kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd ocenia zaskarżoną decyzję według stanu prawnego z daty jej wydania. Przypomnienie to jest konieczne z uwagi na zmianę prawa w zakresie podnoszonych problemów, które nastąpiło od dnia 15 maja 2014 r. po wejściu w życie ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej powoływana jako u.ś.r.), regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten wprowadzony został do u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W przedmiotowej sprawie spór powstały między skarżącą, a organami obu instancji dotyczy jednak wyłącznie oceny, czy skarżąca jest osobą, która "rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki". Organy stwierdziły, bowiem, że jest spełnione kryterium dochodowe do przyznania tego świadczenia. Sąd zauważa, że organy nie kwestionują, że skarżąca sprawuje opiekę nad swoją matką W. M. Organy obu instancji porównując materialnoprawną podstawę specjalnego zasiłku opiekuńczego ze stanem faktycznym niniejszej sprawy stwierdziły, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, które najpierw realizowały zatrudnienie, a następnie zrezygnowały z niego w celu sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a u.ś.r. Uznały natomiast, że J. M. celowo zrezygnowała z zatrudnienia, aby móc skutecznie ubiegać się o przyznanie zasiłku opiekuńczego. Za takim rozumowaniem, w ocenie organów, przemawia fakt, że umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron, na prośbę skarżącej. W związku z powyższym Sąd zwraca uwagę, że z przytoczonego powyżej art. 16a u.ś.r. nie wynika jakakolwiek preferowana forma rozwiązania stosunku zatrudnienia, jako warunku przyznania jednostce specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przez "rezygnację" rozumie się bowiem nie tylko "zrzeczenie się", ale również "zaniechanie czegoś" (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego. Tom IV, Warszawa 2003, s. 86). Toteż rezygnacją z zatrudnienia jest każdy stan, w którym osoba zdolna do podjęcia zatrudnienia pozostaje poza stosunkiem zatrudnienia. Wtedy bowiem osoba taka odstępuje od zatrudnienia. Celem niepodejmowania zatrudnienia bądź rezygnacji z niego powinna być zawsze konieczność sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a u.ś.r. i na tym powinny skupić środki dowodowe organy administracyjne rozpoznające wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Interpretacja taka wynika z faktu, że celem wspomnianego świadczenia jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami (tak WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 11.06.2013r., sygn. II SA/Bd 463/13).
Podkreślenia również wymaga, że art. 16a ust. 1 ustawy nie określa czasu pracy, po upływie którego osoba rezygnująca z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną może starać się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Istotny pozostaje motyw, przyczyna i cel, dla którego zatrudnienie ustaje. W każdym indywidualnym stanie faktycznym należy zweryfikować, czy da się wyodrębnić związek przyczynowy między ustaniem zatrudnienia, a sprawowaniem przez stronę opieki nad wskazaną w tym przepisie osobą. Faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z realną pracą zarobkową, daje podstawy do ustalenia, że została spełniona przesłanka wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy, a więc do uznania, że strona zrezygnowała z zatrudnienia. W ocenie Sądu, celem dokonanej nowelizacji nie mogło być pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą takiej opieki. Przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby bowiem do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych, jak i zasady sprawiedliwości społecznej, na co wskazał m. in. Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 (orzekł o niekonstytucyjności art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, na podstawie którego decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. W wyroku tym Trybunał wskazał m.in., iż powołane przepisy naruszają zasadę zaufania do państwa, bowiem: "obywatel, opierając się na ustanowionych przez ustawodawcę przesłankach uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i działając w zaufaniu do stabilności przepisów prawa, dokonał istotnych wyborów życiowych, nie podejmując pracy zarobkowej lub rezygnując z zatrudnienia, a następnie - w rezultacie wygaśnięcia z mocy prawa decyzji uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie niespełniania nowych warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, czy choćby specjalnego zasiłku opiekuńczego – utracił prawo do pobierania świadczenia i nie jest w stanie, ze względu na wcześniejszą rezygnację i trudną sytuację na rynku pracy, uzyskać ponownie zatrudnienia". Z tego względu stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uznanie, że umowa o pracę miała tylko charakter pozorny, a opieka nad matką nie wyklucza podjęcia pracy zarobkowej, jest nie do przyjęcia z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa.
Rozpoznając niniejszą sprawę organy administracji powinny położyć główne akcenty postępowania wyjaśniającego na ustalenie celu rezygnacji z zatrudnienia. Innymi słowy w postępowaniu w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego organ ma za zadanie ustalić, czy rezygnacja z zatrudnienia przez wnioskodawczynię wynika z konieczności sprawowania stałej opieki nad osobą, o której mowa w art. 16 a u.ś.r. Jeżeli taka okoliczność jest choćby jedną z licznych przyczyn rezygnacji z zatrudnienia, wspomniane świadczenie powinno zostać przyznane po spełnieniu pozostałych kryteriów (podmiotowego oraz dochodowego). Niewyjaśnienie tej okoliczności oznacza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Ani organ pierwszej instancji ani odwoławczy nie przeprowadziły wnikliwego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, a uzasadnienie decyzji oparły na przesłankach nieznajdujących potwierdzenia w obowiązującym prawie i sprzecznych z celem specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponownie rozpoznając wniosek J. M. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego organy administracji zastosują wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia. W tym zakresie organ musi przede wszystkim ustalić, czy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad swoją matką.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszają prawo i jako takie powinny zostać uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło